project.skip_navigation Spring naar inhoud

(088) 355 01 00

Elektromagnetische straling

Extreem laagfrequente en radiofrequente straling

Straling is overal. Behalve zichtbare straling (licht) is er onzichtbare straling. Voorbeelden hiervan zijn: ultraviolet (in zonlicht), infrarood (warmte), radioactieve straling (zoals röntgenstraling) en radiofrequente straling (radiogolven). Elk type straling heeft een eigen golflengte of frequentie. Van uv-straling en radioactieve straling is bekend dat deze kankerverwekkend kunnen zijn. 


Elektromagnetische straling

Elektromagnetische straling houdt in dat er in een bepaald gebied (een elektromagnetisch veld) energie wordt uitgezonden in de vorm van elektromagnetische trillingen met verschillende golflengten. 


Wij krijgen de meeste vragen over extreem laagfrequente straling rond hoogspanningslijnen en radiofrequente straling, zoals van zendmasten, mobiel bellen (GSM- en UMTS) en Wifi.


Veiligheidsnormen voor hoogspanning en radiofrequente straling

Elektromagnetische straling kan effect hebben op het lichaam, omdat het zelf ook sterke elektrische signalen gebruikt voor bijvoorbeeld zenuw- en spierfunctie. Dit gebeurt pas boven een vastgestelde grenswaarde. Die kan alleen in werkomgevingen (bijvoorbeeld bij metaaldetectie, MRI-scan, elektrisch lassen) overschreden worden.

Behalve deze grenswaarde voor elektrische effecten, is er een blootstellingslimiet om te zorgen dat het lichaam niet kan opwarmen door straling.

Er is tot nu toe geen bewijs gevonden voor lichamelijke klachten door elektromagnetische velden in onze woonomgeving. Sommige mensen maken zich zorgen over mogelijke effecten van elektromagnetische straling. Als u blootstelling aan straling wilt verminderen, kunt u eenvoudige maatregelen nemen. U vindt meer informatie in de memo 'Omgaan met Elektromagnetische Velden' van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden.

Hoogspanning (extreem laagfrequente straling)

Hoogspanningslijnen zijn onderdeel van het elektriciteitsnet in Nederland. Ze zijn een bron van extreem laagfrequente (ELF) elektromagnetische straling. Ook elektriciteitshuisjes en alle elektrische apparaten waar stroom doorheen loopt, veroorzaken dit type straling, alleen minder sterk.


Kinderen en leukemie

Internationaal onderzoek wijst erop dat bij kinderen die langdurig in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen wonen meer leukemie voorkomt. Op dit moment is niet duidelijk of de toename van kinderleukemie ook echt door de magnetische velden van de hoogspanningslijnen komt.

In Nederland is geen onderzoek gedaan naar de relatie tussen hoogspanningslijnen en kinderleukemie. Uit voorzorg mogen nieuwe woningen en scholen (langdurig verblijf) niet vlak naast hoogspanningslijnen worden gebouwd, maar op een afstand met een heel laag stralingsniveau. In Haaglanden is deze afstand meestal 80 meter, zie hiervoor de kaart met hoogspanningslijnen van het RIVM.

Alzheimer

In een Zwitsers onderzoek zijn aanwijzingen gevonden voor een mogelijk verband tussen het wonen nabij een hoogspanningslijn en het overlijden aan de ziekte van Alzheimer. Aan dit ene onderzoek kunnen nog geen conclusies verbonden worden. Verder onderzoek moet uitwijzen of die relatie ook op andere plekken gevonden wordt.

Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen gevonden voor andere ziekten of aandoeningen als gevolg van het wonen bij hoogspanningslijnen.

Wilt u meer lezen over gezondheid en hoogspanningslijnen, kijk dan op de website van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden.

Zendmasten, mobiele telefonie en Wifi (radiofrequente straling of radiogolven)

Een GSM- of UMTS-telefoon zet onze gesprekken, muziek of beelden om in radiofrequente elektromagnetische straling (radiogolven). Deze golven worden via de lucht naar de dichtstbijzijnde antenne gestuurd. Die antenne straalt ze door naar de volgende antenne tot het bij de juiste persoon komt.

Er zijn meer bronnen die gebruik maken van radiofrequente straling. Denk bijvoorbeeld aan digitale televisie, een babyfoon en Wifi. Voorbeelden van bronnen buitenshuis zijn de antidiefstalpoortjes in winkels, radar voor scheep- en luchtvaart en Wifi.

Gezondheidseffecten

Bij een hoge blootstelling aan radiogolven, kan het lichaam of een deel ervan opwarmen. Om dit te voorkomen is een blootstellingslimiet opgesteld.

Tot nu toe is er geen bewijs voor andere gezondheidseffecten. Op korte afstand van antennes is de hoeveelheid straling al sterk gedaald. Wilt u zien wat die afstand precies is bij een antenne in uw buurt, kijk dan in het Antenneregister.

Heeft u klachten en denkt u aan straling als oorzaak? Bespreek de klachten altijd met uw huisarts zodat naar alle mogelijke oorzaken kan worden gekeken.

Hoe beperkt u blootstelling aan elektromagnetische straling?

Sommige mensen maken zich zorgen over mogelijke effecten van elektromagnetische straling op henzelf of hun kinderen. Wilt u minder straling in de omgeving? Dat kan al met eenvoudige maatregelen. Bekijk wat u kunt doen in de memo 'Omgaan met Elektromagnetische velden' van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden.

Meer informatie over elektromagnetische straling


Radioactieve straling

Radioactieve straling komt voor in de bodem, in bouwmaterialen (radon) en in de natuur. Het wordt gebruikt in allerlei nuttige toepassingen, zoals bij röntgenfoto’s, medische diagnostiek en therapie. In de industrie wordt het ook gebruikt. Er komt ook radioactieve straling vrij bij het opwekken van energie in een kerncentrale.


Radon en thoron

Radon en thoron zijn belangrijke bronnen van straling in huis. Het zijn beide radioactieve gassen die vrijkomen uit de bodem. In de bodem bevindt het zich in klei- en zandgrond en in gesteenten. Deze materialen worden gebruikt voor bijvoorbeeld het maken van beton en stenen. Radon en thoron kunnen daarom ook uit bouwmaterialen van huizen vrijkomen. Deze stoffen kunnen zich in woningen ophopen als u niet goed ventileert. Uit een onderzoek van het RIVM blijkt dat de concentraties in Nederlandse woningen laag zijn.


Om blootstelling aan radon en thoron in uw woning zo veel mogelijk te beperken, kunt u het volgende doen:


  • Ventileer de woning voortdurend.
  • Zorg voor goede ventilatie van de kruipruimte.

Gezondheidseffecten

U wordt voortdurend blootgesteld aan een klein beetje straling. Als u blootgesteld wordt aan veel radioactieve straling, dan kunt u gezondheidsklachten krijgen. U kunt dan kanker ontwikkelen.


Veiligheid en gezondheid staan bij alle toepassingen van radioactieve straling voorop. Er is daarom strenge wet- en regelgeving die de blootstelling voor iedereen zo laag mogelijk moet houden.

Kernongeval: wat moet u doen?

Ondanks strenge regelgeving kan er bij een kerncentrale een ongeval zijn waar radioactieve straling vrij komt in de omgeving. Bij zo’n ongeval  informeert de overheid u wat u op dat moment het beste kunt doen om blootstelling aan straling te verkleinen. Dit gebeurt bijvoorbeeld via NL-Alert, crisis.nl of de regionale omroep. Meer informatie vindt u in de infographic op de website van de Rijksoverheid.


De maatregelen zijn onder andere afhankelijk van de ernst van het ongeval en de windrichting. Het advies zal daarom soms maar voor een bepaald gebied gelden. Dit kan de overheid bijvoorbeeld adviseren:


  • Schuilen: ga naar binnen en sluit deuren, ramen en ventilatiekanalen. U moet alles dichtmaken waardoor lucht naar binnen kan komen. Vergeet niet de afzuigkap, de ventilatiekanalen en roosters in ramen en muren.
  • Jodiumtabletten in nemen. Dit is alleen nodig als een wolk met teveel radioactief jodium bij u in de buurt komt.
  • Weg te gaan uit een bepaald gebied.
  • Geen besmet voedsel eten of drinken.

Meer informatie over radioactieve straling