project.skip_navigation Spring naar inhoud

(088) 355 01 00

Tekenbeten op evenementen: preventie van de ziekte van Lyme en andere infecties

Factsheet evenementenadvisering

De ziekte van Lyme is een infectie die wordt veroorzaakt door de Borrelia-bacterie, welke na een beet van een met de bacterie besmette teek op de mens kan worden overgedragen. Teken kunnen ook andere infecties overbrengen zoals Tekenencefalitis. Teken zitten vooral in hoog, schaduwrijk gras en tussen dode bladeren bij bomen en struiken. Door de klimaatverandering zijn teken tegenwoordig het hele jaar actief. Preventie is dus het hele jaar door noodzakelijk, óók op evenementen.

Teken

Een teek is een kleine geleedpotige (spinachtige) parasiet die zich met zijn monddelen vastzet in de huid van zijn gastheer om bloed te zuigen. In Europa is de bekendste soort de Ixodes ricinus of schapenteek. Deze teek komt voor op plaatsen waar de luchtvochtigheid groot is, bijvoorbeeld op plaatsen met lage begroeiing.

Teken komen niet alléén voor in natuurgebieden, maar ook in stadsparken, grasdijken, weilanden en tuinen. Teken worden actief vanaf ongeveer 5 graden Celsius. Vaak wordt gesteld dat het tekenseizoen van maart tot november is, maar door de zachte winters zijn teken het hele jaar door actief.

Teken bijten zich vast in de gastheer. Omdat de beet van een teek over het algemeen niet pijnlijk is, wordt deze vaak niet opgemerkt. Teken hebben voorkeur voor warme, vochtige plekjes, zoals de liezen, knieholten, oksels, achter de oren, schaamstreek enzovoort. Omdat kinderen kleiner zijn, zijn teken bij hen vaak op het hoofd te vinden: bij de haargrens en achter de oren.

Ziekte van Lyme

Teken leven van opgezogen bloed en zijn 24 uur per dag op zoek naar ‘gastheren en gastvrouwen’ om bloed te kunnen zuigen. Bij de ene gastheer kan de teek met het bloed de ziekteverwekker Borrelia burgdorferi opnemen en die vervolgens weer op de volgende gastheer overbrengen.

In Nederland is gemiddeld één op de vijf teken (20%) besmet met de lymebacterie. Het is daarom zaak de datum van een tekenbeet te noteren en alert te zijn op mogelijke verschijnselen die zouden kunnen wijzen op een besmetting na een tekenbeet. Bij twijfel een bezoek brengen aan de huisarts.

Andere infecties

Een andere ziekteverwekker die door teken overgedragen kan worden is het tick-borne encephalitis virus (TBE virus). Hoewel teken-encefalitis vaak zonder ziekteverschijnselen verloopt, kan het virus ook het centrale zenuwstelsel aantasten en een ontsteking aan hersenvliezen of hersenen veroorzaken.

Bij teken in Nederland worden ook de volgende tekenoverdraagbare ziekteverwekkers gevonden: Anaplasma phagocytophilum, Borrelia miyamotoi, Neoehrlichia mikurensis, Babesia en Rickettsia soorten. Van deze tekenoverdraagbare ziekten is nog onduidelijk of en hoe vaak deze bij mensen voorkomen in Nederland. We weten wel dat 30% van de teken één of meer van deze ziekteverwekkers bij zich draagt. Nog onbekend is of co-infecties van Lymeziekte en andere tekenbeetziekten ernstiger verlopen.

Preventie

  • Wijs bezoekers en personeel op de mogelijke aanwezigheid van teken.
  • Wijs bezoekers en personeel op het zoveel mogelijk gebruiken van de wandelpaden.
  • Vermijd hoog gras en struiken.
  • Zorg voor een goede en veilige teken-verwijderaar, in ieder geval bij de EHBO-post.
  • Wijs bezoekers en personeel op het mogelijke gebruik van tekenwerende middelen, zoals DEET (≥30%).
  • Wijs bezoekers en personeel op controle op teken na een verblijf in de natuur (dus ook in een park!).

Meer informatie

  • RIVM - Tekenbeten: informatie over teken, tekenbeten en ziekten die door teken overgedragen kunnen worden
  • Tekenradar: toont de verwachte tekenactiviteit. Ook voor het melden van tekenbeten en ziekte van Lyme voor groot onderzoek van het RIVM.
  • Lyme vereniging: voorlichting over de ziekte van Lyme

Controleren op en verwijderen van teken

Op de website van GGD Drente kunt de badkamerhanger "Controleren en verwijderen van teken" bestellen.