background image
Gezond wonen en leven

Legionella

Laatste update: 10 februari 2022

Leestijd: 4 minuten

Legionella is een bacterie, die zit in (leiding)water en in de grond. De bacteriën voelen zich het beste thuis in stilstaand water en bij temperaturen tussen de 20 en de 50 graden. Als je heel kleine waterdruppeltjes (waternevel) inademt met daarin legionellabacteriën, kun je daar ziek van worden. Waternevel ontstaat bijvoorbeeld tijdens het douchen, in whirlpools en in natte koeltorens.

Legionellose

Legionellose is de verzamelnaam voor ziektebeelden veroorzaakt door de legionellabacterie. Er zijn 2 ziektebeelden bekend:

  • legionellapneumonie: ook wel veteranenziekte genoemd. Dit is een ernstige vorm van longontsteking. Deze is te behandelen met antibiotica.
    Pontiac fever: dit is een griepachtige aandoening die vanzelf overgaat
  • Het drinken van water waarin legionella voorkomt is niet gevaarlijk. Ook is legionellose niet besmettelijk van mens tot mens.

Legionellose voorkomen

Instellingen zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen en hotels hebben de wettelijke plicht om te zorgen dat legionella niet voorkomt in het leidingwater. De Inspectie Leefomgeving en Transport controleert dit.

Er zijn bepaalde dingen die je zélf kunt doen om te voorkomen dat je besmet wordt met legionella.

Heb je kranen in/om het huis een week of langer niet gebruikt, laat ze dan allemaal 1 minuut krachtig doorlopen. Dit is zeker in de zomer belangrijk.

  • Doe dit eerst met heet water en daarna met koud water. Verlaat wel het vertrek en zorg voor verse lucht toevoer (ventilatie).
  • Leg de douchekop in een emmer onder water zodat de nevel niet vrijkomt.
  • Vergeet ook de tuinslang, hogedrukreiniger of buitenkraan niet.
  • Laat de tuinslang na gebruik altijd goed leeglopen. Spoel bij gebruik eerst de slang krachtig door en voorkom verneveling. Dit kan door de uitloop onder water te houden of bijvoorbeeld de emmer af te dekken met een dweil. Voorkom directe verneveling.
  • Ook het water van een plantenspuit die in de zon heeft gestaan geeft risico’s. Gebruik altijd vers water en gooi na gebruik de plantenspuit leeg.
  • Heb je een bubbelbad langere tijd niet gebruikt, raadpleeg dan de gebruiksaanwijzing.

Wat doen wij tegen legionella?

Legionella in een waterleidingsysteem. Onze afdeling Leefomgeving krijgt soms meldingen binnen over legionellabacteriën in een watersysteem in openbare gebouwen. Zij geeft advies over:

  • het gezondheidsrisico voor de gebruikers;
  • de maatregelen die genomen moeten worden;
  • de communicatie hierover naar de mensen die (mogelijk) blootgesteld zijn aan de legionellabacterie.

We werken daarbij samen met de afdeling Infectieziektebestrijding van onze GGD en toezichthoudende instanties zoals de Inspectie Leefomgeving en Transport.

Evenementen

De afdeling Leefomgeving adviseert organisatoren van evenementen hoe ze moeten zorgen dat legionellabesmettingen niet kunnen voorkomen. Dit is belangrijk als er op die evenementen gebruik wordt gemaakt van (tijdelijke) vernevelende objecten zoals sproei-installaties of fonteinen.

Brononderzoek

De afdeling Leefomgeving ondersteunt de afdeling Infectieziektebestrijding bij het onderzoek naar een mogelijke bron bij een melding van legionella-longontsteking.

Meer informatie over legionella

Heb je vragen, neem dan contact op met onze afdeling Leefomgeving (legionella in water) of Infectieziektebestrijding (over legionella-longontsteking).

Meer informatie over legionella(besmetting) vind je op:

  • Symptomen legionella-longontsteking

    U herkent een legionella-longontsteking aan:

    • snel opkomende hoofdpijn;
    • spierpijn;
    • gevoel van algehele malaise;
    • longontsteking, hoesten en/of kortademigheid;
    • koorts boven de 39 °C;
    • soms braken en diarree;
    • vaak verwardheid

    De incubatietijd (de tijd tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen) is tussen de 2 en 19 dagen. Het gemiddelde is 5 à 6 dagen. Krijgt u symptomen? Neem dan direct contact op met de huisarts! Vertel dat u wellicht in aanraking bent geweest met de legionellabacterie.


  • Gevoelig voor besmetting

    Sommigen hebben een grotere kans op een besmetting met legionella, denk bijvoorbeeld aan mensen:

    • met chronische longaandoeningen (astma of COPD);
    • die meer dan 25 sigaretten per dag roken;
    • met een ernstige ziekte;
    • ouder dan 50 jaar;
    • met een chronische nierziekte;
    • met diabetes;
    • met een alcoholverslaving;
    • met een ernstige immuunstoornis.
  • Wetgeving

    Om de groei van legionellabacteriën in waterleidingen te voorkomen, is de Drinkwaterwet opgesteld. Hierin zijn maatregelen voor eigenaren van collectieve waterleidingsystemen vastgelegd. Deze wetgeving is bijvoorbeeld van toepassing op ziekenhuizen, zorginstellingen, hotel en zwembaden.

    Naast waterleidinginstallaties zijn er ook nog andere waterinstallaties waar legionellapreventie van toepassing is. Welke regelgeving precies geldt voor welke waterinstallatie en wie toezicht houdt op de naleving staat in de Rijksoverheid brochure: Legionellapreventie in watersystemen: regels en toezicht.

  • Registratie natte koeltoren

    In het water van een natte koeltoren kan ook legionella groeien. Dit type koeltoren gebruikt namelijk water als koelmiddel. Tijdens het koelproces kunnen fijne waterdruppeltjes in de buitenlucht terecht komen. Via deze druppels kunnen legionellabacteriën zich verspreiden naar de omgeving. Tot enkele honderden meters van een natte koeltoreninstallatie kunnen mensen besmet raken door legionellabacteriën in waternevel.

    Goed onderhoud en beheer van een natte koeltoren is dan ook erg belangrijk. De Omgevingsdienst Haaglanden houdt toezicht op de legionellapreventie bij alle natte koeltorens in de regio Haaglanden.

 

Meer weten of advies nodig?

Neem contact op met de afdeling Leefomgeving van GGD Haaglanden voor advies in jouw specifieke situatie via gezondheidenmilieu@ggdhaaglanden.nl of (088) 355 01 00.