Podcasts

LEILA
[00:09] Goedendag en hartelijk welkom. Wat fijn dat je luistert naar GGD Talks. Mijn naam is Leila Prnjavorac en in deze reeks podcast van GGD Haaglanden gaan we in gesprek met professionals. En bespreken we onderwerpen die over ons dagelijks leven gaan. Je ziet ze in het verkeer en af en toe moet je er zelfs voor aan de kant. Je hebt er misschien zelf ooit eens als patiënt in gelegen. Maar kennen we de wereld achter de ambulancezorg eigenlijk wel? Ambulancezorg, waar denken mensen aan bij het woord ambulance?
VOX POPS
[00:41] Ik denk aan een van de belangrijkste beroepen van Nederland eigenlijk. We kunnen niet zonder natuurlijk en ze redden dagelijks heel veel levens.
[00:49] Denk ik aan een gele auto, waar ik wel eens ingelegen heb. Dat is nog maar heel klein, maar zo’n 11 jaar, dat denk ik kan.
[00:57] Zo’n geel busje met van die sirenes erop.
[01:00] Heel hard geluid op straat.
LEILA
[01:05] Geel maakt veel lawaai en redt levens. Achter wat mensen zien gaat een wereldschuil die zo interessant is dat we er graag meer over horen. Daarvoor zijn Manon en Raymond de gas. Zij werken voor Ambulancezorg GGD Haaglanden. Hey Manon. Goeiedag. Wat fijn dat jij hier bent. Vertel wat doe jij?
MANON
[01:22] Ik ben Manon en ik werk als verpleegkundige op de middencomplexe zorg bij de GGD.
LEILA
[01:27] Ik ben heel benieuwd wat dat is. Dat horen we zo. Want tegenover jou zit Raymond. Raymond, wie ben jij?
RAYMOND
[01:33] Ik ben Raymond. Ik ben ambulancechauffeur van een hiker. Ofwel Ales. Ambulance bij GGD Haaglanden.
LEILA
[01:38] Nou, en dat en veel meer, dat horen we zo meteen. Maar we willen natuurlijk ook van jou weten… waar staat eigenlijk ambulance rijden voor? En wat betekent dat precies? Dat horen we nu.
VOX POPS
[01:49] In ieder geval degene die bestuurt. Ik heb de indruk dat die ook gediplomeerd zijn. En natuurlijk een gediplomeerde ambulancebroeder. Verpleegkundige. Ik denk de ambulancebroeders en zusters. Die je komen helpen. De bestuurder en de broeder.
LEILA
[02:04] Je broeder, ambulancebroeder. Dat klinkt wel een beetje…
RAYMOND
[02:07] Dat is een beetje een kern van vroeger. Lang geleden was het een mannenberoep. De ambulancezorg. Hoezo was het een mannenberoep toen? Ja dat was natuurlijk zwaar alles de brancages waren handmatig veel tillen en toen waren de vrouwen waren de verpleegkundigen in het ziekenhuis en de mannen buiten op de auto maar dat is gelukkig verleden tijd. Ja dat is wel echt
MANON
[02:30] ouderwets inderdaad wat ik hier hoor zeker want tegenwoordig is het geen broeders of zussens meer we kunnen wel altijd zo nog aangesproken worden. En daar reageren wij ook op. Maar eigenlijk hebben we het nu over verpleegkundigen… of ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Onderling noemen wij elkaar natuurlijk collega’s. Maar dat is wel de term waar we in praten.
LEILA
[02:52] En jij bent een ambulanceverpleegkundige middencomplex.
MANON
[02:55] Juist.
LEILA
[02:56] Wat moet ik me daarbij voorstellen?
MANON
[02:58] De middencomplex, dat houdt in… wij doen iets ander werk dan de ALS of de highcare. De middencomplex is voornamelijk besteld vervoer. Er is altijd wel een arts bij geweest, of dat nou telefonisch is, of de arts heeft de patiënt gezien. En als de arts dan besluit dat de patiënt bijvoorbeeld naar een SCH gepresenteerd moet worden, dan komen wij aan bod, doen wij het vervoer.
[03:21] En dat is bijvoorbeeld ook het vervoer tussen ziekenhuizen in. Mensen die vanuit het ziekenhuis bijvoorbeeld naar een hospice moeten, of vanuit huis naar hospice. Maar die zijn allemaal al beoordeeld door een arts.
LEILA
[03:32] En jij zorgt ervoor dat zij naar een plek gaan waar zij beter of tot de juiste zorg verpleegd kunnen worden.
MANON
[03:39] Klopt. Het is wel zo dat wij sinds vorig jaar als middencomplexe zorg een verantwoording erbij hebben gekregen. En dat vind ik vooral heel erg leuk. En dat is de beoordeling van psychiatrische patiënten. En dat wordt dan niet door een arts gezien maar dan worden wij de meestal bijgeroepen door politie bijvoorbeeld iemand met verward gedrag en die beoordelen wij dan en dan hebben wij overleg met de
[04:02] crisisdienst maar dat maakt het werk wel heel leuk want wij zijn dan de eerste die ter plaatse gaan en die zo’n verward persoon
LEILA
[04:10] dan zien en dus na melding kun jij dan met elkaar gaan beslissen van hey deze persoon moet daarheen want dat lijkt ons het verstandigst. Juist, dus ik vertel mijn
MANON
[04:19] bevindingen en daarbij neem ik mijn klinisch redeneren mee wat ik als verpleegkundige weet en dat overleg ik dan en samen maken wij dus een plan. Super interessant en maar jij noemt
LEILA
[04:29] ook allemaal moeilijke termen. Rimmels heeft het over ALS en jij bent een ambulancechauffeur ALS,
RAYMOND
[04:35] wat is dat? Ja dat is de Advanced Life Support dus eigenlijk de acuut levensbedreigende situaties. Dus waar iemand kan doodgaan aan wat hij mankeert op dat moment.
LEILA
[04:46] Dus echt de acute eerste zorg. Bij het idee als je denkt er is nu een ongeval op straat. Of thuis is iets gebeurd. Ik bel 1 en 2. Dan kom jij aanrijden met jouw collega.
RAYMOND
[04:58] Ja, ik ben zo’n chauffeur die dus met heel veel zwaailichten en lawaai door dat verkeer heen manoeuvreert. Maar dat gaat wel natuurlijk via de ambulance meldkamer. En onze triagist die bepaalt dan. maar dat gaat wel via de ambulancemeldkamer. En onze triagist bepaalt dan, gaat de ambulance rijden… en onder welke urgentie wordt de afvalgast gekoppeld.
LEILA
[05:11] Oké, dus daar is ook nog een verschil in. Er zitten urgenties 1 en 2 en dat soort…
RAYMOND
[05:17] Ja, we hebben dan sinds vorig jaar de A0-urgentie erbij gekomen. Omdat wij landelijk gezien zoveel A1-urgentieritten rijden. En daar is de A0 bijgekomen voor de reanimatiezetting. Dat iemand dus reanimatiebehoeftig is. En dan gaan wij dus zo snel en zo hard als wij kunnen met inachtneem van onze brancherechtlijn. Gaan wij naar die patiënt toe. En dan trommelen we minimaal twee ambulance op. De politie wordt aangestuurd.
[05:41] In sommige gebieden, bijvoorbeeld bij Beschevering, sturen wij ook de rapid responders van de brandweer. Om de dekkingsgraad te halen. Zodat we eigenlijk zo snel mogelijk bij iemand kunnen zijn die reanimatiebehoeftig is.
LEILA
[05:52] Wauw. Dat is ook echt heel veel mensen die achter de schermen hier actief voor zijn, toch?
RAYMOND
[05:57] Ja, als ze ons bellen, dan gaat de telefoon binnen een bepaalde tijd door een meldkamer in Nederland te woord gestaan. Afhankelijk wie het snelste tijd heeft. Ze beginnen bij de eigen regio en als je daar al een aantal termen roept, dan heeft de verpleegkundige triagist al zoiets van, laat die ambivastelijk maar rijden. Dus dan krijgen we eigenlijk een rit erop van nou de info volgt nog maar.
[06:19] Begin maar vast, ga maar vast vaart maken. Daarna gaat eigenlijk het team zeg maar zoals wij zijn. De chauffeur en verpleegkundige in de auto is een ambulanceteam met twee professionals. Mijn taak is dan het veilig en snel door het verkeer rijden. De verpleegkundige gaat zich voorbereiden op nou wat gaan we aantreffen met wat we al weten. Dus we beginnen eigenlijk heel breed en worden steeds kleinere kadertjes. En zo stappen we dan naar binnen.
LEILA
[06:42] En zo ben je dan in een keer in zo’n situatie. Hebben jullie wel eens samengewerkt?
MANON
[06:46] Wij hebben wel eens samengewerkt, ja klopt. Ja zeker, dat is wel al een tijdje geleden, maar Raymond en ik die werken wel eens samen en dat komt dan omdat bijvoorbeeld ik dan geen chauffeur heb van de middencomplexe zorg en bijvoorbeeld Raymond heeft geen verpleegkundige van de High Care of de ALS en dan willen ze nog wel eens een combinatie auto maken zo heet dat en dan gaat Raymond dus een middencomplexe
[07:10] dienst rijden omdat ik natuurlijk niet bevoegd ben voor de ALS of voor de highcare en dan ja wordt er dus een combinatie auto gemaakt tussen een ALS dat kan ook een verpleegkundige zijn maar ook een chauffeur met het andere team. Op die manier lijkt het me ook heel mooi dat je heel
LEILA
[07:25] veel collega’s leert kennen en daardoor echt met elkaar goed leert samenwerken en elkaar vertrouwen want dat lijkt me allemaal dingen die heel essentieel zijn in dit werk. Vooral vertrouwen dat lijkt me allemaal dingen die heel essentieel zijn in dit werk vooral vertrouwen ja
MANON
[07:33] zeker ja ja maar dit is ook wel heel leuk want je hebt hele andere gesprekken en natuurlijk zie je elkaar de post en spraak je met elkaar heb je wel eens het over casussen maar ja acht uur samen in de auto en daadwerkelijk ook samenwerken in een casus is heel leuk en vanuit de ales zijn de casussen van de middencomplex zijn gewoon heel anders en dat hoor je ook wel terug en dat is ook wel heel super leuk.
LEILA
[07:57] Over die kazen gaan we het zeker ook nog zo hebben, maar het is ook heel duidelijk dat er een goede taakverdeling moet zijn. Want als chauffeur ben je alleen maar aan het rijden of doe je ook nog zorgtaken?
RAYMOND
[08:07] Ook zorgtaken, ik ben medisch assisterend zoals het helemaal heet. Als je de selectieprocedure door hebt gemaakt om een ambulancechauffeur te worden, dan ga je een opleiding bij ons. Dat is bij de Academie van Ambulancezorg en En dat duurt 7,5 maanden, onze opleiding. En daarmee leer je dus protocollen, medische handelingen… en medisch assisterend te zijn voor de verpleegkundigen.
[08:29] Want als team breng je samen de patiënt in beeld.
LEILA
[08:32] En over die patiënten gesproken… daarmee komen jullie natuurlijk na melding meteen mee in contact. En we weten allemaal, als je denkt dat het dringend medisch hulp nodig is… dan ga je meteen 1 en 2 bellen. Maar hoe gaat dat dan eigenlijk? Raymond heeft al een beetje verteld, maar we zijn ook heel benieuwd hoe jij erover denkt.
VOX POPS
[08:51] Ik denk dat ik een professional aan de lijn krijgt die me door de hele situatie heen loost. Ik heb een BHV diploma dus dat betekent dat ik de goede instructies moet meegeven aan 112. Dan gaat dat natuurlijk in de meldkamer, wordt er een ambulance naar het juiste adres gestuurd. Nou ja ik denk dat zij me eerst door gaan verbinden met ambulance ofzo. En dat zij dan die ambulance maar een kant op sturen.
LEILA
[09:14] Zeggen ze het een beetje goed?
RAYMOND
[09:16] Ja, nou jij krijgt eigenlijk wel de instructies vanuit onze meldkamer. Als melder wil je graag een ambulance, dat roepen mensen dan ook. En als dat nodig is, krijgen ze die ook zeker. Maar het is niet dat als iemand belt, zegt ik wil een ambulance, dat we er een sturen. Want zoveel ambulance hebben we ook helemaal niet.
LEILA
[09:32] En hierzo, we zitten in de harnas. Zo heet dat. Ja, zo heet het. Toch?
RAYMOND
[09:36] Ja, zeker. Staan er acht geloof ik? Of? We hebben er zeven op dit moment. Zeven op dit moment. Oké,
LEILA
[09:42] en dat zijn er aardig. Wat dekt deze deel van de stad dan? We zijn nu in Den Hoorn. Den Hoorn,
MANON
[09:50] maar het dekt eigenlijk onze complete regio. Ja. Wauw. Met de andere lokaal die wij hebben
LEILA
[09:56] natuurlijk. En die zitten verspreid in verschillende uithoeken van Haagland.
MANON
[10:01] Ja, klopt. Zeker. Wij hebben vanaf de GGD opkomstpost Harnaspolder. Waar we dus nu zitten. Nou, daar hebben we dus inderdaad zeven ALS-auto’s. En onze hoofdpost zit eigenlijk op de Waldorpstraat. En dat is eigenlijk Randjes-Schilderswijk, het centrum. En dan hebben wij natuurlijk ook nog de andere twee. En dat is Witte Kruis. En die doet voornamelijk… Die zit meer aan de kant van het Westland. En dan hebben wij ook nog Zoetermeer.
[10:29] Dus in Zoetermeer zit ook nog een ambulancepost.
LEILA
[10:33] En jullie werken dus ook allemaal samen? Ja. En ook met die collega’s af en toe?
RAYMOND
[10:37] Ja.
LEILA
[10:38] Fantastisch. Dus hoe dat ook werkt en ook die verbondenheid is. Maar als ik één in twee bel, kom ik dan ook bij jou uit, Manon?
MANON
[10:45] Nee, wij worden ingezet, wat ik al net zei, door vooral artsen of zorginstellingen. Die kunnen ons zelf ook bellen. Dat zijn dus ziekenhuizen. Een verpleegkundige van een afdeling kan ons dus ook bellen. En die hebben dus een ander nummer dan de 112. We weten allemaal, 112 bel je eigenlijk als het levensbedreigend is. En er is dus, net zoals wat de politie heeft, een minder spoedlijn. Dat hebben wij dus ook op de meldkamer voor interklinisch overleg of intercollegiaal overleg.
[11:13] Dus de artsen of de zorginstellingen die ons bellen, die hebben een ander nummer. En daar gaat het gesprek met de meldkamer meestal ook wel wat anders. Want de meldkamer vraagt wel dingen uit, maar het is natuurlijk minder levensbedreigend. En de collega’s en de artsen die hebben eigenlijk hun zegje al klaar met wat ze willen zeggen.
LEILA
[11:30] En dan weet je ook veel makkelijker en sneller van collega op collega wat en hoe.
MANON
[11:35] Ja, klopt. Ja, zeker.
LEILA
[11:37] En jij rijdt ook wel eens mensen naar een hospice bijvoorbeeld, hè? Ja. Ik kan me voorstellen dat dat ook hele bijzondere ritjes zijn.
MANON
[11:43] Dat zijn een van de bijzonderste ritten die wij doen, denk ik. En dat is ook, ja, het is zo bijzonder. En dat kan denk ik Raymond ook heel goed beamen. Want de ALS en de Heike, die ritten dus niet.
RAYMOND
[11:58] Nee, een hospice rit is denk ik, zeker ook voor onze collega’s, het meest beladen emotionele ritten die je doet want die mensen weten dat ze dus opgehaald worden voor jou voor hun laatste ritje en letterlijk en naar de plek
LEILA
[12:10] waar zij zullen overlijden en hoe gaat zo’n rit want als stel ik ben terminaal en ik weet dat het mijn laatste rit wordt en ik zeg tegen jou manon ik zou heel graag nog een keer de noordzee willen
MANON
[12:22] zien kan dat dan als wij weten dat iemand of bijvoorbeeld vanuit het ziekenhuis naar een hospice gaat of vanaf huis naar een hospice of bijvoorbeeld vanuit het ziekenhuis naar huis met palliatieve thuiszorg, dus eigenlijk ga je dan thuis sterven, dan vragen wij wel altijd aan de patiënt, zou u nog iets willen doen, iets willen zien, iets willen eten, wel in de regio, want we kunnen bijvoorbeeld
[12:46] niet naar Groningen rijden, we hebben een vrij uitgebreide regio. En meestal koppelen we dan ook nog wel wat ideeën. Het bos, Scheveningen, Kijkduin, dat soort dingen. Het ligt ook wel aan wat voor patiënt je hebt. Want wij vervoeren echt wel hele zieke patiënten. Echt wel mensen die in een ver gevorderd stadium zijn. En dus ook niet meer aanspreekbaar zijn bijvoorbeeld. En waarbij het transport eigenlijk al soms dat je denkt…
[13:10] Te zwaar is. Maar goed, als dat kan, dan vragen wij dat zeker. En als je dus de reacties en het moment, de herinneringen… dus ziet van patiënt, en meestal nemen dan ook familie mee… als dat niet het geval is, vind ik het altijd zelf heel fijn… om foto’s te maken van de patiënt bijvoorbeeld… op het havenhoofd van Scheveningen. Die stuur ik daarna dan door naar de familie.
[13:32] Want het is wel een herinnering. Prachtig. En het is iets wat de patiënt zelf wil. En daar merk je, je krijgts kippenvel ervan maar je merkt echt hoe sterk mensen zich houden op dat moment hoe ze dan nog echt even in het leven staan de laatste zeelucht de laatste golven ja het is echt prachtig en dat dat merk je echt heel erg terug en is er een
LEILA
[13:54] iemand voor jou die altijd bijblijft of waar je vaak aan denkt of over vertelt
MANON
[14:00] wat wij als middencomplexe zorg, wij vervoeren natuurlijk mensen heen en weer ook vanuit ziekenhuizen. Ik heb meerdere casussen, maar de casus die mij het meest bijblijft is bijvoorbeeld de jonge mensen die bijvoorbeeld vanuit het ene ziekenhuis naar het andere ziekenhuis moeten voor een scan. En dan een afwachting zijn van hoe erg is mijn ziekte. Ik heb wel eens meerdere keer gehad dat ik een patiënt twee keer heen en weer heb moeten vervoeren omdat het niet helemaal duidelijk was waar de tumoren
[14:29] bijvoorbeeld zaten en twee weken later nadat ik die patiënt had vervoerd gingen we de patiënt dus vervoeren vanuit het ziekenhuis naar een hospice en deze meneer die was eigenlijk helemaal niet zo heel oud die was 45 jaar toen ik hem na die twee weken zag nou dat was echt wel eigenlijk niks meer al ik vond het fijn dat hij mij herkende nou dan stel je de vraag, ik maak het wel altijd beladen van weet u dat het de laatste keer is en
[14:54] ik wil u echt, ja we willen echt iets voor u betekenen. Niks is te veel, we doen het heel graag en dan op zo’n moment dat iemand dat dus beslist, bijvoorbeeld ik wil naar het strand, ja dat is prachtig. En dan meestal zorg dan dat de familie mee gaat en als er dan bijvoorbeeld een klein kindje bij komt kijken en een vrouw, ja dat is wel heel heftig. En ik ben ook mens
[15:16] en ik probeer echt niet mee te huilen. Maar soms doe je wel een traantje wegpinken.
RAYMOND
[15:22] Het is ook heel emotioneel. Ook voor ons, ondanks dat wij zorgprofessionals zijn. Maar al dat soort dingen zetten bij ons ook een kerfje in het hart. Want wij hebben ook een gezin.
LEILA
[15:33] Je bent en blijft mens.
MANON
[15:35] Juist. En het maakt natuurlijk niet uit hoe oud iemand is. En op zich, de patiënten zelf, die zijn altijd heel open. Maar zodra familie en daarbij ook emotie bij komt kijken, dat is wel lastig. Dan wordt het wel wat zwaarder.
LEILA
[15:49] En ik kan me voorstellen dat dit ook werk is wat je dan ook mee naar huis neemt.
MANON
[15:54] Soms, bij sommige casussen denk je daar nog wel een aantal dagen over na. Maar als ambulance ben je natuurlijk een team. Je bent altijd of met je chauffeur of met je verpleegkundige. En daar kan je gelukkig, omdat je dus samen in die casus zit, en eventueel ook nog met andere mensen mensen kan je daar wel over praten. Van wat doet het met je als het echt te beladen is. Of met kinderen. Want wij vervoeren ook kinderen vanaf zes jaar. Dan praat je daar samen over.
[16:17] En mocht je dan daar echt nog last van blijven houden. Dan hebben wij het TCO. Dus dan heb je zo’n team. Waar je dan mee kan praten. Om je gevoelens en je gedachten mee te bespreken. Om je te helpen.
LEILA
[16:29] Delen wordt dan helen.
MANON
[16:31] Ja zeker.
RAYMOND
[16:32] Wij delen echt lief en leed. Van de geboorte tot het gra dan helen. Ja, zeker. Lief en leed. Van de geboorte tot het graf delen wij in onze diensten. We hebben best een groot team aan collega’s. Maar super hecht. Dus je zal ook echt wel eens een ambulanceteam elkaar zien knuffelen. Een lach en een traan zijn heel dichtbij bij ons. Want als je zo’n rit hebt zoals Manon net beschrijft. Nou, dat is heel emotioneel. Maar daarna gaat onze werkdag ook weer door. Dus dan nemen wij soms even een bakkie koffie of even een paar tellen om te praten. De rit daarna moet je eigenlijk weer er staan, carte blanche
[17:03] zeg maar. En als daar gewoon gelachen moet worden, wordt er ook gewoon gelachen. Dan is onze volledige aandacht weer bij de volgende patiënt. Zo snel moeten wij schakelen. Maar we nemen ook veel dingen mee naar huis. Als ik kijk in mijn carrière, die nu drieënhalf jaar is bij onze dienst. Het meeste wat mij op, wat mij indruk heeft gemaakt was mijn allereerste reanimatie ooit van een volwassene. Het gebruik van Lucas, ons hulpinstrument.
LEILA
[17:25] Kun je heel even uitleggen wat Lucas is?
RAYMOND
[17:27] Lucas is een mechanische thoraxcompressieapparaat. Dat duwt de borstkast van de patiënt constant met een bepaalde kracht en diepte in. Die verzwakt niet na een aantal minuten. Als wij als mens dat gaan doen, ga je altijd na een minuut of zes… wordt het minder goed en dat wil je niet.
LEILA
[17:44] En als jij als chauffeur bochten moet nemen… dan kan zo’n verpleegkundige van omvallen en doen en zo’n apparaat blijft…
RAYMOND
[17:50] Zo’n apparaat klikken wij vast op een plank, dus die zit echt geborgd op de patiënt, die blijft altijd goed zitten.
LEILA
[17:55] Precies. En sorry, ik onderbrak je, maar ik moet even weten, wat is dan een Lucas? Voordat mensen dan weer denken van, hè?
RAYMOND
[18:03] Voor ons is dat een normaal apparaat, maar ja, wij hebben altijd bij, dat is een mechanisch ding. Het klinkt ook echt heel naar, je hoort echt een constant elektrische motor heen en weer bewegen. Het ziet er ook niet fraai uit dus als wij een enorme levensredder ja het is een enorme levensredder ja echt ook voor ons we hebben handjesvrij kunnen wij weer met onze handen andere dingen doen want anders ben ik of een collega van de politie de brandweer of een burgerhulpverlener maar net wie ons helpt op dat moment die is bezig
LEILA
[18:28] met de torus compressies ja en neem ons mee in jouw allereerste nou ja de allereerste dat was
RAYMOND
[18:33] volwassen maar de meeste indruk heeft het tarwekamp, dat iedereen wel kent, heeft op mij indruk ingemaakt. Ik was als tweede ambulance ter plaatse daar. Dus de eerste hulpverleners van het eerste uur. Dat heeft op mij als mens heel veel indruk gemaakt. Daar heb ik last van gehad. Maar ook bijvoorbeeld mijn allereerste kinderenanimatie. Die heb ik ooit een keer beschreven in een verhaal voor onze dienst op LinkedIn en op de socials.
[19:00] Ik was nog niet zo heel lang gediplomeerd in de nachtdienst. En dan krijg je eigenlijk een oproep vanuit de meldkamer… vanaf het Haamse Westeinde, of we weer beschikbaar waren. Want ze hadden een telefoontje. Ja, er was heel veel onrust. En er was toch ook een taalbarrière, maar er was zoveel onrust. En het onderbuikgevoel van de triagist… die is niet in de haak, ga maar vast rijden. Nou, uiteindelijk ben je dus twee minuten onderweg…
[19:25] en krijg je dus al inderdaad… plopt hij, ie raakt nog steeds mooi dat het nog steeds raakt wordt het een reanimatie melding van een kindje van 4 en ik nou dat kan toch niet ik ben een volwassen man van net als ik 47 en een kindje van 4 die heeft nog zijn hele leven voor zich het kan niet zijn dat wij nu dus naar een reanimatie behoefte kind gaan en uiteindelijk nou ja gaat dan tempo omhoog zwaar licht te gaan aan sirene
[19:50] gaat aan concentratie, alles stijgt en dan gaat de verpleegkundige naast mij, pakt dan het boek. We hebben een kindermap, heet dat, dat is eigenlijk met medische gegevens voor hoeveelheden, afhankelijk van het gewicht van het kind, moet dat gedoseerd worden, toegedeeld. En dan gaat hij, terwijl ik dus mijn focus op de weg heb en de route, gaat hij lezen en naar mij roepen van oké, we hebben die leeftijd, ik wil dan en dan wil ik die hoeveelheid en medicaties moet ik ook nog onthouden. En de
[20:17] verpleegkundige schrijft dat op zijn handschoen als extra geheugensteuntje. Want ook voor de verpleegkundige is dat gewoon een beladen rit. Is dat al eigenlijk op voorhand. En eigenlijk als je dan uitstapt en je hoort het geschreeuw van een moeder. Wat door merg en been gaat.
LEILA
[20:31] Ik heb alweer kippenvel.
RAYMOND
[20:33] Ja, en dan stap je binnen. En wij oefenen dit altijd op de academie en op de post. Op een pop. En het kind wat je dan ziet is die pop. En uiteindelijk zijn wij daarna zo getraind en zo professioneel. En het kind wat je dan ziet is die pop. Uiteindelijk zijn wij daarna zo getraind en zo professioneel. Dat wij in onze concentratie meer dan 200% zitten. En je sluit je eigenlijk met z’n allen af in een soort bubbel. En wij weten allemaal wat er van ons verlangd wordt op dit moment.
LEILA
[20:59] Geeft niks. Laat het vooral toe.
RAYMOND
[21:02] En uiteindelijk zijn we daar met twee ambulanceteams. De politie probeert ook het een en ander wat te organiseren. En te helpen waar ze kunnen voor ons. Maar hun zijn daar natuurlijk niet in getraind. En wij weten, nou het MNT komt er aan voor dat soort zaken. Dat is dan gewoon een arts en die komt ons assisteren in dat geval. En wij zijn dan zo gefocust en op een gegeven moment sluit die aan. Nou dan weet je dus, oké, inmiddels zijn we vanaf Rotterdam naar Den Haag. Hebben hun met een beetje doorrijden toch ook een klein kwartier nodig. En dan sluit die aan en denk je, oké, we zijn nu een kwartier bezig. Dus we moeten eigenlijk nu wel iets van een levenstekende gaan krijgen.
[21:37] Anders wordt het wel heel spannend voor deze jongeman. En ja, gelukkig voor ons eigenlijk kwam bij de volgende ritmecheck… kregen we een ritme- en output bij zo’n kindje. En dan heb je toch eigenlijk wel een soort, ja, dat met z’n allen. En daarna denk ik, oké, nu gaan we dus weer verder naar de volgende stap. We gaan op transport, zoals het heel mooi is. Dus we gaan wel met dat kindje mee naar het ziekenhuis. En dat gaan we met spoed doen. Dus gaan we door weer in het volgende organiseren. Ga ik dus als chauffeur weer van medisch assisteren…
[22:03] gemoet mijn knop om. Oké, we gaan klaarmaken voor transport. Wat hebben we nodig? Wat wil ik op voorhand weten? En nu was dit in de nacht, dus dan redden we het prima. Maar zou dit overdag zijn? Nou, dan wil ik graag motorbegeleiding. Dus dan moet ik even met de meldkamer schakelen… die eigenlijk niet weten wat er gebeurt allemaal. Die hebben alleen de intake gehad en daarna deden ze hem uit. En dan zeggen ze, ja, oké, ze zijn heel hard aan het werk… maar wat zien ze eigenlijk hebben geen
[22:27] idee en dan de roep ik natuurlijk en we een versnelde aanvraag op van nou doe maar motor begeleiding regel ze maar weet je en dan staan ze klaar en dan kunnen we de vertrekken met z’n allen en dan nemen familie mee de politie gaat wat dingen voor ons verzorgen neemt u
LEILA
[22:41] andere familieleden mee en dat is ook dat vertrouwen waar het over had want jij bent op op de plek degene die de interne zijn de o denkt, hé, mijn collega zegt, dit is nodig, dit gaan we regelen en het wordt dan ook geregeld. En als dan zo’n kindje naar het ziekenhuis is gebracht, gelukkig in goede orde allemaal gegaan, weet jij en horen jullie achteraf
[23:02] dan hoe het met iemand gegaan is? Want het maakt ook zoveel indruk op jou en jullie.
RAYMOND
[23:07] Eigenlijk niet. Nee, op het moment dat wij de overdracht doen, tenminste de verpleegkundige doet de overdracht daar samen en dan stopt ons contact eigenlijk samen. Daarna gaan wij door, we gaan opruimen. En is het echt een hele heftige inzet, dan krijgen we van de meldkamer even zo van, neem je tijd. Want in principe is ons voertuig zo uitgerust. Wij kunnen eigenlijk als we klaar zijn, kunnen we direct nog zo’n inzet doen. Zoveel spullen hebben wij aan boord dat we eigenlijk gelijk door kunnen.
[23:31] Dus is het nodig, doen we dat ook. Maar het liefst hebben wij gewoon dan een momentje zelf. En de meldkamer vraagt ook altijd als we dan oproepen van, hoe is het gaat het wil je een momentje voor jezelf of wil je lekker door wat roep maar wat je wil dat moment dus dan neem ook ja neem even gebruik van voor dan vaak even rustig naar de post terug hobbelen even een momentje ontspannen en en dan
[23:53] gaan we weer want ja de volgende rit is weer nieuwe patiënt en die verdient ook 100% van
LEILA
[23:58] onze aandacht wauw ongelooflijk en het is continu. Het lijkt me ook dat jullie gewoon hele bijzondere mensen moeten zijn. Als mens om dit gewoon te kunnen. Mag ik dat gewoon zeggen?
RAYMOND
[24:09] Ja, nee, dat mag zeker. En ik zie ons vak ook wel als een…
LEILA
[24:10] En kun je dat ook kolen, zeg maar? Kun je dat ook gewoon aannemen?
RAYMOND
[24:13] Ja, nou ja, dat vind ik wel lastig. Ik zie mezelf niet als… Maar het is wel een roeping, ons beroep.
MANON
[24:18] Ja, en je moet het ook wel echt kunnen. Je kan niet een nep doen of nep empathie hebben. Je doet het echt met je hart. En dat zegt Stuka eigenlijk ook, maar dat is het ook wel echt. Je moet hier wel echt
LEILA
[24:28] de feeling voor hebben en het hart en geveeling en het hart en dan is er natuurlijk dat er ook veel veranderd het land veranderd en soms heb je dan ook en dat mensen wat verder wonen en in uithoeken soms van onze onze haaglanden regio’s zij hebben soms het gevoel van ja maar komen ze wel op tijd en er is hier niet meer dit in de buurt en dat in de buurt. Maar die ambulances zijn soms mini-IC’s.
[24:52] Of zijn mini-IC’s.
RAYMOND
[24:54] Ja, de ambulances zijn best wel hoogwaardig uitgerust. En ook onze collega’s, verpleegkundigen, zijn echt wel goed opgeleid. Als je dat vergelijkt met andere landen om ons heen. Zitten wij echt wel in de topregionen ter wereld. Zelfs met onze ambulancezorg. Dus de inwoners van onze regio mogen echt wel blij zijn met onze inzet.
MANON
[25:16] Met de gezondheidszorg in Nederland.
LEILA
[25:18] Ja, precies. En je maakt niet uit waar je in Haaglanden woont. Je kunt erop rekenen dat er een ambulance in jouw buurt is.
RAYMOND
[25:25] Ja, daar doet de dienst de best voor. En de meldkamer probeert de dekkingsgraad, zoals het heel mooi heet, te garanderen dat wij bij een levensbedreigende situatie, binnen een kwartier staat er een ALS-auto voor de deur.
MANON
[25:38] Ja, want wat ik ook net zei, we hebben verschillende posten in regio Haaglanden. Maar we hebben ook DP’s en dat zijn dependances. En er zit er bijvoorbeeld eentje in Delft. Dat zijn natuurlijk nog wel meer over regio Haaglanden, Scheveningen bijvoorbeeld. In de zomer in het Westenland zit er ook nog een. De dependances zijn echt, er staat één ambulance. En die dan voor dat gebiedje beschikbaar zijn.
[26:00] En zodra die ambulance dus opgeroepen wordt, dan zorgt de meldkamer ervoor dat er een andere ambulance op de dependant daar staat. Om dus eventueel een volgende melding dat die gewoon goed gedekt is.
LEILA
[26:13] Fantastisch, dat is echt mooi.
MANON
[26:14] Dat is echt heel logistiek.
LEILA
[26:15] En ook goed uitgedacht. Mooi dat dat in GGD Talks hier naar boven komt. Maar aan het begin had je het over high care, over alles, over verschillende manieren. Wat is A1 en A2? Zijn niet snelwegen.
RAYMOND
[26:30] Nou, het zijn ook snelwegen binnen Nederland. Maar ja, A1 en A2 zijn dus de ALS, de High Care patiëntenzorgvragen. En daar is natuurlijk een tijdslimiet aangebonden voor ons om ter plaatse te zijn. Voor de A1-rit hebben wij binnen een minuut moeten wij dus staten dat we in de ambulance zitten. Dat we onderweg zijn. En daarna hebben wij maximaal 15 minuten vanaf het moment dat de telefoon is opgenomen om bij de patiënt binnen te komen.
LEILA
[26:54] Wauw.
RAYMOND
[26:55] Zo snel moet er geschakeld worden.
LEILA
[26:58] Voor jou werkt dat anders. Jullie hebben de ruimte en de tijd om dat soort ritjes te doen.
MANON
[27:03] Ja, wij als middencomplexenzorg doen de B2-ritten. Dat betekent eigenlijk dat wij… Dat is dus besteld vervoer. En soms is er een hele lijst van mensen die vervoerd moeten worden. Maar eigenlijk betekent dat dat wij binnen twee uurur bij een patiënt aan mogen komen. En soms zit daar nog een kleine kanttekening aan, bijvoorbeeld bij psychiatrie patiënten.
[27:26] Ja, die doen wij natuurlijk ook. En dan wordt het wel onder B2 genoemd. Maar dan willen ze wel dat wij natuurlijk binnen een uur of nog sneller aanwezig zijn. En die worden dan eigenlijk ook wat eerder uitgegeven dan de mensen die al hoog en droog, zeggen we altijd, in het ziekenhuis op ons liggen te wachten.
LEILA
[27:43] En dat wordt ook goed met elkaar afgestemd onderling?
MANON
[27:46] Ja, zeker.
LEILA
[27:47] Zodat je dat van elkaar weet.
MANON
[27:48] En dat beslist dan de meldkamer. Want die heeft natuurlijk een hele overzicht van… die komt er binnen, die telefoon gaat. En zoveel patiënten liggen er nog te wachten.
LEILA
[27:56] Ja, nou ja, ik kom zelf in Houtwijk. Dat is heel dichtbij het Leienburgwaarde. Heel veel ambulances regelmatig voorbij komen. En dan zie ik ook een getal 15 erop staan. Maar wat betekent dat eigenlijk dachten wij?
VOX POPS
[28:10] 15 staat voor de regio natuurlijk. Is dat niet iets van kenteken? Voor de regio?
LEILA
[28:16] Ja, is het voor de regio van kenteken? Ze hebben het wel goed, het is inderdaad een regio.
RAYMOND
[28:21] Regio 15, iedereen kent het ook van de socials, daar bestaat regio 15. Dat is Haagland, heel ons stukje. Het Rotterdamse grondgebied is bijvoorbeeld 17.
MANON
[28:30] En ik kan daar gelijk even inhaken, want wij hebben op onze social een hele leuke foto gezet die ik van de week tegenkwam. En dat was in het Rijnier de Graaf. En ik reed op de ambulance 15214. En er stond naast ons de 17214. En de 17 is dus Rotterdam. Maar dat is gewoon grappig. Het is dezelfde auto, een ander netnummer. En inderdaad, 15 is dus voor regio Haaglanden.
LEILA
[28:55] En zo kruisen jullie ook elkaar met collega’s uit andere regio’s en werk je daar ook wel eens mee of heb je daar wel eens ook mee te maken zeker als dingen zo in de randen van ja gebieden gebeuren of misschien met zo’n enorme zoals tarwekamp dat het zo’n gigantische daar werken wij samen met de
RAYMOND
[29:10] collega’s uit andere regio’s bijvoorbeeld tarwekamp zijn collega’s uit hollands midden gekomen rotterdam heeft de vrije eenheden die ze hadden gestuurd maar zijn ook collega’s volgens mij uit Utrecht hebben we gezien. Ongelooflijk dan. En iedereen spreekt dezelfde taal, laat ik het zo zeggen. We zijn allemaal opgeleid en getraind volgens protocollen en handelingen. En dus je kan gewoon met elkaar aan het werk.
LEILA
[29:30] Ja, en dat is superbelangrijk. En over dezelfde taal spreken, dat is lastiger als je als gewone burger in de auto zit. En de ambulance hoort. En dan, wat zijn eigenlijk de verkeersregels?
RAYMOND
[29:43] Nou, ik schuif natuurlijk gewoon aan de kant met de auto. Rustig blijven. En wat het beste is te doen om de ambulance er zo goed mogelijk door te laten. Proberen niet in paniek te raken.
MANON
[29:53] Goed uitkijken dat ik niet zelf een ongeluk veroorzaak.
LEILA
[29:57] Maar ik vind het altijd wel heel spannend.
RAYMOND
[29:58] Dus je moet zo snel mogelijk ruimte maken. Maar in de drukke binnenstad kan dat niet altijd. Maar toch proberen zo rustig mogelijk te blijven.
LEILA
[30:06] Rustig mogelijk blijven, dat doe ik zelf ook altijd. Maar er is toch iets iets als ik jullie zie, welke wagen dan ook, denk ik altijd, oh wacht, er staat niks aan, ik zit altijd in mijn spiegels te kijken, maar als die sirene komt, dan zien mijn kinderen ook altijd, mama ga opzij, mama ga opzij. Maar, ik zat echt ter voorbereiding op deze podcast te denken van, heb ik dat ooit geleerd, bij mijn rijbewijs ofzo?
RAYMOND
[30:29] Maar, ja, hoe leer je
LEILA
[30:30] die regels over hoe het werkt in het verkeer als er een ambulance of politie aankomt
MANON
[30:34] ofzo, of brandweer? Dat is een goede vraag.
RAYMOND
[30:36] Dat is een goede vraag. En wij vragen natuurlijk eigenlijk medewerking. Dat doen wij. Maar er wordt volgens mij… Ik weet niet of dat tijdens de rijlessen nu aan wordt besteed.
LEILA
[30:47] Misschien is dat een hele mooie tip bij deze. Voor de CBR is dat toch. Dat ze gewoon eventjes dat ook meenemen. Zodat we in het verkeer nog beter dienstbaar kunnen zijn. Naar jullie en naar elkaar. Naar de medemens. Want uiteindelijk redden jullie de levens van ons allen in zo’n moment. Maar wat zijn eigenlijk de regels? Want mensen zeggen netjes, je moet rustig blijven, toch?
[31:08] Dat is wel essentieel. En wat moeten we nog meer doen?
RAYMOND
[31:12] Nou, vooral geen rare onverwachte bewegingen. Want wij krijgen een rijopleiding om dus met optische en geluidssignalen door het verkeer heen te mogen en kunnen rijden. Daar moet je gediplomeerd voor zijn, dat mag niet iedereen binnen Nederland. En wij kijken altijd naar de vrije ruimte en we willen het ook graag veilig houden voor onszelf. Want de kans als wij dus met zwaailicht en sirene door het verkeer rijden is voor ons gewoon 40%
[31:35] hoger dan van de rest van deelnemend Nederland. En wij zoeken eigenlijk naar oogcontact, auto’s die stilstaan en wij proberen eigenlijk altijd gewoon onze eigen rijbaan en de normale verkeersregels te volgen. Dus wij halen graag op links in En als wij dus op je achterop ineens opduiken met zwaardicht en sirene. Nou meestal de gemiddelde mens heeft ongeveer een seconde of acht nodig.
[31:57] Om te registreren wat hij ziet. En daarna te gaan handelen. Dus ik zie dit. Oh ik moet het even verwerken in mijn bovenkamer. Oh ik kan daarheen. Nou daar wachten wij ook echt wel op. Wij gaan niet gelijk op je achterbumper hangen. En nog meer lawaai maken. En zeggen nou kom schiet eens een beetje op. Nee blijf vooral rustig, denk eens even heel logisch na. Schiet niet met je auto de midden berm in of rechtsaf de blubber in,
[32:22] want als jij verongelukt dan moeten wij stoppen. Dan kunnen wij dus niet door naar degene waar we wel onderweg waren, want ja dan ben jij ineens onze nieuwe patiënt. Dus denk gewoon even na, rij een rondje extra over een rotonde. Is er ruimte om bijvoorbeeld naar links op te schuiven, dat ik rechtdoor kan rijden? Graag. Want anders moet ik gaan afremmen. Moet ik naar links sturen, naar rechts sturen.
[32:43] Nou, die ambulance weegt ongeveer 4300 kilo. Iedereen denkt dat dat ding vertrekt en remt als een Formule 1 auto. Helaas, het is eigenlijk een…
LEILA
[32:51] Net als een trein moet je remweg nodig.
RAYMOND
[32:53] Dus ja, we hebben even wat ruimte nodig om te manoeuvreren met het apparaat. Want ja, het is gewoon zwaar, log. En het liefst gaat hij dan ook lekker rechtuit stuurt. Het is comfortabelst ook voor ons.
LEILA
[33:02] Ja, dus niet zomaar de fietspad op springen als je op een rotonde bent
MANON
[33:06] draai je nog een rondje. Ja draai een extra rondje. Kijk gewoon vooruit neem de ruimte kijk ook bijvoorbeeld zie ik een vluchthaven. Rij niet zomaar de stoepen op of de fietspaden op. Hou je ruimte zorg dat je ruimte houdt en blijf rustig. Denk ook zelf even na. En als je op de snelweg
LEILA
[33:22] bent ontstaat in één keer een file ga je gewoon ruimte maken tussen. Ja beginnen we eigenlijk
RAYMOND
[33:27] de tussen en als het echt helemaal vast staat, dan gaan we naar de vluchtstrook om daar te passeren. Maar ja, die is heel vies, dus we willen eigenlijk niet veel over een vieze vluchtstrook, want dan hebben we dadelijk weer een lekke band, staan we weer met gevolgen, staan we stil, komen we er ook niet. Dus niet gaan plassen op de vluchtstrook, hè? Nee, daar is die zeker niet voor. Ook al moet je, dan zijn je heel jong of heel oud bent, dan mag het bij de wegenverkeerswet, maar anders moet je het even ophouden. Nee, precies. En dan is er
LEILA
[33:50] een hele belangrijke, want hier wordt vaak over getwist. Mag je nou wel of niet door rood rijden? Laten we luisteren.
VOX POPS
[33:57] Ja, natuurlijk rijd ik dan door rood.
[33:59] Als dat nodig is, wel. Als dat veilig kan, ja. Ik denk dat het een heel mooi moment is om een keertje door rood te rijden.
LEILA
[34:06] Manon, mag ik door rood rijden?
MANON
[34:08] Je mag zeker niet door rood rijden. Niet? Nee, zeker niet. En zoals wij net allebei al hebben gezegd, hou de ruimte. Dus ga niet op die stopstreep staan. Hou ruimte ervoor, zodat je naar voren kan rijden, kan uitwijken. Maar niet de rood rijden. Als jij wordt geflitst, dan krijg je hem ook echt. En daar is dan geen reden toe.
LEILA
[34:27] Wauw, dit is een hele nieuwe denk ik voor iedereen, toch?
RAYMOND
[34:30] Ja, en ook wat we vaak zien gebeuren, dat mensen voor ons uit gaan rijden.
LEILA
[34:36] Ah, of achter jullie aan, want jullie gaan super snel. Dus dan kan je daarna meerezen of zo.
RAYMOND
[34:42] Ja, en dat leidt voor ons als chauffeur zelfs af. Want dan gaan onze aandachtfocus naar achteren in plaats van naar voren.
LEILA
[34:48] Want je denkt dan straks vliegt hij uit de bocht ofzo? Moet ik daar weer…
RAYMOND
[34:51] Ja, want wij gaan er dan vanuit dat die bestuurder die dat achter ons doet… daar niet in getraind is. Dus we gaan focussen op achter eigenlijk. En het kan zelfs gebeuren, dan breken wij de spoedrit af. Dan ga je ons maar voorbij. En daarna gaan we weer door.
LEILA
[35:04] Jeetje, maar meldt je zo iemand dan bij de politie?
RAYMOND
[35:07] Ja, als die ons echt gaat hinderen zeg maar, dan komen we in een heel ander vak, dan gaan we het melden. Maar het meeste laten we gewoon passeren, want ja, dat kost alleen maar tijd en energie en die hebben we niet.
LEILA
[35:16] Want je moet daar eens goed, anders had jij niet aangestaan zeg maar. Nee. Mag jij dan als ambulance chauffeur alles doen in het verkeer?
RAYMOND
[35:26] Nou, niet alles. Ik mag echt wel heel veel. Maar alles is natuurlijk gewoon, we hebben brancherichtlijnen. Dus bijvoorbeeld als ik door rood ga, is de brancherichtlijn maximaal 20 km per uur. Dus vandaar dat wij bij het verkeerslicht altijd even afremmen. Ook gewoon puur om te kijken wat doet het overige verkeer. Want wij houden rekening met die staan stil, die kunnen rijden. We hebben voetgangers, fietsers.
[35:48] Nou in de regio hebben we ook nog wat bus- en tramlijnen die wat verkeersdeelnemers zijn. En ook weer afdekgevallen kunnen veroorzaken. Dus dan zit een auto verstopt achter de vrachtwagen… die ons waarschijnlijk wel gezien heeft. En vaak als bijvoorbeeld de tram ons gezien heeft… gaat die stilstaan, gaan de alarmlichten aan. Dan weten wij van oké, de bestuurder heeft ons gezien… de tram staat stil en hij houdt alle deuren gesloten.
[36:10] Er kan niemand in of uit. Dus dan kan ik die afschalen. Dan ga ik mijn concentratie weer op een ander punt richten.
LEILA
[36:17] Dus dat oogcontact blijft essentieel in het verkeer. Dat zeg ik al wel tegen mijn kind. Heb je oogcontact gemaakt met de bestuurder. Van welke voertuig dan ook. Dan weet je of de persoon in de gaten heeft. Dat je er bent. Misschien denk je. Die regels gaan me echt vliegen om de oren. In de show notes staat gewoon alles. Nog even om na te lezen. Dat is wel heel erg belangrijk. Zijn er dingen waarvan je zegt. Dit is ook heel handig of belangrijk.
[36:40] Om te weten rondom ons werk. Of als je 1 in 2 belt.
MANON
[36:45] Het is vanuit de middencomplexe zorg en de ALS of de highcare, is het vrij lastig om te zien in welke ambulance nou wie zit. Middencomplexe zorg heeft ook een gele auto, een gele ambulance en wij vinden het allemaal niet erg om aangesproken te worden als er iemand is gevallen. Wij zullen altijd even kijken in overleg met de meldkamer, maar je kan wel degelijk verschil zien of het een ALS auto is of een middencomplexe zorg auto.
LEILA
[37:09] En hoe? En weet jij? Toevallig, als je dit voorbereidt, dan hoor ik alleen maar ambulances, ziek over de ambulances. Dus ik heb de Witte Kruis voorbij zien rijden in heel de zeg maar Sechbroek en Loosdijn enzo, waar ik dan woon. Ik denk dat ze aan andere iets kleiner zouden zijn. Want je ziet ook soms wel eens zo’n kleinere ambulance rijden. Ik zie alweer aan je gezicht dat het niet zo is. Nee, er staat geen ander nummer op. Nee, het staat geen ander nummer op.
[37:36] Nee, ik weet het niet.
MANON
[37:37] Wij rijden eigenlijk dezelfde auto. Vanaf buiten eigenlijk aan ons gele kleur en dat soort dingen. En de grote rijden we eigenlijk dezelfde auto’s. Maar je kan wel degelijk aan het nummer zien welke auto het is. Want wij beginnen allemaal met het nummer 15 van de regio. En dan is de ALS of de Hiker begint met het nummertje 1.
LEILA
[37:59] Ah, van spoed.
MANON
[38:01] Ja, dus je hebt de 112, de 110, de… En wij beginnen met de nummer 2.
LEILA
[38:07] Kijk.
MANON
[38:08] Ja, dus 15, 2, 11, 12, 13, 14. Dat is de middencomplexzorg. En meestal staat het ook nog wel aan de zijkant middencomplexzorg. Maar het is wel lastig hoor, dat moet ik wel heel eerlijk bekennen. Maar daaraan zie je dus wel wel degelijk het verschil. Want anders, als je het snel zou zien, zou je je het snel zou zien zou je het niet zien.
LEILA
[38:25] Zou je het niet zien. Raymond, jij nog iets wat je wilt toevoegen?
RAYMOND
[38:28] Ja, de medium care die maakt ook gebruik van mogelijkheden om dus het patiëntenvervoer comfortabeler te maken dus ook die ambulance kan tegen verkeer inrijden alleen dat verwacht niemand. Iedereen denkt dat is een auto met blauwe lampen die rijdt tegen verkeer maar dus ook de collega’s van de midden complex mogen dat die mogen dus op het fietspad het voetpad.
MANON
[38:46] Op de vluchtstrook.
RAYMOND
[38:48] Daar kun je hem ook gewoon tegenkomen en verwachten.
LEILA
[38:50] Precies. En jij kan het niet zien, maar ik wel. Zij zitten hier helemaal in hun uitrusting. De hele riem staat vol met van alles. Raymond heeft nog de ritjes van zijn kist open. Want ze moeten straks weer dicht. En dan de hele dag.
RAYMOND
[39:04] Ja, ik ga zo meteen. Mijn dienst begint zo meteen. Dus ik ga ze zo meteen dichtritsen. En dan begint de voertuigcontrole voor mij. En Manon die gaat weer inloggen bij de meldkamer. En die gaan weer verder met haar dienst.
LEILA
[39:14] Dan gaan de piepers aan en de telefoon en dan begint het. En hoe vaak, hoeveel telefoontjes zijn er dan op zo’n dag?
MANON
[39:21] Hoeveel meldingen bedoel je?
LEILA
[39:22] Gewoon voor het gevoel.
MANON
[39:24] Ja, je kan er eigenlijk, geen ene dag is hetzelfde. Dat maakt het werk nou zo leuk. Ik zou zeggen tussen de 2 en de 7, 8 ongeveer. In ieder geval voor de middencomplexe zorg is dat wel zo. Het is echt geen touw aan vastgeknopen het aantal ritten varieert het
RAYMOND
[39:39] is nu vakantieperiode ze hebben het iets rustiger s’nachts zijn er minder auto’s dus die rijden gewoon vijf zes ritten per dienst en overdag varieert het laten zeggen tussen twee en acht zorgvragen waar wij dus voor op pad gaan en de ene zorgvraag zijn binnen half uur klaar en soms duurt een zorgvraag gewoon anderhalf uur het is het is wat het is en als ik nou denk naar dit gesprek ik wil dit ook worden kan iedereen
LEILA
[40:05] zomaar ambulancechauffeur en verpleegkundige worden als je chauffeur op de middencomplexe
MANON
[40:10] zorg zou willen worden dan heb je niet van c1 rijbewijs nodig dus dat is er voor het gewicht van de ambulance je moet wel iets van ehbo weten maar je hoeft niet per se uit de zorg te komen want je krijgt een opleiding op de academie van ambulancezorg en ja je krijgt ook allemaal testen medische keuring om in dienst te komen dat sowieso maar als chauffeur kan je in principe altijd solliciteren en als verpleegkundige op
[40:34] de middencomplexe zorg dat is dan weer anders als de ales de highcare mag je algemeen verpleegkundige zijn het liefst in het ziekenhuis maar wel met ervaring dus als je bijvoorbeeld in een verpleeghuis werkt of iets wel langere tijd ervaring je moet goed kunnen klinisch redeneren maar dan kan je dus ook altijd solliciteren of voor de middencomplexe zorg en dan wil je dus ook een wederom weer op de academie voor ambulancezorg opgeleid en dan kan je vlieguren
LEILA
[40:58] gaan maken en jij bent drie jaar geleden dit gaan doen ja drie en half jaar zo en later in je
RAYMOND
[41:05] carrière mooie switch gemaakt ja nou waarom ik vond het ooit toen ik nog eens een kleine jongen was vond ik het ook altijd al reuze interessant die ambulance en toen zat ik nog op school voor automonter en heb ik tijd beetje latenaren. Ben ik vanuit de garage ben ik bij de Wegenwacht gaan werken. Heb ik uiteindelijk 23,5 jaar gedaan met heel veel plezier. Maar toch bleef toch wel een beetje de fascinatie voor die ambulance altijd voorbij
[41:27] komen. En na 20 jaar dacht ik van misschien wil ik wel eens wat anders bij de ANWB. En toen was ik eigenlijk een beetje aan het rondkijken van wat zou ik gaan doen. Nou toen werd mijn moeder ziek, ben ik eigenlijk voor mijn moeder gaan zorgen. Die bleek uitgezeide borstkanker te hebben. Dus chemo, kuren, alles op en aan. Revalidatiecentrum in, uit, thuis aanpassen, thuiszorg. Dus veel op en neer.
[41:51] Uiteindelijk is mijn moeder overleden. En in die periode ben ik toen ook wat dichter bij de zorg gekomen. Ook de mensen in het ziekenhuis en veel met het ambulancepersoneel… in contact geweest voor het verplaatsen van mijn moeder in de laatste fases. En nadat ik weer opgekrabbeld was, dacht ik van… misschien is dat ook wel iets voor mij. Ik vind dat wel fantastisch, maar toen dacht ik van ja, ik heb helemaal geen medische achtergrond. Ik weet wat een paracetamol is en een hoesdrankje en dan zijn we klaar.
[42:16] En op zo’n ambulance, nou jeetje, daar zitten gewoon twee artsen. Want ja, als het echt serieus is, dan komt die gele auto tevoorschijn. Dus dat heb ik toen naast me neergelegd. En maar het bleef toch kriebelen. Toen ben ik me er eigenlijk in gaan verdiepen. En toen bleek voor de chauffeur had ik al eigen le vinkjes kon ik zetten ik had een groot rijbewijs en EHBO-diploma met a idee dus ja ik had ik al een aantal dingen dat ik er
[42:40] van nou laat ik gewoon eens kijken of dat er vacatures vrij zijn in de regio nou ja er zijn veel mensen die dat willen dus die zijn er niet zo heel veel dus toen heb ik gewoon de stoute schoenen aangetrokken en heb ik ik woon in zelf in maassluis heb ik de regio haagland en rotterdam gewoon aangeschreven met de open brief, open sollicitatie. En ja.
LEILA
[42:56] Hier zit je.
RAYMOND
[42:57] Hier zit ik. Drie jaar later.
LEILA
[42:59] Ja. En je kan als een ambulance stuk gaat ook nog even iets tussendoor doen. Ja, ook nog. Altijd de plus van je vorige carrière.
RAYMOND
[43:06] Dan kijk ik even en dan hebben wij, wij hebben onze fantastische wagenparkbeheerder Dick, die bel ik dan zeg ik nou Dick, joh we hebben zorgen. We kennen elkaar nog.
LEILA
[43:13] Hartelijk dank Manon en Raymond, ik vond het heerlijk om naar jullie te luisteren. Wat een prachtige verhalen. Jullie stralen, maar ik straal met jullie mee. Ik hoop dat jij genoten hebt om naar hun verhalen te luisteren. En wil je natuurlijk meer weten over ambulancezorg, zie natuurlijk de show notes. Maar je kan ook alles terugvinden op ggdhaaglanden.nl. En natuurlijk, Manon noemde het al,
[43:38] ambulancezorg GGD Haaglanden kun je volgen via de socials. Facebook, Instagram, LinkedIn. Zeker leuk, toch Manon?
MANON
[43:44] Heel leuk. Fantastisch. Neem een kijkje.
RAYMOND
[43:48] Zeker even meekijken.
LEILA
[43:49] En niet alleen meekijken, dus ook volgen. En volg ons ook. En laat ons vooral weten in de comments. Of en waarover jij nog veel meer zou willen weten. Dan kunnen we daar ook mooie podcasts voor jou voor maken. Bedankt voor het luisteren. Blijf ons natuurlijk volgen. En heel graag tot een volgende GGD Talks.

LEILA
[00:11] Goedendag en hartelijk welkom. Wat fijn dat je luistert naar GGD Talks. Mijn naam is Leila Prnjavorac en in deze reeks podcast van GGD Haaglanden gaan we in gesprek met professionals en bespreken we onderwerpen die over ons dagelijks leven gaan. Onze gezondheid, ons grootste goed. Er is een hoop van invloed vanuit onze leefomgeving op onze gezondheid. En wat kunnen wij doen om onszelf zo goed als mogelijk te beschermen. Bij GGD Haaglanden kun je terecht voor informatie over allerlei onderwerpen.
[00:41] Hitte, schadelijke planten en dieren, gifstoffen, luchtvervuiling en ga zo maar door. Omdat dit zo’n breed onderwerp is, pikken wij er twee onderwerpen uit. Houtrook en schimmel in huis. De deskundige die hier alles over weet, dat is Eva, Eva Bording van GGD Haaglanden. Hé Eva.
EVA
[01:00] Hoi.
LEILA
[01:00] Jij hebt een hele mooie titel. Eva is AIOS MMK. En toen dacht ik, oké, dat is gewoon, je bent een arts in opleiding tot specialist medische milieukunde. Ja, dat klopt. Ik heb nog nooit van medische milieukunde gehoord. Toen jij dit ging doen, wist jij er iets
EVA
[01:17] van? Nou, toen ik het ging doen, toen wist ik er ondertussen iets van, maar tijdens mijn geneeskundeopleiding heb ik er inderdaad ook nog heel weinig eigenlijk over gehoord, bijna niks. Ik dacht dat ik in het ziekenhuis wilde gaan werken en ik heb daar ook als ANIOS, dus niet in opleiding, gewerkt. Dat bleek het toch niet helemaal te zijn. Het was toen coronatijd. Dus toen ben ik bij GGD gaan werken en kwam ik eigenlijk in aanraking met de sociale geneeskunde. Dat was voor het eerst dat ik echt
LEILA
[01:43] een vak buiten het ziekenhuis heb overwogen. En jij werkt op de afdeling leefomgeving. Kun je ons vertellen wat jullie doel is? Ja, bij de afdeling leefomgeving. Kun je ons vertellen wat jullie doel is?
EVA
[01:51] Ja bij de afdeling leefomgeving, ik zeg dat wij kijken naar de invloeden van milieu op gezondheid. Dus dat is super breed van inderdaad hitte of schadelijke stoffen, bodemverontreinigingen, maar ook schimmel in huis of loden leidingen. Ja we kijken eigenlijk naar alles van het binnen- en buitenmilieu wat invloed heeft op gezondheid. En je bent helemaal gefascineerd geraakt door
LEILA
[02:12] deze wereld. Hoe is dat gekomen?
EVA
[02:14] Ik kwam dus bij een GGD te werken in coronatijd en dan is de GGD een hele andere organisatie dan als je normaal bij een GGD komt te werken. Ik werd stafarts testen dus ik had veel te maken met ook politieke invloeden. Dus we moesten klaar staan om heel veel testen te kunnen doen, maar op dat moment werden er weinig testen gedaan. En ik merkte dat ik het heel erg interessant vond
[02:36] om in dat speelveld eigenlijk te zitten van en politiek en bestuurlijk maar ook het medische onderdeel en daarna ben ik gaan kijken van waar vind ik dat nog meer terug en eigenlijk is dat bij de medisch milieukunde naar mijn idee het grootste onderdeel ja speelt eigenlijk tussen die en het politieke en het bestuurlijke maar ook het medisch inhoudelijke en dat maakt het voor mij zo interessant en ja het is super breed. Wat mooi. Dus jij kan alle facetten van jezelf kwijt.
LEILA
[03:03] Soms moet je zoiets bedenken en overpijzen. En dat gebeurt wel eens ook gewoon bij een houtvuurtje voor mensen. Dat soort ervaringen. Wij gingen gewoon even de straat op en dachten, wat voor gevoel roept zo’n houtvuurtje bij mensen op?
VOX POPS
[03:17] Nou, dan denk ik aan buiten. En dan denk ik aan met z’n allen gezellig onder een kampvuur zitten. Maar ook de rook in je ogen en proberen de rook te vermijden.En de dag daarna nog de geur in je haar. Een pyromaan-achtig gevoel, maar dat mag natuurlijk niet. Maar verder warmte, gezelligheid. Warmte en gezelligheid, dat vooral.
LEILA
[03:41] Warmte, gezelligheid, pyromaan, alles komt voorbij. Maar ook rook in je ogen vermijden, een vuurtje stoken is gezellig, maar houtsrook zorgt voor schadelijke stoffen in de lucht. En zo gaan wij daar verder natuurlijk over praten met Eva. Maar houtrook zorgt voor schadelijke stoffen in de lucht. En zo gaan wij daar verder natuurlijk over praten met Eva. Maar weet jij wat voor gezondheidsklachten je allemaal kunt krijgen van houtrook?
VOX POPS
[04:01] Nou, ik denk hoesten en wat prikkende ogen. Ik weet niet precies wat de gezondheidsklachten zijn, maar ik geloof zeker dat ze er zijn. Ja, je gaat ervan hoesten. Het is niet goed voor je longen. Voor de luchtvervuiling zou het ook niet goed zijn. Voor de fijnstof. Maar je moet natuurlijk wel goed gedroogd hout stoken.
LEILA
[04:25] Ja, goed gedroogd hout. En ik zie jou meteen knikken, Eva. Dus daar is al iets goeds gezegd, geloof ik.
EVA
[04:31] Ja, er is zeker iets goeds gezegd. Ik denk dat het heel herkenbaar is, de antwoord die je hoort. Ik heb zelf ook eigenlijk een heel fijn gevoel bij een houtvuurtje. Terwijl eigenlijk ondertussen weet je dat er toch wel een mengsel aan schadelijke stoffen in vrij komt. Maar het maakt ook zeker uit op wat voor manier je stookt. Dus drooghout is zeker van belang als je dan toch gaat stoken.
LEILA
[04:51] En het is natuurlijk super hyper nostalgisch. Want we doen het sinds we bestaan zo’n beetje. Tenminste sinds we vuur hebben uitgevonden. Dus het is ook een manier om gezellig bij elkaar te komen. Ook in het vuur te kijken en over pijnzingen te hebben over het leven. Maar toch zeggen we het heeft veel gevolgen neem ons mee in wat zijn dan toch die schadelijke dingen
EVA
[05:12] waar we mee te maken kunnen krijgen en toen ik ook deze podcast aan het voorbereiden was moest ik er ook aan denken vroeger echt een hele tijd geleden was vuur natuurlijk ontzettend belangrijk om je huis of je hebt de plek waar je bent warm te houden en om je in leven te blijven eten maken natuurlijk eten te maken ondertussen zijn natuurlijk ontzettend veel technologieën, nieuwe ontwikkelingen, waardoor het niet meer nodig is.
[05:35] Dus nu gebruiken we het eigenlijk alleen nog als gezellig haardvuur. In sommige woningen is het wel zo dat mensen er nog echt hun woning mee verwarmen. Maar eigenlijk is dat dus niet meer nodig. En waarom wij dat dus zo belangrijk vinden zijn de gezondheidseffecten die je ervan kan krijgen. Op het moment dat jij stookt of je buurman die aan het stoken is, kan je direct klachten krijgen. Dat zie je vooral bij mensen die al gevoelige luchtwegen hebben.
[05:57] Dus bijvoorbeeld mensen met astma of COPD. Die kunnen er kortademig van worden. Die kunnen er een astma aanval van krijgen en daardoor meer medicatie voor moeten gebruiken. Maar daarnaast geeft het ook heel veel fijnstof en andere schadelijke deeltjes die in de lucht komen. Wat ook op lange termijn voor problemen eigenlijk kan zorgen. Dus dat kan leiden tot het ontwikkelen van astma, COPD, hart- en vaatziekten en longkanker. En maakt het uit op welke leeftijd jij daarmee te maken krijgt?
LEILA
[06:24] Heeft een kind meer risico of iemand die meer aanleg heeft?
EVA
[06:27] Ja, er zijn zeker mensen die meer aanleg hebben. Dus bijvoorbeeld mensen die al astma hebben, die hebben gevoeligere luchtwegen. Wat je merkt bij kinderen, die hebben kleinere longen en een hogere ademfrequentie. En daardoor nemen zij meer lucht binnen en daar ook meer fijnstof. En dat wordt dus verdeeld over kleinere longen. Dus die hebben daar een groter effect van en kunnen daar dus ook
LEILA
[06:46] astma van ontwikkelen. En dat is ook iets wat gewoon in je longen blijft plakken. Kun je het zo zien of is dat iets wat je ook weer uitademt? Je kan het zeker weer
EVA
[06:54] uitademen. Wat er gebeurt is dat die kleine deeltjes, dus die fijnseldeeltjes zijn super klein, die kan je niet zien met het oog. Die komen tot diep in je longen en die kunnen zelfs tot in de bloedbaan komen. Dus op de plek waar in je longen de luchtcirculatie eigenlijk plaatsvindt, dus waar zuurstof met CO2 wordt uitgewisseld, daar zijn kleine bloedvaatjes en daar kunnen dus ook dat fijnstof kan dus ook de bloedbaan
[07:16] inkomen.
LEILA
[07:17] En dan dus verspreid worden door je hele lijf en dat is natuurlijk helemaal niet gezond, want dat kan op lange termijn ook weer schadelijke gevolgen hebben voor organen, lijkt me. Toch? Want ik zit nu dat treintje van het bloed te kijken, hoe het door het lichaam reist.
EVA
[07:30] Ja, dus het kan een ontstekingsreactie veroorzaken, dat zien we het eerst in de longen. Maar doordat het in de bloedbaan kan komen, kan het ook op andere plekken terechtkomen. Daardoor verhoogt dat het risico op hart- en vaatziekten.
LEILA
[07:41] Dus dat is ook ongelooflijk essentieel, want daar denk je helemaal niet direct aan.
EVA
[07:45] Ik denk dat niemand daaraan denkt op het moment dat je bij een gezellig houtvuur zit. Dan merk je inderdaad misschien die prikkende ogen. Dat is een direct effect, of dat je moet hoesten. Maar dat er ook lange termijn effecten van zijn, ik denk dat je daar niet bewust van bent. En is dat na een keer om
LEILA
[08:00] zo’n vuurtje met elkaar zetten of is dat iets omdat je het heel leuk vindt en heel regelmatig doet in het weekend met je groep vrienden bijvoorbeeld of familie? De directe effecten
EVA
[08:09] die zie je natuurlijk bij de keer dat je aan het stoken bent. Die lange termijn effecten zie je meer doordat de luchtkwaliteit slechter wordt. Dus dat is direct in je omgeving is die concentratie van fijnstof dan bijvoorbeeld het allerhoogst maar dat verspreidt ook over de rest van de buurt en misschien zelfs wel verder. Dus lucht reist natuurlijk dus dan gaat en als dat
LEILA
[08:29] veelvuldig wordt gebruikt wordt continu datzelfde effect veroorzaakt en dat blijft dus dan zichzelf
EVA
[08:35] cultiveren. Ja en dat is dan een combinatie van de houtstook maar ook andere stoffen die in de lucht komen door zeg het maar de industrie of door auto’s. Dus daardoor kunnen we daar alleen maar aan bijdragen en versterken als
LEILA
[08:47] wij dus ook nog voor de hobby of plezier of soms in de tuin. Mag je in de tuin iets verbranden, omkruiten, weet ik veel, takjes hebben afroken, mag dat zomaar? Of je echt al je tuinafval mag
EVA
[09:00] verbranden dat weet ik niet, maar je mag vooralsnog hout stoken in de tuin. Volgens mij is het in de gemeente Utrecht is er een stookverbod in de tuin. Daar mag je dus als gemeente je beleid op aanpassen voor wat jij belangrijk vindt. Volgens mij is het in Amersfoort zo dat de stookwijzer, op het moment dat die rood of oranje is, mag je daar niet stoken. Maar daar kan je dus
[09:21] als gemeente kan je daar regels op maken.
LEILA
[09:24] Hoe we in Haagland ermee omgaan komen we zeker zo tussen. Klein in de cliffhanger. Maar je hoorde ook mensen net ook vertellen van prikkende ogen. Wat voor effect heeft dat voor ogen, voor de huid?
EVA
[09:34] Voor de huid weet ik het niet zozeer of dat echt effect geeft. Ik denk die ogen, dat zijn die slijmvliezen, daar kan je inderdaad direct prikkeling van ervaren. Ik denk de meeste klachten komen vanuit de luchtwegen.
LEILA
[09:44] Dus toch vanuit de luchtwegen. En heeft iedereen net zoveel risico?
EVA
[09:49] Nou die lange termijn effecten, ja dat geldt voor iedereen. Al is het wel zo dat het voor bijvoorbeeld kinderen dus een groter effect kan hebben. Omdat ze dus die kleinere longen hebben en sneller ademen. En daarnaast zijn dus mensen die astma hebben of COPD die hebben gevoelige longen en die kunnen daar eerder op reageren op het moment dat ze dus houtrook inademen. Ik bel jou op bij de GGD en
LEILA
[10:11] ik zeg Eva ja mijn buurman en buurvrouw die stoken regelmatig zo’n houtvuur in de tuin. Ik woon in een portiekwoning en dat komt er regelmatig mijn huis in en ik heb daar last van. Wat zeg jij dan tegen mij? Nou wat we dan vaak adviseren is om eerst
EVA
[10:25] de allereerste vraag, heb je al een gesprek gehad met je buren? Is er een mogelijkheid om het te hebben over het hout stoken? Zijn ze ervan bewust dat je er klachten van hebt en dat er ook momenten zijn waarop het minder verstandig is om hout te stoken? Bijvoorbeeld op de dagen dat het niet waait of dat het mistig is, dan blijft die lucht veel langer hangen. We gaan dan echt kijken naar hoe zit het hem in de communicatie met de buren. Soms kan daar
[10:50] buurt bemiddeling bij helpen. Dus een wijkagent bijvoorbeeld? Kun je daar dan naar verwijzen?
LEILA
[10:56] Dus dan geef je ook aan van misschien is het handig dat? Ja dat is inderdaad wat wij doen.
EVA
[11:00] We gaan niet als GGD’ers zelf op pad om dan die buren aan te spreken. We proberen dat echt bij
LEILA
[11:06] de wijkagent bijvoorbeeld te laten. En wat adviseer je mensen nog meer? Naast het praten met je buren, wat kun je zelf doen voor jezelf?
EVA
[11:14] Wat soms best wel lastig is, als een buur dus veel aan het stoken is… en het lukt niet om daarmee het gesprek aan te gaan… of diegene wil niet veranderen. Ja, dat kan best wel lastig zijn voor mensen met bijvoorbeeld astma-klachten. Dan zou ik adviseren om het raam dicht te doen aan de kant… waar gestookt wordt op dat moment. Maar ja, door wind kan de lucht natuurlijk ook aan de andere kant… van de woning naar binnen komen.
[11:36] En om dan continu je ramen dicht te houden, dat is ook niet bevorderlijk. Ik heb wel situaties gehad waar mensen echt hebben overwogen om te verhuizen omdat ze eigenlijk ziek werden van hun eigen buur.
LEILA
[11:46] Ja, dat is wel heel intens. En wat moeten we daar dan aan doen? Want dat je bijna genoodzaakt wordt om te verhuizen.
EVA
[11:52] Nou, wat wij proberen is met gemeenten in gesprek te gaan om te kijken van zijn jullie er bewust van de gezondheidseffecten van slechte luchtkwaliteit eigenlijk. En kunnen we daar beleidsmatig iets op aanpassen. Dus kunnen we zoals wat er in Utrecht of in Amersfoort gebeurt. Een soort van verbod gaan hanteren. Er zitten natuurlijk altijd haken en ogen aan.
[12:15] Want je neemt ook de vrijheid af van die buur die ook zou mogen stoken. Handhaving kan een probleem zijn. Er zijn natuurlijk enorme tekorten ook. Maar ja, vanuit gezondheid zouden wij het liefst natuurlijk zien dat buren elkaar niet ziek maken. Ja, dat zou heel fijn zijn. Dus
LEILA
[12:31] als jij een van die buren bent, toch? Dan kun je dus ook meenemen dat het fijn is om dat ook goed bespreekbaar te maken. En wellicht kun je ook afspraken maken, toch? Met elkaar over tijden en wanneer wel en wanneer niet. Jij had het net over autorijden en dan vroegen wij ons af of dat autorijden of houtstook. Ja, wat is nou eigenlijk erger?
VOX POPS
[12:52] Nou, ik denk dat dat vrij simpel is, autorijden. Er zijn meer auto’s dan houtkastels. Ik denk omdat we het over houtstook hebben dan hout. Ik denk dat het heel veel krachten kan geven bij mensen die al wat last hebben van de longen. Nou, aangezien we hiervoor houtstook hebben besproken, denk ik dat. Maar ja, ik denk dat het een dikkere lucht is.
LEILA
[13:16] Dikkere lucht of zijn het toch die auto’s?
EVA
[13:18] Het is natuurlijk al een beetje een hint omdat we het al hebben gehad over houtstook. Maar houtstook veroorzaakt op dit moment in Nederland meer fijnstof. En dan hebben we het echt over de kleinste deeltjes dan autorijden.
LEILA
[13:29] Ongelooflijk. Zou je niet denken. Zoals die meneer zegt, er zijn heel veel meer auto’s dan kachels.
EVA
[13:34] Precies. Wat er is gebeurd is dat de auto’s veel zuiniger zijn geworden. En schoner. En daardoor dus minder fijnstof uitstoten. Dus relatief stoten we nog steeds evenveel fijnstof uit met houtstook maar zijn we met auto’s veel minder fijnstof uit gaan
LEILA
[13:49] stoten. Ja en nou we hadden het net over het vuurtje buiten in je tuin hè, maar in huis is
EVA
[13:55] dat dan ook zo schadelijk voor je? Ja in huis stoken is misschien wel schadelijker dan buiten omdat er natuurlijk buiten kan het meteen de vrije lucht in dus als je een open haard binnen hebt dan komt er heel
LEILA
[14:08] veel fijnstof vrij ook in de woning dat had ik echt niet gedacht je zou denken van nou dan moet je zo ontzettend goed kunnen ventileren raampje open dat gaat door die schoorsteen naar buiten
EVA
[14:17] maar dat is dus helemaal niet zo nou je hebt natuurlijk wel verschillende kachels dus een open haard of een pallet kachel daar zit nog wel verschil in hoeveel fijnstof je ook in je huis krijgt dus heb je een haard met met een raampje wat helemaal afgesloten is… dan komt er minder fijnstof binnen. Maar alsnog komt er fijnstof in je huis. En daarnaast komt het dus ook in de lucht buiten je huis… wat vervolgens weer naar binnen toe komt.
LEILA
[14:39] Dus dan circuleert het eigenlijk. En kun je ons vertellen over die palletkachels?
EVA
[14:43] Nou, daar zitten vaak filters in… die ervoor zorgen dat er minder fijnstof naar buiten komt. Waar we wel ook een klein beetje bang voor zijn… is dat er door die filters worden de grotere stukken fijnstof die worden gevangen, maar er komt dan weer ultra fijnstof kan er naar uit de schoorsteen komen en dat kan in de lucht dan weer bepaalde verbindingen aangaan waardoor het misschien op later termijn toch nog weer fijnstof kan vormen, grotere stukken fijnstof. Dus het is moeilijk om
LEILA
[15:10] te zeggen dat een pelletkachel nou helemaal de oplossing is. Ja, jammer hè? Ja, je denkt nou misschien maak ik dan een wijzere keuze, want ik vind het zo gezellig om zo s’avonds aan te gaan. Moet je dan, gas is duur, moet je dan op gas overgaan?
EVA
[15:24] Een gaskachel bedoel je? Of je huis verwarmen met gas?
LEILA
[15:27] Ja, ik weet het niet.
EVA
[15:29] Ja, ik denk dat elektra misschien de allerschoonste oplossing is.
LEILA
[15:33] En geeft die net zoveel gezelligheid?
EVA
[15:35] Ja, dat moet je denk ik zelf bepalen of je dat…
LEILA
[15:37] Ja, want meestal is dat de reden waarom mensen zo’n haarduur aanzetten, is voor de gezelligheid toch? Ja dat denk ik ook. En als ik nou zo heel erg gehecht ben toch aan die houtskachof van mij, wat zou je dan adviseren? Ja dan zou ik toch
EVA
[15:50] adviezen. Kijk ik snap mensen moeten natuurlijk zelf een keuze maken en afwegingen. Dus ik denk dat het belangrijk is om je te realiseren dat er effecten kunnen zijn aan het stoken. Vooralsnog mag je natuurlijk gewoon stoken. Maar dan zou ik wel adviseren doe dat op momenten dat het voldoende hard waait dus niet op windstille dagen niet op mistige dagen stook goed dus met droog hout woorden die iemand al zeggen
[16:12] in de antwoorden je kan ook je houdt op bepaalde manier stapelen waardoor het efficiënter brandt er zijn worden ook online stookcursus gratis gegeven dus die kan je volgen om te kijken van
LEILA
[16:22] heb wat zijn nou dingen die je kan doen om beter of schoner te stoken en je hebt het over dat je bij windstil niet moet doen of bij mist. Waarom is dat belangrijk?
EVA
[16:34] Misschien is het hier wel goed om die stookwijzer te benoemen. Je kan dus online de stookwijzer bekijken en die geeft dan een bepaalde kleur aan. Is het groen, oranje of rood? En dat heeft heel erg te maken met de weersomstandigheden. Dus op het moment dat het niet waait, dan beweegt de lucht heel weinig. En blijft dus die rooklucht veel langer hangen. En daardoor merk je dus ook eerder dat je moet hoesten dat je kortademig wordt en bij
[16:57] mist blijft is eigenlijk hetzelfde dat die lucht laag blijft en je daardoor meer klachten kan
LEILA
[17:01] krijgen en wij in den haag en haaglanden omgeving wat is voor ons hebben wij net zoals utrecht en
EVA
[17:06] amersfoort hele strikte regels vooralsnog zijn er geen strikte regels hier in haaglanden dus hier mag je stoken op moment dat je dat zou willen vanuit de ggd zouden we natuurlijk graag zien dat daar andere beleidsmaatregelen voor komen, maar daar moet natuurlijk wel draagvlak voor zijn.
LEILA
[17:26] Draagvlak in de maatschappij denk ik. En zijn het ook gesprekken die je dan voert
EVA
[17:30] met een gemeente? Ja, we zijn met gemeenten in gesprek om te kijken van wat doen jullie nu al, hoe ver zijn jullie, zijn er bijvoorbeeld informatiecampagnes geweest over houtrook of kunnen we die misschien nog gaan organiseren. We kunnen niet in één keer zomaar zulke soort beleidsregels aanpassen. Daar moet wel enige beweging voor zijn.
LEILA
[17:49] En krijg je er veel vragen over, over dit soort thema’s? Bellen mensen die zeggen van ik heb echt gewoon last vandaag of afgelopen dagen?
EVA
[17:57] Ja, we hebben met enige regelmaat krijgen we telefoontjes van burgers die hier last van hebben. En die vragen dan ook aan ons van kunnen we niet iets doen aan maatregelen? Of kan mijn buurman niet, kan er geen handhaving langs gaan om ervoor te zorgen dat hij stopt en daar
LEILA
[18:11] moet eerst echt dat beleid voor worden aangepast als ik meer wil weten en het denkt van oké of ik
EVA
[18:16] wil bij jou melden waar moet ik dan heen ja we hebben een website van de ggd haaglanden en daar kan je onze afdeling leefomgeving vinden je kan ons bellen dan kom je bij het klantcontactcentrum terecht en die kunnen je verwijzen naar ons en dan kunnen we kijken naar hoe het in jouw specifieke situatie zit. En of wij iets kunnen betekenen. Of we misschien contact op kunnen nemen met de gemeente.
[18:38] En of je misschien zelf iets zou kunnen doen.
LEILA
[18:40] Dus dan kijk je met elkaar samen hoe je een beste plan kunt bouwen om dat te doen. Van houtskool naar schimmels. We zeiden je al, er zijn zoveel onderwerpen waar afdeling leefomgeving van de GGD Haaglanden te maken heeft. En er zijn ook heel veel verschillende schimmels, toch Eva? Je kunt ze echt niet allemaal noemen, maar wat zijn de meest voorkomende? Of waar hebben we als de gemiddelde mens, inwoner, het meeste mee te maken?
EVA
[19:09] Er zijn ontzettend veel verschillende soorten schimmels die hier gewoon voorkomen. Dus die leven buiten in de grond of die zitten in de lucht. En die kunnen je huis binnenkomen. Dus dat kan door dat er bijvoorbeeld een kamerplan er binnen wordt gehaald. Of het GFT wat binnen ligt. Of een rot stuk hout. Schimmels die groeien ontzettend goed onder natte of vochtige omstandigheden.
[19:33] Je had het al even over een badkamer. Ja, daar zien we heel vaak schimmels.
LEILA
[19:37] Zijn alle schimmels schadelijk voor je?
EVA
[19:39] Eigenlijk geven alle soorten schimmels die kunnen klachten geven.
LEILA
[19:43] Zelfs die op kaas?
EVA
[19:44] Ja, daar heb je inderdaad gelijk in.k in. De schimmel die op kaas zit die die geeft geen luchtwegklachten maar de schimmels die in je huis groeien, dus de zwarte schimmel die op de muur zit,
LEILA
[19:53] die geeft gezondheidsklachten. We zijn ook benieuwd over wat jij weet over die gezondheidsklachten die zo’n schimmel veroorzaakt.
VOX POPS
[20:01] Nou, ook niet precies welke, maar wel dat er serieuze gezondheidsklachtenaan zitten. Ik denk iets van eczeem of problemen met je luchtwegen. Ik denk dat je daar best wel ziek van kan worden. Ik denk ook wel hoesten, last van je ogen misschien ook wel.
LEILA
[20:21] Ja, dus er zijn serieuze gezondheidsklachten, wordt er gezegd. Huidproblemen, ogen, luchtwegen. Wat zijn eigenlijk de klachten die we kunnen krijgen van schimmels?
EVA
[20:30] Ja, dus wat wij veel zien is dat mensen last kunnen krijgen van keelpijn, niezen, hoesten, een verstopte neus of een piepende ademhaling of benauwdheid. Mensen met gevoelige luchtwegen, zoals bijvoorbeeld mensen met asma of COPD, die kunnen daar ook van die schimmels een aanval krijgen. En je kan ook asma ontwikkelen doordat er schimmel in je huis zit.
LEILA
[20:49] Dus het is een wisselwerking wat kan plaatsvinden. Schimmel wordt veroorzaakt door te veel vocht in ons huis. Vandaar dat badkamer en keuken vaak de plekken zijn waar dat zo is. En we vroegen het natuurlijk aan jou. Hoe kun jij je schimmel bestrijden in jouw huis?
VOX POPS
[21:06] Ja, met chemische middelen natuurlijk, maar ook met de bekende huishoudelijke middeltjes van oma van toen. Nou, wij hebben van dat schimmelverwijderaar, van dat heftige spul en daar spuiten we het dan op, want anders krijgen we het niet weg. Ik koop altijd En HG schimmelverwijderaar. En dan spuit ik de hele boel onder. Eigenlijk is dat het.
LEILA
[21:29] Je zit ook een beetje mee te gniffelen. Eva, vertel wat. Hebben we hier goede antwoorden gegeven? Of zeg je nou?
EVA
[21:36] Nee, er zijn zeker goede antwoorden gegeven. Ik moest een beetje lachen om de reclame die gemaakt wordt hier. Voor de schimmelverwijderaar. Nee, als huistuin en keukenmeel wordt inderdaad soms een soda oplossing gebruikt. Als je echt hardnekkige schimmel hebt is dat niet altijd voldoende. Dus dan is het inderdaad goed om wat hardnekkigere schimmelverwijderaar te gebruiken. En die herken je dan, op de verpakking staat er dan een bepaald nummer en dat begint dan met NL of EU en dat eindigt op
[22:01] een N. Het is altijd goed om dat eventjes te controleren. En er werd al gezegd dat dat een heftig middel kan zijn. Dus het is altijd goed als je dat gebruikt hebt om dan daarna goed te ventileren. En voor die mensen die dus klachten hebben van schimmel en en gevoelige luchtwegen hebben kan dit ook best wel heftig zijn.
LEILA
[22:18] Is het dan verstandig om met een mondkapje of in ieder geval het zelf niet te doen?
EVA
[22:22] Ja wat wij dan adviseren is om het met iemand te laten doen die geen luchtwegklachten heeft dus een partner of familielid of iemand die dat voor jou zou kunnen doen en
LEILA
[22:30] daarna dus goed ventileren. Ik ga altijd mijn adem inhouden als ik zoiets aan het doen ben dan loop ik weg en dan ga ik weer doorademen. Is dat ook verstandig?
EVA
[22:39] Dat kan. Ik weet niet of je lang genoeg je adem kan inhouden om de schimmel helemaal te…
LEILA
[22:44] Wat ik meestal probeer is ervoor te zorgen dat het niet zwart wordt. Dus dat ik op tijd zie dat er een kleurverandering plaatsvindt. En dat ik daar aan de slag moet. Want heeft het verschillende kleurfases?
EVA
[22:57] Wat je vaak eerst ziet is een natte plek bijvoorbeeld. Ergens op de muur. En dan is het belangrijk om ervoor te zorgen dat het vocht weg gaat dus dat is het eerste wat je ziet en daarna ze kan je vaak zwarte stippels zien op moment dat je dat ziet dan in dan zit daar gewoon een levende schimmel en kan je die alleen nog maar verwijderen door of inderdaad zo’n zodanig oplossing te gebruiken of zo’n schimmel
LEILA
[23:16] verwijderaar en als ik die natte plek zie dan is dus ventileren het antwoord ja eigenlijk is
EVA
[23:23] ventileren en het verwarmen van je huis is superbelangrijk. Het is wel goed om te weten dat er twee groepen zijn waarin je de oorzaken van schimmels kan indelen. Dat kan hem liggen in bouwkundige gebreken. Stel je hebt een lekkage in je dak en er komt daardoor water in je huis. Dan moet je ook die lekkage aanpassen, want anders gaat het vocht niet weg. Dan kan je ventileren wat je wil, maar dan blijft het nat.
[23:47] Soms heb je een koude muur in de woning. Dat is een buitenmuur die niet voldoende geïsoleerd is, waardoor de muur heel koud blijft. Dat is ook een plek waar schimmel heel graag groeit.
LEILA
[23:57] En wat moet je daar doen dan?
EVA
[23:58] Nou, dat soort bouwkundige problemen, dat is natuurlijk afhankelijk of je zelf een koophuis hebt of een huurhuis. Maar bouwkundige problemen, daar moet je echt iemand voor zoeken die dat kan oplossen. Dus door isolatie aan te brengen of door de lekkage op te lossen. In oudere huizen bijvoorbeeld met enkel glas is het ook moeilijker om je huis warm te houden en om ervoor te zorgen dat vocht goed weg gaat. Dus stel je hebt een huis met enkel glas in de winter en er staat vocht op je ramen.
[24:23] Haal dan een doekje over de ramen heen en zorg dat het vocht in je huis minder wordt.
LEILA
[24:28] Dus dat je dat ook een dagelijkse taak maakt.
EVA
[24:30] Ja en hetzelfde geldt voor als je aan het douchen bent. Haal een trekker over het raam heen en probeer zo min mogelijk vocht eigenlijk in huis te hebben.
LEILA
[24:42] En adviseer jij zeg maar, probeer eerst die natuurlijke middelen… en dan pas op het agressieve uit te gaan?
EVA
[24:45] Ja, het is een beetje afhankelijk van de situatie. Stel dat je echt ontzettend veel schimmel op je muur hebt… dan kan je wel beginnen met de sodaoplossing. Maar ja, waarschijnlijk gaat dat niet lukken. Als je een klein plekje hebt en je hebt niet al te veel klachten… probeer het vooral. Maar ik denk dat dat voorkomen in dit geval echt voorop staat.
LEILA
[25:03] Laten we kijken hoe mensen dat thuis voorkomen dan.
VOX POPS
[25:06] Goede ventilatie is denk ik al een hele belangrijke. Goed ventileren en droog houden. Je kunt eventueel in de badkamer een vochtvreter zetten. Of wat dan ook. Als je maar goed ventileert. Goed ventileren, dat proberen we ook. Maar met een vochtig huis is het best lastig om schimmel te voorkomen.
LEILA
[25:27] Met een vochtig huis is dat best lastig om schimmel te voorkomen. Met een vochtig huis is dat best lastig. Ja, je ziet vaak bijvoorbeeld
EVA
[25:31] in sociale huurwoningen dat die enkel glas hebben, dat die slecht geïsoleerd zijn, waardoor het koud is in huis. De gasprijzen zijn natuurlijk enorm omhoog gegaan, dus het is ook duur om een huis te verwarmen. Ja, en we produceren als mensen gewoon enorm veel vocht op een dag, wel een emmer aan vocht door te koken, door te douchen. Doordat we met mensen in een woning zijn en ademen, we ademen vocht uit.
[25:53] Dus er wordt enorm veel vocht geproduceerd in een woning. En je moet ervoor zorgen dat dat weggaat. Dus wat we adviseren is op het moment dat je gaat douchen, zet de afzuiger aan. Of als je een ventilatiesysteem hebt, zet die op maximaal. Hetzelfde geldt voor het moment dat je aan het koken bent. Of als je met meer mensen in een huis bent, doordat je een feestje hebt, zorg ook dat die ventilatie op maximaal staat. En eigenlijk adviseren we mensen om altijd om 24 7 eigenlijk te ventileren dus
[26:18] als je ventilatieroosters hebt zet die altijd open of zet een raam altijd op een keer en een keer op een dag 15 minuten lang luchten is heel belangrijk om het vocht uit je huis te krijgen
LEILA
[26:29] en verse lucht naar binnen ja als ik opsta zochtens een van de eerste dingen die doe ze raampje opendoen hebben in alle slaapkamers van mijn hem en de kinderen zeg maar heb ik van mijn vader geleerd en mijn moeder. Is dat verstandig dus? Nog steeds heel goed. Ja. Gewoon even omdat je die nacht helemaal stil heeft gestaan daar en dat je het dan lucht en laat ik het de hele dag open als ik dan thuis ben sluit ik het. En we hadden
[26:51] het al over gas en dat is soms duur. Je noemde net ook dat je zei van ja mensen vinden dat duur en dan gaan ze de verwarming wat lager zetten. Is dat verstandig als we willen bezuinigen om dan toch maar nog heel wat graadjes eraf te halen?
EVA
[27:05] Je kan tot op bepaalde hoogte daar wel iets in bezuinigen. Je zei al van, ik kan de hele dag het raam open hebben staan. Als het daardoor te koud wordt in huis, dan krijg je dus andere problemen. Dan kost het ook weer meer geld om je huis van heel koud… naar weer een aangename temperatuur te krijgen. Dus het is niet altijd financieel ook verstandig om naar heel laag te gaan. Wat we eigenlijk adviseren is, blijf boven de 18 graden overdag en
[27:30] s’nachts boven de 15 graden. Dat is eigenlijk het minimum wat je moet hebben
LEILA
[27:34] om schimmels tegen te gaan. Dus 18 graden overdag en boven de 15 nachten. Een hele goede tip, want dan kan je ook denken van voor je eigen gezondheid zet ik hem niet helemaal uit. Precies. En is er een verschil tussen zomer en winter
EVA
[27:49] hoe je er mee om moet gaan? Ja er is zeker een verschil. In de winter is het natuurlijk kouder, waardoor je misschien je ramen sneller dicht doet en daardoor minder ventileert. Als het kouder is, kan er minder vocht in de lucht worden vastgehouden. Dus daarom is het ook zo belangrijk om je huis goed te verwarmen. In de zomer is het natuurlijk zowel buiten als binnen warmer, waardoor het eigenlijk een minder
[28:11] groot probleem is, schimmel. We zien het vaker in de winter. Dus in de winter is het nog belangrijker om goed te ventileren en je huis goed warm te houden.
LEILA
[28:19] En voor die mensen die in een huurwoning wonen of op een plek wat een oud huis is. Soms ook een monumentaal pand bewijzen van spreken wat je gekocht hebt. Wat zou je hen adviseren om ervoor te zorgen dat de balans tussen vocht binnen en buiten goed wordt geregeld?
EVA
[28:37] Het is in zo’n huis soms moeilijker om ervoor te zorgen dat je geen schimmel ontwikkelt. Dus dat vraagt eigenlijk meer van de burger en het gedrag zelf… dan in een net nieuw gerenoveerd huis waar de isolatie helemaal op orde is. Mocht je dus echt bouwkundige problemen hebben… dan zou ik adviseren om met je huurbaas in gesprek te gaan… om ervoor te zorgen dat dat wordt opgelost.
LEILA
[28:58] Of zelf iemand in de hand nemen als je een koopwoning hebt.
EVA
[29:00] Precies, als je een koopwoning hebt kan je daar natuurlijk zelf meer keuzes in maken. We krijgen ook vragen van burgers over dit soort onderwerpen. En dan kunnen we, als het gaat om een sociale huurwoning, hebben we nog wel eens zelf contact vanuit de GGD met een woningcorporatie. Om te kijken wat er al gedaan wordt of wat er in de planning ligt. Soms wordt er over twee jaar bijvoorbeeld een heel grote renovatie staat er op de planning.
[29:23] En willen ze niet op dit moment het enkel glas gaan verwijderen. Dat is natuurlijk ook logisch dat je niet nu nieuwe ramen ergens in gaan zetten als je over twee jaar toch grootschalig gaat renoveren dus dan ja moeten we echt in gesprek gaan met die burger om te kijken oké wat kan je aan je gedrag veranderen om er voor te zorgen dat er of minder vocht geproduceerd wordt dus op moment dat je gaat koken zorg voor dat de deksel op de pan is of dus inderdaad beter ventileren
LEILA
[29:46] of verwarmen zodat je huis jou niet ziek maakt ja maar dat je dus naar goede oplossingen zoekt en dat kun je dus samen doen met jou, Eva, onder andere van GGD Haaglanden Leefomgeving. Als we meer willen weten, nogmaals, is dat gewoon ggdleefomgeving.nl. Zo simpel en in de show notes.
EVA
[30:04] En we hebben ook natuurlijk de website van GGD Haaglanden zelf waar je ons kan benaderen.
LEILA
[30:08] En je kunt ons volgen op heel veel verschillende socials, toch?
EVA
[30:12] Ja.
LEILA
[30:12] Ben je er zelf ook actief op?
EVA
[30:14] Ik ben niet per se heel actief op socials. Maar er zijn mensen van communicatie die er heel goed zijn.
LEILA
[30:19] Ja, iedereen zijn baan en zijn dank. Dankjewel Eva voor het delen van jouw dagelijkse praktijk en super leerzaam en interessant wat je ons hier allemaal vertelt. Wil jij meer weten, tips en andere adviezen voor een gezonder wonen? Check dan alsjeblieft ggdleefomgeving.nl
EVA
[30:36] of
LEILA
[30:37] ggdhaaglanden en zie alle info ook hieronder in de show notes. Volg GGD Talks via GGD Haaglanden Facebook, Instagram en LinkedIn. En heel graag tot een volgende GGD Talks. Dankjewel voor het luisteren. Dag!

[00:11] Goedendag en hartelijk welkom. Wat fijn dat jij luistert naar de GGD Talks. Mijn naam is Leila Prnjavorac en in deze reeks podcast van de GGD Haaglanden gaan we in gesprek met professionals en bespreken we onderwerpen die over ons dagelijks leven gaan. Wat moet je doen als je je zorgen maakt om een buur, een vriend, familielid of iemand anders in je naaste omgeving, omdat diegene verward of ook wel onbegrepen gedrag vertoont. Mariska Keizer-Krijt van GGD Haaglanden is deskundige op het gebied van verward en onbegrepen gedrag. Hé Mariska.
MARISKA
[00:46] Goedemiddag.
LEILA
[00:47] Jij bent bij ons aangeschoven… en ik wil gelijk even met de deur in huis vallen over de term. Want is het nou verward gedrag, onbegrepen gedrag?
MARISKA
[00:57] Ja, het is een beetje net wat erin is in het land. En dat klinkt een beetje gek. Een trend? Ja nou ja kijk dan wordt het weer onbegrepen gedrag genoemd en dan wordt het weer verward gedrag genoemd en dat heeft eigenlijk mee te maken dat je geen doelgroepen wil uitsluiten en stigmatiseren of stigmatiseren en ja zelf vind ik de term onbegrepen gedrag het meest passen in plaats van verward gedrag
[01:22] mensen voelen zich bij verward gedrag altijd best wel aangevallen. Terwijl als je niet begrepen wordt, we voelen ons allemaal wel eens niet begrepen.
LEILA
[01:31] En dat is ook vaak wat je terug ziet in de praktijk.
MARISKA
[01:34] Zeker, zeker.
LEILA
[01:35] Nou, daar gaan we straks heel veel meer over horen. Maar we zijn natuurlijk ook heel erg benieuwd naar jou. Wat wordt er bedoeld met verward of onbegrepen gedrag? Luister mee.
MARISKA
[01:44] Ik denk dat je bedoelt dat iemand mentale hulp nodig heeft of een mentaal probleem heeft. Ja, dat kan zich uit natuurlijk in dingen kapot maken, maar ook weer juist kluis naar woord in je eigen huis. Tot moorden en al dat soort ergere dingen. Ja, dat gaat over mensen die misschien mogelijk crimineel verward gedrag vertonen op straat.
[02:08] Maar waarvan het niet is dat ze echt crimineel zijn, maar dat ze gewoon in de war zijn. En daardoor opvallend gedrag vertonen op straat of misschien dingen stuk maken? Iemand die reageert wat niet te onnormaal wordt gevonden, zoals mensen die lopen te schreeuwen op straat of die in een keer gaan rondrennen naakt of andere rare dingen aan het
LEILA
[02:30] doen zijn. Rare dingen aan het doen, gedrag wat we ongewoon vinden. Jouw eerste reactie?
MARISKA
[02:37] Ja, ik schrok in eerste instantie wel hoe heftig mensen dit beschrijven. Ik wilde het eigenlijk ook nog een beetje ontkrachten. Want ik denk dat onbegrepen gedrag iedereen kan overkomen.
LEILA
[02:49] En vertel, hoe kan het iedereen overkomen?
MARISKA
[02:52] Nou ja, stel dat jij je baan kwijtraakt. Of in een situatie terechtkomt, in een scheiding. Dan kan het zijn dat je op dat moment het gewoon even niet meer overziet. Waardoor je misschien op dat moment gaat drinken. En daardoor niet meer buiten komt je post niet meer opent ineens de woningbouw voor je deur staat want je betaalt je huur niet meer terwijl eigenlijk iemand wil geholpen worden en die wil een handrekening en even weer zijn leven
[03:17] op weg geholpen worden en soms kunnen dan kleine dingen gewoon helpen maar dat houdt dan niet gelijk in dat iemand geen GGZ problemen heeft het houdt niet in dat iemand verslaafd is het houdt in dat op dat moment iemand gewoon even niet meer weet hoe nu verder want er gebeurt mij iets heel heftigs het is simpelweg het leven of voorkomt
LEILA
[03:36] ons allemaal daar kunnen we niet omheen en ergens onderweg raak je ook de verbinding en misschien
MARISKA
[03:43] durf je ook geen hulp te vragen en dan loop je even vast ja schaamte kijk in het nieuws zien we Al rijdt, verwarde personen, dat zijn vaak hele extreme casussen. Maar eigenlijk komen die maar relatief heel weinig voor. De andere mensen van verward gedrag, dat zijn mensen die je oma, die op straat aangetroffen wordt s’nachts door de politie,
[04:05] omdat ze de weg niet terug weet. Een buurvrouw die niet meer lukt de vuilniszakken naar beneden te brengen, waardoor het toch gaat ruiken. Dus het zijn vaak niet de grote, complexe, heftige steek incidenten of dat soort zaken. Nee, een onbegrijp gedrag kan
LEILA
[04:22] ook op een andere manier zich uiten. Het kan ons allemaal overkomen en dan is het ook gewoon heel prettig dat je weet hoe nu verder. Dus we zijn ook gewoon benieuwd, weet jij wie met mensen met verward gedrag of onbegrepen gedrag kan helpen?
VOX POPS
[04:37] Is dat niet de GGD? GGZ? Ik gok het een beetje. Ik denk in eerste instantie de huisarts. En die zal je dan doorverwijzen naar GGZ.
LEILA
[04:49] Wie moeten we nou bellen?
MARISKA
[04:50] Het beste wat je eigenlijk kan bellen is het landelijke nummer 0800 1205. Je voert dan je postcode in van de plaats waar je woont. En dan kom je uit bij een welpunt. En dat is in Nederland verdeeld. Dus per gemeente anders. Maar in principe kom je altijd uit bij een meldpunt medewerker en voor de gemeente Leidse dan Voorburg, Wassenaar, Rijswijk en Den Haag kom je uit bij GGD Hagenlanden bij het
LEILA
[05:14] meldpunt bezorgd. Dus simpelweg je belt het landelijke nummer en je komt gewoon bij jouw lokale partner uit? Ja dat klopt. En mensen hadden het ook over GGD, GGZ, huisarts, welke instantie is dan de beste om uit te komen? Kun je ook gewoon wel naar je huisarts toe gaan? In principe heeft het
MARISKA
[05:32] geen zin om naar je huisarts te gaan, omdat die niks mag zeggen over jouw buren of over de buurtbewoners. Dus je komt daar niet verder. Een huisarts is er voor jou. En om jou verder te helpen, maar zal nooit iets prijs geven over andere patiënten. En GGZ dus ook niet? En de GGZ doet dat ook niet. En ook wij van het meldpunt doen dat niet. Dus wij zullen nooit gegevens
[05:54] van anderen delen. Wat we doen is, we horen je aan, we nemen de meldingen op… en vanuit daar gaan wij verder kijken wat we kunnen doen voor de buren.
LEILA
[06:03] Hoe werkt dat dan? Ik bel jou en ik zeg, oké, toevallig heb ik in mijn straat… ook een mevrouw die wat ouder is, wat dementerend gedrag vertoont… en soms bijzondere dingen op straat of in huis. En ik maak me zorgen voor haar in de eerste instantie maar ook voor de buurt en ja dan zeg maar is ga jij het mijn buurvrouw wat kan ik doen
MARISKA
[06:24] wat we eigenlijk op dat moment doen de zit bij onze triagist aan de telefoon die zal een aantal vragen ook aan je stellen van cool wat is er gebeurd is er een gevaar wat weet je al dan zullen wij een melding opmaken en wij adviseren ook wel vaak van goh kan je zelf ook in gesprek met de persoon om te kijken of je iemand verder kan helpen want soms kan het zijn dat zo’n buurvrouw
[06:46] al lang een hulpverlener heeft of dat er een betrokken familielid is maar mocht je dat niet willen of om wat voor reden ook je relatie niet ja op het spel zetten dan nemen wij de melding op maar we zullen er eigenlijk altijd bij aangeven bent u de enige die meldt en dan is het heel moeilijk je kan in principe bij ons geen anonieme melding doen want ja iemand is eigenlijk altijd te herleiden dus als jij de
[07:10] enige ben die altijd de water geeft en daardoor weet dat het binnen vervuild is en je doet bij onze melding kunnen wij niet garanderen dat degene de niet achter komt want die zal zelf zeggen van goh maar dan is het mijn buurvrouw geweest want die is de enige die hier binnenkomt dus dat probeer als we uit te leggen en we leggen aan de telefoon ook uit dat in verband met de AVG, waar geen terugkoppeling geven.
[07:32] Dus we zeggen, we pakken het op. Mocht het vaker voorkomen, belt u vooral. Dan zullen we de meldingen bundelen. Maar we gaan niet terugbellen en aan de buren of andere partners doorgeven… van, god, dit is de zorgen, zo hebben we het opgepakt. Dat is niet aan die persoon.
LEILA
[07:50] En als ik de enige ben die belt en aangeeft… ga je sowieso altijd even kijken of het verhaal klopt en of het werkelijk en hoe gaat dat dan?
MARISKA
[07:58] Nou dat hangt heel erg van de melding af. Kijk is het zoals in dit geval een oudere dame, dan gaan we kijken of we in contact kunnen komen met een huisarts, want vaak bij ouderen is er wel al meer bekend. En dan zullen we de huisarts op de hoogte brengen, wij hoeven ook niks te weten van de huisarts. Wij geven alleen maar door van joh dit is de melding we hebben dit en dit gehoord kunnen wij hier iets in betekenen
[08:22] is het verstandig dat wij iets gaan doen want dan kan je ook nog twee paden gaan lopen het kan zijn dat huisarts echt nemen vrouw zal uitgebreid bekend bij ons en mijn case manager ik zal jouw melding doorgeven maar het kan ook zijn dat de huisarts zeg ja wij lopen ook alvast wij komen niet binnen willen jullie het vanuit de ggd is proberen en dan kan het zijn dat wij als GGD op huisbezoek gaan.
LEILA
[08:45] En hoe gaat dat dan in zijn werk?
MARISKA
[08:48] Nou, je gaat eigenlijk on… Wij maken geen niet van tevoren bekend dat we komen. Dus het is altijd onaangekondigd. En dan aanbellen en hopen dat je in gesprek komt met iemand. En vaak gebeurt het dan dat iemand eigenlijk net zoals dat eerdere voorbeeld… wat ik gaf van die jongen die dan zijn baan verloor en is gaan drinken. Ja, die gaf echt aan. Ik ben zo blij dat jullie er zijn. Nu durf ik met iemand te praten.
LEILA
[09:11] Hij voelde zich gezien, gehoord en herkend. En dat is eigenlijk wat je vaak aan de deur ervaart. Kun je ons meenemen in een voorbeeld. Los van deze jongen. Wat je meemaakte, zeg maar, hier in Haaglanden.
MARISKA
[09:23] Nou, we hebben ook in Haaglanden te maken met vervuilingskazen. En dan kom je erachter. Dan wordt gemeld door de woningbouw. Die geeft aan van ja, wij willen de verwarming gaan vervangen. Maar ja, de bewoner reageert nergens op. Nou, dan gaan we samen met de woningbouw op huisbezoek om toch binnen te komen. En de eerste keer, ja, dat lukt niet altijd. En dan gaan we gewoon nog een keer langs of we laten een kaartje achter.
[09:48] Nou, dan bellen mensen terug en dan maken we een geplande afspraak. Of we gaan gewoon, ja, ongevraagd nog een aantal keer. En dan proberen we op die manier contact te leggen. Soms begint dat contact eigenlijk alleen maar met aan de deur praten. En soms mogen we binnenkomen. Dan tref je dus een vervuilde woning aan. En op die manier proberen we dan met hulpverlening uit Haaglanden te kijken.
[10:12] Van goh, kunnen we dan de volgende keer samen met hulpverlening op bezoek gaan. Zodat je een warme overdracht krijgt. En dan op die manier langzaam een band gaan bouwen. Zodat je samen kan gaan opruimen. Maar het is heel divers, want ook zo’n vervuilingskase kan ook zijn dat we binnenkomen, dat blijkt dat er brandgevaar is. Ja, dan zullen we sneller moeten schakelen en in overleg met andere partijen mogelijk wel moeten de woning schoon moeten maken.
[10:37] Dus het is heel erg afhankelijk van wie je treft. Wil iemand meewerken? Maar veelal merken we bij mensen dat ze eigenlijk heel blij zijn dat we zo laagdrempelig met ze meekijken om op zoek te gaan om toch het probleem op te lossen.
LEILA
[10:51] Dus niet van wat kom je doen, waar bemoei je mee, maar dankjewel, je ziet me, je erkent me en kom verder en help me alsjeblieft.
MARISKA
[10:58] Nou, meestal na drie keer. De eerste keer is wel vaak van ja, wat kom je doen, wie zijn jullie, wat willen jullie van mij? Maar als mensen dan merken dat ze mogelijk hun woning kwijt kunnen raken of dat de financiën zo zoveel schulden zijn dat we iemand via de gemeente kunnen regelen die daar komt helpen dan zijn
LEILA
[11:18] mensen vaak wel wat bereidwilliger omdat ze dan zien dat er een ergens licht in de tunnel is dus dat je geholpen en het niet zelf hoeft uit te zoeken en het is niet zo dat iemand die verward gedrag vertoont per se een ggz patiënt hoeft te zijn of te worden nee zeker niet nee eigenlijk is een grote deel dat eigenlijk helemaal
MARISKA
[11:36] niet en is de verwardheid echt ontstaan vanuit ik weet niet meer hoe ik verder moet of het gebeurt ook wel eens een onbegrip tussen buren of en dan blijkt dus allemaal toch vaak om communicatie te gaan we hebben ook te maken mensen die wordt geen zorgverzekering hebben of geen idee kaart hebben ja dan loop je nederland ook vast want zonder ideekaart heb je geen recht op een uitkering, je hebt geen recht
[12:00] op een zorgverzekering. En als je dan in datzelfde kringetje blijft lopen, dan weet je het op een gegeven moment niet meer. Dus steek je je kop in het zand totdat de alarmbellen afgaan bij de woningbouw omdat je huur niet betaalt of de zorgverzekering omdat de schulden oplopen. En dan kan het gewoon
LEILA
[12:17] helpen als je langskomt om even te kijken, kunnen wij met elkaar zorgen dat het weer op de rit komt. Ja dus zowel taalbarrière als zeg maar de omstandigheden kunnen allemaal ervoor zorgen dat je dus een vast zou kunnen lopen en het kan iedereen overkomen toch? Ja absoluut kan echt iedereen overkomen. Het maakt niet uit of je in Wassenaar woont of in Vogelwijk of in Houtwijk of in Laak zeg maar.
MARISKA
[12:42] Nee nee en dat is ook wat ik wil aangeven van dat het niet GGZ mensen zijn dat het niet GGZ mensen zijn, dat het niet de mensen zijn die we veelal niet de mensen zijn die op het nieuws zijn en dat je voor dat soort dingen echt 112 moet bellen als het echt acuut gevaar is. Maar maak je zorgen om de buren, zie je dat de vuilniszakken stapelen op een balkon,
[13:03] merk je dat de buurman verwarde verhalen heeft of zie je dat de tuin aan het vervuilen is. Ja, ga overleggen met het meldpunt. En hoe eerder je vaak ook in een dossier… of eerder bij iemand aan de deur komt… hoe eerder je hierdoor hulp in kan zetten. En ook kan voorkomen dat iemand misschien toch depressief wordt… of misschien toch agressief wordt of een verslaving ontwikkelt.
LEILA
[13:27] Dus je bent echt aan het helpen. Je bent niet aan het snitchen, zoals jongeren zouden zeggen. Dat hoor je ook heel vaak. Maar ik ben iemand aan het verlinken… of ik ben iets onaardigs of lelijks aan het doen als ik een melding maak.
MARISKA
[13:39] Ik denk juist dat als je in een wijk woont, ben je de ogenhoog van een wijk. En ik denk als je eerder mensen weer op de rit kan helpen, je erger gaat voorkomen. Zeker als je merkt dat iemand veel verzamelt. Voor je het weet is die woning vol. En dan heb je een veel groter probleem. Maar ook bij iemand ouderen waarvan je denkt, die komt wel heel vaak bij mij in de Albert Heijn pinnen.
[14:03] Voor je het weet loopt die vrouw s’nachts op straat omdat ze de weg kwijt is. Dus ja ik denk dat het juist heel goed is als we veel eerder aan kunnen geven van ik maak me zorgen en ik krijg zelf geen contact met die mensen of met de buren dat je het dan meldt.
LEILA
[14:18] Oh wat goed dus zelfs een winkelbediende kan ook gewoon aangeven van hey ik zie deze meneer of mevrouw wel heel vaak.
MARISKA
[14:24] Ja zolang die weet, zolang we een adres hebben. Maar wij hebben ook meldingen wel eens binnen vanuit de KPN of de T-Mobile, een kabellegger die zich zorgen maakte omdat de woning helemaal vervuild was. Of dat de kabels door de woning hingen.
LEILA
[14:42] Dus dat super gevaarlijk is natuurlijk.
MARISKA
[14:43] Ja, dat super gevaarlijk is. Of dat ze ergens komen wat gewoon mensen met een verward verhaal vertellen. Een ouder iemand die bijvoorbeeld vertelde van… ja, ik ben op zoek naar mijn vader, kan je helpen zoeken? Ja, dan is dat wel zorgelijk.
LEILA
[14:57] En dan kun je daar echt wel een melding van maken. En sowieso gaan jullie achter elke melding even kijken… van wat is er aan de hand als je dat adres hebt.
MARISKA
[15:05] Ja, maar in zoverre, we kijken altijd eerst naar de noodzaak. En we zullen altijd de andere kant van het verhaal ook goed aanhoren. Omdat het ook kan dat mensen meldingen maken om iemand anders te pesten dus je wil altijd wel een verhaal van twee kanten horen zodat je zeker weet dat het
LEILA
[15:23] op waarheid gebaseerd is en als er een pester aan de hand is koppel je dan wel terug naar die
MARISKA
[15:29] persoon van nee het is niet oké want in principe koppelen nooit terug maar mocht hij vaker gaan bellen natuurlijk wel dan wordt hij daar wel op aangesproken
LEILA
[15:38] dus dan kom je op een zwarte lijst van hey dit is iemand die niet de beste bedoelingen heeft
MARISKA
[15:42] we hebben het nog niet meegemaakt dat het zo is maar we zijn altijd onafhankelijk dus we willen altijd beide kanten van een verhaal horen en ja het komt ook soms voor dat buren melden omdat ze vinden dat iets niet hoort en dat wij denken ja het valt eigenlijk reuze mee ieder mens mag natuurlijk ook zelf kiezen hoe die zijn leefomgeving inricht dat hoeft niet altijd onze normen en waarden te
LEILA
[16:05] zijn zolang het tussen aanhaking normaal wat we horen want ja wat is normaal daar is een breed spectrum in normaal maar zolang het is voor ieder niet de overlast geeft en voor de samenleving geen
MARISKA
[16:17] gevaar is of ja wij zeggen dan ook wel eens je dat je niet last het lopende vuil dat je daar last van
LEILA
[16:23] heb en er is dus nu bij mij en hebben in dit geval geconstateerd dat dat verward gedrag toch wel aanzienlijk is. En hoe gaat het dan verder? Hoe maak je zo’n warme overdracht naar een andere organisatie als je bij mij geconstateerd hebt van oké, nou toch moeten we hier wat mee doen.
MARISKA
[16:42] Soms neem ik al iemand mee die al werkt in het vak. Dan kom ik bij jou thuis en dan stel ik hem voor als mijn collega van de bemoeizorg. En als ik merk dat ons gesprek goed loopt en jij openstaat voor hulpverlening, dan kan het zijn dat ik zeg, joh, maar mijn collega werkt ook voor een andere organisatie, een hulporganisatie, bijvoorbeeld Limor of Legen en Zels of Ant Constance.
[17:04] Vind je het oké dat zij nog wat vaker bij jou langs gaat komen om te kijken wat ze verder voor je kan doen? Om bijvoorbeeld te kijken naar je schulden of te kijken naar de hoording, om dat samen op te gaan pakken. En vanuit die bemoeizorg proberen we dan niet gelijk met allerlei formulieren te komen en allerlei indicaties aan te vragen.
[17:25] Nee, laagdrempelig te kijken van, hey, kunnen we op die manier jou toch in beweging krijgen om hulp te gaan accepteren.
LEILA
[17:32] En als ik, ik heb twee kinderen stel, die zijn er ook in dat gezin aanwezig. Wordt daar dan ook extra op gelet of wordt daar ook hulp bij geboden?
MARISKA
[17:41] Wij werken in principe vanaf 18 jaar, maar als er een gezin is waar jonge kinderen zijn, dan zullen wij een overleg bijvoorbeeld met Veilig Thuis of met Team Jeugd vanuit de gemeente op gaan trekken. Dus daar wordt dan wel, er is zeker oog naar. Maar het kan wel zijn dat ja, dat we ook bij een gezin binnenkomen, bijvoorbeeld heel erg vervuild, waar een kind niet eens een eigen schoon bedje heeft. Ja, dan maken een veilig thuismelding op, zodat zij rondom de
LEILA
[18:09] jeugd aan de slag kunnen. Ja, dat vroeg ik me af. Soms valt het op als een indicatie bij een persoon, maar als er meerdere personen in huis wonen en zeker die minderjarig zijn, is het ook fijn dat daar dus ook goed is. En dan is het niet zo dat een kind gelijk wordt weggehaald en die hele drama verhalen, want dat zijn ook vaak angsten toch bij mensen om te melden?
MARISKA
[18:30] Nee dat snap ik en dat is ook, we zijn altijd heel open in ons gesprek en we proberen eigenlijk in het begin gewoon het contact te leggen. Wij zijn ook hulpverleners dus als onze zorgen zo groot zijn, zijn we ook verplicht om wel daar een melding van te maken. Maar wanneer je gewoon met iemand in gesprek bent en afspraken kan maken en kan zorgen dat de gemeente erin
[18:50] komt en dat er ook de school maatschappelijk werk erin zit. Zodat je het hele team bij elkaar kan krijgen. Ja, dan is soms een melding bij Veilig Thuis helemaal niet nodig.
LEILA
[18:59] En dan wordt het ook weer anders opgelost.
MARISKA
[19:01] Ja, we zijn vooral de bemiddelaars tussen alle werelden die er zijn. Dus we proberen vooral via soms een beetje buiten de lijntjes te kleuren. Met iemand in contact te komen. Om zo te zorgen van, hé, welke hulpverleners hebben in deze gemeente die dit gezin of die deze persoon
LEILA
[19:20] op weg kunnen helpen het voelt heel warm en liefdevol dat je echt een ander ziet en en erkent en dat je dan samen op zoek gaat naar hoe kunnen we jou nou het beste ondersteunen en helpen
MARISKA
[19:31] om weer op de rit te komen ja ja het zelf een situatie meegemaakt met een jongeman en jongeman met een autistische stoornis en gemeld door de woningbouw die wilde de toilet gaan doen maar hij liet niet niemand binnen vervolgens met samen met de woningbouw heel lang uiteindelijk mocht ik binnenkomen toen riep die tegen mij ik wil best dat je komt maar dan heb wil ik wel oliebollen eten anders ben
[19:56] je welkom ik zeg nou joh ga de oliebollen halen dus hij dacht echt nou is hij is niet goed maar ik ben die oliebollen gaan halen en toen zei ja nou dan moet je ook binnen laten. Ik zeg ja jij wilde oliebollen. Maar ja dan tref je een hele schijnende situatie aan waar alleen een matras ligt en een betonnen vloer en en verder is er niks en dan ga je op zoek en dan ga je bellen. Hij kreeg zijn geld
[20:20] niet en dan ga je de Rabobank of de ING bank bellen en dan blijkt ja maar hij moet eerst dit. Ik zeg ja maar hij komt niet buiten ja maar dan moet hij dat. Nou, het was een bureaucratisch web waarom we niet verder kwamen. Dus uiteindelijk met een hulpverlener van, volgens mij was dat toen Anto Constance, heb ik tegen hem gezegd, joh ik ken niemand, ja maar ik vertrouw hem niet. Toen zei ik, ja maar ik ga mee, de eerste parkeren, doen we dit gesprekken samen.
[20:46] Nou en die meneer van Anto Constance die is er uiteindelijk ingegaan en die is met hem naar het ziekenhuis geweest, zijn ID-kaart, zijn bank. Dus ja, soms duurt het wel even, maar moet je dus oliebollen kopen om binnen te komen.
LEILA
[20:58] Prachtig! Zijn er nog meer van dit soort mooie verhalen die je met ons kunt delen?
MARISKA
[21:03] Ja, ik heb er heel veel. Waar begin ik? Ik heb wel meegemaakt dat er een jonge man met een verstandelijke beperking, die werd door politie aangehouden en politie die vroeg aan hem, waar woon jij? En toen antwoordde hij thuis. Die politieagent zei, ja joh, doe niet zo flauw.
[21:26] Tuurlijk woon je thuis, maar waar woon je? En uiteindelijk is dat uit de hand gelopen en moest die jongen mee naar het bureau. Want die werd ook boos en het werd een gevecht. Uiteindelijk kwamen we erachter dat er hulpverlening was. Dat hij gewoon in zorg was. En die hulpverlener, die hebben we gebeld. En toen bleek dat de taal die gesproken werd gewoon niet goed begrepen is. Die jongen die uit zijn hart vertelde hij, ja ik kom hier vandaan.
LEILA
[21:52] Dus hij was eigenlijk gewoon heel puur aan het vertellen, ik woon thuis. Er was gewoon simpelweg een miscommunicatie. Agen dacht, wat een stoendoenderij. En dan kreeg je een heel acrofietje. Maar eigenlijk komt het gewoon voort uit het feit dat je even niet hetzelfde taal met elkaar sprak.
MARISKA
[22:10] Onbegrepen. Dus in principe was er heel weinig met hem aan de hand wat had. Gewoon hulp en alles liep gewoon. Maar de agent begreep niet dat hij een verstandelijke handicap had waardoor hij dus zo reageerde. En dan ontstaat er dus heel veel waarin misschien de buitenwereld ziet, oh, weer zo’n verward iemand terwijl eigenlijk gewoon de taal niet goed gesproken is.
LEILA
[22:35] Gewoon echt een diepe miscommunicatie. Soms zijn er ook periodes waarin je veel van dezelfde soort meldingen krijgt. Of veel van dezelfde soort dingen die de gaande zijn. Bijvoorbeeld met zelfdoding of met drugsgebruik. En ook in verschillende achtergronden.
MARISKA
[22:54] Het komt in golven, maar of dat nou echt afhankelijk is, dat durf ik niet te zeggen. Of als het meer begin van het jaar of het einde van het jaar. Want soms komen er veel vervuilingen, maar dat komt dan omdat de woningbouw op dat moment bezig is met renovatie van een pand. En dan komen er heel veel vuilingen aan het licht. Maar soms
[23:18] gebeurt er, krijgen we politiemeldingen omdat daar de politie heel actief bezig is geweest om te promoten dat het meldpunt er is. Dus dan krijg je ineens heel veel politiemeldingen. Dus het is heel lastig. Ik kan niet echt iets vastleggen waar iets door komt. We hebben natuurlijk de landelijke trends, wanneer meer zelfdoding
[23:42] voorkomt of meer andere problematiek voorkomt. Maar ik heb bij het meldpunt niet het idee dat daar echt een oorzaak achter zit.
LEILA
[23:50] Maar je merkt dus wel als er in de maatschappij of vaker gesproken wordt over bepaalde onderwerpen dat je daar ook meer meldingen van terug krijgt?
MARISKA
[23:59] Ja, landelijk is toen die spot ook geweest van het meldpunt zorgwekkend gedrag. Dat is hier wel heel licht een stijging, maar je merkt omdat wij dit al, ja zeker sinds 2013, bestaat het meldpunt in de vorm die we nu hebben. We hebben zo’n goede samenwerking met de gemeentes. We vinden elkaar al heel goed. En alle ketenpartners vinden elkaar ook heel erg goed.
[24:24] Dus ook zo’n spot verandert dan niet heel veel.
LEILA
[24:27] Er komen natuurlijk verschillende meldingen binnen in Haaglanden. Komt dat specifiek dan uit een bepaalde stad of dorp of wijk? Of is dat eigenlijk allesoverstijgende meldingen?
MARISKA
[24:38] Meldingen zijn echt alles overstijgend. Het maakt echt niet uit of iemand uit een wat armer gezin komt of iemand heel welvarend is. Eigenlijk komen we bij alle mensen. We zien bijvoorbeeld mensen die heel hoogbegaafd zijn, in een prachtige huis wonen, maar hun partner zijn verloren en daardoor niet meer weten hoe moet ik het nu verder organiseren. We komen bij mensen aan huis die alleen maar een matrasje op de vloer hebben liggen.
[25:07] Dus het komt eigenlijk in alle bevolkingsgroepen voor.
LEILA
[25:10] Dus daar heeft het helemaal niks mee. Het kan ons allemaal overkomen, wederom weer. Als ik mij zorgen maak omdat ik bemerk dat een goede vriend of vriendin van mij al meermaals gesproken heeft over zelfdoding bijvoorbeeld. En ik wil daar iets aan doen. Kan ik me dan ook bij jou melden, bij de GGD Haaglanden? Of moet ik dan echt naar 113.nl?
MARISKA
[25:34] Ik zou echt gaan naar 113.nl. Wij krijgen wel eens via de politie meldingen binnen… dat iemand zich suicidaal heeft uitgesproken. En dan gaan we ook wel eens daar langs op huisbezoek om te praten. Maar eigenlijk ligt deze specialisme echt bij de 113… bij een huisarts en ook bij de GGZ.
LEILA
[25:55] Als je ooit hierover nadenkt of niet weet hoe je hieruit moet komen, alsjeblieft ga naar de 113.nl. Dat is echt ongelooflijk belangrijk. Kun je ons ook nog iets meer vertellen over jouw huidige rol bij de Kenniscentrum Onbegrepen Gedrag?
MARISKA
[26:10] Het Kenniscentrum Onbegrepen Gedrag, dat hebben wij op verzoek van eigenlijk alle hulpverlenend haaglanden hebben dat opgezet. Om te zorgen dat hulpverleners elkaar gewoon veel beter kunnen vinden. Ik zorg dat er wat trainingen worden gegeven. Ik zorg dat de ervaringsdeskundigen spreken over bepaalde onderwerpen. Zodat en gemeentemedewerkers, maar ook mensen van de GGZ.
[26:32] Maar ook mensen van de woningbouw die allemaal te maken hebben met verwart en of onbegrepen gedrag. Elkaar veel beter kunnen vinden. Want dat horen we vaak van burgers maar ook van hulpverlening van ja ik verdwijn in een als ik een nummer bel in een in een zwart gat terwijl ik eigenlijk alleen heel even wil overleggen en ook de burger waar het vaak over gaat die zegt ook regelmatig nee hoor je mag
[26:56] gewoon even overleggen met de gemeente over mij als dat mij helpt om verder te komen dus het platform is specifiek voor hulpverleners politie ambulance, GGZ-medewerkers. Eigenlijk een breed scala. Maar vooral om elkaar te sterken in wat is er nu eigenlijk. Wat is er in Hageland al heel goed allemaal opgezet. Welke type hulpverlening bestaat er al.
[27:20] Zodat we de burger waar we komen het beste kunnen helpen.
LEILA
[27:23] Dus gewoon echt dienend aan de samenleving.
MARISKA
[27:26] En jij, hoe ben jij ooit hier ingerold? Ja, ik ben begonnen hier in Den Haag bij Parnassia als verpleegkundige, later transferverpleegkundige. Dus ik was al heel erg bezig met zorgen dat de zorg veel efficiënter georganiseerd zou worden. Dat waren mensen met een dementie, met gedragsproblemen, maar die
[27:49] moesten heel lang wachten in de GGZ voordat zij geholpen werden binnen de oudere zorg en daarvoor heb ik een wat slimmer, mee mogen denken aan een wat slimmer systeem waardoor dat veel sneller gaat en mensen veel eerder op een goede plek zaten. Aan de hand van dat case manager geworden bij het meldpunt bezorgd bij de GGD en na de coronatijd waar ik
[28:12] veel praktijk heb mogen doen in de corona en geholpen met het bouwen van de test en de vaccinatie locaties ben ik ook gevraagd om mee te denken rondom het kenniscentrum onbegrepen gedrag maar ook ben ik regiocoördinator wet verplicht tegeen gezet en probeer op die manier eigenlijk regionaal alle bruggen aan elkaar te verbinden dus wanneer er
[28:34] in wassenaar iets heel goeds wordt bedacht dat ze dat niet opnieuw gaan bedenken in zoetermeer maar dat ze elkaar dat ik de beleidsmedewerkers aan elkaar kan koppelen van joh, kijk eens bij elkaar misschien is dit een blauwdruk wat ook past op jouw gemeente met jouw sausje, om ze ook niet elke keer
LEILA
[28:51] weer de wiel opnieuw uit te vinden
MARISKA
[28:53] de wiel opnieuw uit te vinden, maar ook op heel laag niveau samen met een ervaringsdeskundige om te kijken van hé, er een WMO-medewerkers bij een gemeenteloket, hoe ga je nou om met waanidee, hoe ga je om met schizofrenie, hoe ga je om met diverse GGZ- ziektebeelden, om gewoon, ik ben ervan overtuigd als je elkaar beter begrijpt, ook in je buren beter begrijpt,
LEILA
[29:16] dat je veel minder last hebt van overlast. Dat dan begrip begrijpen wordt en anders is begrip
MARISKA
[29:22] al heel veel toch? Ja en dat je ook gewoon, som twee uur altijd help roept. En je gaat het alleen maar melden bij je woningbouw of bij je wijkagent. Dat lost het nog niet op. Terwijl als je een keer aanklopt de volgende dag en vraagt. Het valt me op dat je dit doet.
[29:44] Soms komt er een heel mooi verhaal tevoorschijn. En weet diegene niet eens dat hij zo tot last is. En kan het ook ophouden.
LEILA
[29:51] Door dat simpele gesprek soms. Zo mooi kan het zijn. Je noemde meerdere collega’s waar je mee werkt, ook organisaties waar mensen misschien ook niet van gehoord hebben.
MARISKA
[30:01] Zoals Antikonstantse, Anton Constance, Antikonstantse, Limor, Fontijnenburg, dat zijn drie organisaties die in Haaglanden werken. bieden woonbegeleiding op allerlei domeinen waar iemand problemen op kan hebben.
[30:24] Dus bijvoorbeeld op de hoording of op de vervuiling, maar ook op financiën. Hoe vind ik een baan? Hoe behoud ik een baan? Eigenlijk op heel veel domeinen komt, of op huishoudelijke hulp, de was doen. En deze vier organisaties zijn organisaties waar wij in de bemoeizorg veel contact mee hebben. En waar we veel mee op huisbezoek gaan om laagdrempelig bij iemand toch de juiste hulp te kunnen bieden.
LEILA
[30:48] Fantastisch en dat is er gewoon in heel Haaglanden breed. Ja, echt heel mooi. En is dat landelijk ook op deze manier, dat er in regio’s zo met verschillende organisaties wordt gewerkt met zo’n warme overdracht?
MARISKA
[30:59] Ja, zeker. Ja, in meerdere gemeentes of het overal landelijk hetzelfde is, dat zal niet. Maar ik weet wel dat meerdere gemeentes op deze manier met elkaar samenwerken.
LEILA
[31:11] En wordt er veel gebruik gemaakt van meldingen? En melden mensen ook?
MARISKA
[31:16] De meeste meldingen komen op dit moment echt van de woningbouw, vanuit de politie, soms vanuit een huisarts, ambulancedienst, maar we merken wel dat steeds meer mensen
LEILA
[31:27] burgers ook gaan melden. Omdat het gewoon bekend wordt bij ze, toch? Ja. Dus daarom is dat een landelijke meldpunt ook handig geweest. Zodat je ook veel beter weet van bij wie moet ik terecht. Ja, absoluut.
MARISKA
[31:41] Mensen weten het, zoals je ook in de podcast hoort, mensen weten niet wat het eigenlijk inhoudt. En hebben vaak het stigma dat het dus echt gaat om moordenaars, gevaarlijke mensen. En dat is dus eigenlijk niet zo. Vaak niet zo. Helemaal niet. Nee, eigenlijk niet. En voor die mensen moet je 112 bellen. Maar voor de groep die gewoon
[32:02] andere hulp nodig heeft.
LEILA
[32:05] 0800 1205. Zeker. Heeft het zin om te melden?
MARISKA
[32:09] Ja, het heeft zeker zin om te melden. En wij horen die geluiden ook vaak. Maar elke melding wordt opgepakt. Met elke melding wordt iets gedaan. Maar we kunnen het niet terugkoppelen. Omdat het gaat om de AVG. En weet dat er gewoon altijd een heel team achter zit, gemeenten, zorgverleners, die echt keihard hun best doen om toch bij deze burger binnen te komen.
[32:33] En dan zal misschien de burger in eerste instantie het niet zien, maar blijft dan vooral melden. Want soms hebben we gewoon meerdere meldingen nodig om een doorbraak te kunnen forceren.
LEILA
[32:44] Onthoud dat nummer dus 0800 12 05 zet hem ook in je telefoon als jij denkt of zorgen maakt over iemand in jouw omgeving dan kun je daar dus gebruik van maken en natuurlijk ook naar ggd haaglanden punt nl slash bel punt bezorgd daar kun je ook heel veel informatie vinden en in onze show notes hieronder heel erg bedankt dat je geluisterd hebt naar de gg talks en volgens
[33:09] ook via de socials facebook Facebook, Instagram en LinkedIn.
MARISKA
[33:13] En heel graag tot een volgende keer.
VOX POPS
[33:15] Dag!

LEILA
[00:09] Goedendag en hartelijk welkom. Wat fijn dat je luistert naar de GGD Talks. Mijn naam is Leila Prnjavorac en in deze reeks podcasts van de GGD Haaglanden gaan we in gesprek met professionals en bespreken we onderwerpen die over ons dagelijks leven gaan. In deze aflevering van de GGD Talks praten we over de gezonde mond, tanden poetsen en twee keer per jaar naar de tandarts en of de mondhygienisten.
[00:35] We weten allemaal dat we er daarmee ons gebit gezond kunnen houden. Maar dat de gezondheid van je mond grote invloed heeft… op de rest van je lichaam, is minder bekend. Ik praat hierover met Anita Kootwijk en Chanté Gijsbertha van het team Mondgezondheid en Voeding van de GGD Haaglanden. Hallo dames.
CHANTÉ
[00:55] Hallo.
LEILA
[00:56] Hoe gaat het?
[00:57] Goed. Ja, nog wel. Goed je tanden gepoetst vanochtend?
[01:01] Ja.
CHANTÉ
[01:02] Ik heb mijn best gedaan.
LEILA
[01:04] Heel goed en heel belangrijk. Aan het einde van deze aflevering kijken we vast met een hele andere blik naar ons gebit. En vanavond tijdens het poetsen van onze tanden in de spiegel. Denken we, wauw, nu hebben we het echt goed gedaan. Chanté, want daarvoor zitten we hier bij elkaar. Waarom is dat tanden poetsen en mondgezondheid en voeding. Zo’n belangrijke tak van een GGD Haaglander. Gewoon een eigen afdeling.
CHANTÉ
[01:30] Nou, voor voeding weten we meestal wel dat het belangrijk is. We horen het vaak genoeg. Maar mondgezondheid wordt nog weleens vergeten. Mensen willen wel een mooi gebit. Ze vinden het ook belangrijk om niet te stinken bijvoorbeeld. Maar dat heeft niet alleen maar te maken met facings of dat soort dingen allemaal. Maar vooral voor hoe goed je voor je gebit zorgt. En als je dat doet, dan kun je er heel lang van genieten. En dat is ook goed voor je spijsverteren.
[01:55] Dus niet alleen maar esthetisch.
LEILA
[01:56] Kijk eens, niet alleen maar esthetisch, Anita. En voor jou is dit ook een belangrijk iets. Want jij doet dit ook al jaren bij dit team.
ANITA
[02:03] Ja, echt al heel lang inderdaad.
LEILA
[02:06] Hoe lang?
ANITA
[02:07] Sinds 1989. Wauw. Ik durf het bijna niet hardop te zeggen. Het is heel lang. En daarvoor werkte ik als mondhygienist in praktijk.
LEILA
[02:15] Dus mond is jouw hele leven geworden? Ja. Passie?
ANITA
[02:19] Het is beroeps deformatie is het.
LEILA
[02:21] Zelfs zo? Ja. Nou we zijn benieuwd hoe vaak jij je tanden poetst?
VOX POPS
[02:26] Ik poets mijn tanden twee à drie keer per dag. Twee keer
[02:29] per dag? Twee keer per dag. Twee keer per dag.
LEILA
[02:33] Twee keer per dag is dat goed Anita?
ANITA
[02:36] Ja zeker, twee keer per dag is prima. Er zijn inderdaad veel mensen die nog vaker poetsen, maar dat is eigenlijk helemaal niet nodig. Want als je twee keer per dag, in de ochtend na het ontbijt en in de avond voor het slapen gaat met je tanden poetsen,
LEILA
[02:50] is dat helemaal goed. En hoe lang moeten we dan poetsen, Chanté?
CHANTÉ
[02:53] Nou, we zeggen, je hoort meestal twee minuten, maar dat ligt er een beetje aan. Met de handtandenborstel kan je dat goed bijhouden. Als je alle kans gehad hebt, ben je eigenlijk klaar. En met een elektrische tandenborstel duurt het soms iets langer. Want dan moet je echt stilstaan bij alle tanden als je een ronde kop hebt.
LEILA
[03:08] En dat betekent dus dat je de borstel het werk laat doen. Inderdaad. Daar komen we straks nog veel meer op terug. Hoe dat dan zit en dat soort dingen. Ja, je zei na het ontbijt. Maar er is altijd een soort van fitty ruzietje. Confrontatie soms zelfs aan het ontbijttafel. Van voor het ontbijt, na het ontbijt. Wanneer moet je die tanden poetsen?
ANITA
[03:27] Ja, als je puur naar de tanden kijkt, dan zou ik zeggen na het ontbijt. Maar er zijn heel veel mensen die het heel prettig vinden om met een schone mond de dag te starten en te gaan eten. En nou, het is prima als je het ook voor het ontbijt doet, maar dan moet je ook nog een keer na het ontbijt poetsen, want je moet je voorstellen dat dan de hele dag blijven eigenlijk die restjes van je eten op je tanden zitten. En dat is eigenlijk niet de bedoeling.
[03:50] En Chanté, hoe doe jij dat? op je tanden zitten. En dat is eigenlijk niet de bedoeling.
LEILA
[03:51] En Chanté, hoe doe jij dat?
CHANTÉ
[03:52] Nou ja, ik ben ook gewend om zochtens als ik opsta mijn tanden te poetsen. Mocht ik daarna ontbijten, dan poets ik mijn tanden ook nog een keer daarna.
LEILA
[04:00] Dus sowieso dan twee keer, omdat je eerst je mond schoonmaakt. Moet je dan even een tijd ertussen houden voordat je gaat eten?
CHANTÉ
[04:08] Nadat je gepoetst hebt bedoel je? Nou ja, het hoeft niet per se, maar het is wel zo. Nadat je gepoetst hebt, werkt de fluoride in op je tanden, op je tandglazuur, waardoor je je tandglazuur versterkt. Dus we raden aan om dat even de tijd te geven, maar niet per se. Dat hoeft niet een half uur te zijn. Nee, ik zou er niet met een timer op gaan zitten.
LEILA
[04:25] Zoals je soms zo’n zandlopertje hebt, toch? Met hoe lang je moet poetsen, dat je dat met je kinderen soms wel eens doet. Ja, en jij begon er al over, over die elektrische tandenborstel of handtandenborstel. Wat is nou beter? Poetsen met één of de twee. Wat doe jij?
VOX POPS
[04:42] Ik gebruik die van Oral-B, dus dat je ziet dat je niet te hard drukt. En dan denk ik elektrisch.
[04:48] Ja, elektrisch. Toch?
[04:50] Ik weet dat poetsen met een elektrische tandenborstel het beste is. Maar af en toe door luiheid gebruik ik een gewone tandenborstel.
[04:59] Mijn tandarts zegt elektrisch, omdat je daarbij bij moeilijkere plekjes komt.
LEILA
[05:05] Ik zie alleen maar geknikt naast me. Chanté, wat hebben ze het juist? Heeft de tandarts goed geadviseerd?
CHANTÉ
[05:12] Een elektrische tandenborstel kan natuurlijk veel meer… dan een handtandenborstel of dan je eigen handen. Maar als je de technieken goed toepast… mag je wat ons betreft ook wel met een handtandenborstel poetsen.
LEILA
[05:22] En die technieken goed toepassen… daar hebben we gewoon zelfs filmpjes voor, Anita.
ANITA
[05:26] Ja, dat klopt. We hebben hele mooie filmpjes opgenomen. Mooie animatiefilmpjes. En er wordt heel duidelijk uitgelegd hoe je het beste moet poetsen. Dus met de hand of elektrisch. En ook bijvoorbeeld hoe je poetst als je een beugel hebt.
LEILA
[05:39] En ik weet dat dit een soort van grootste frustratie is. Zeker als je kleine kinderen hebt. De strijd om je kind te leren tanden poetsen. Kunnen die filmpjes daarbij helpen?
ANITA
[05:50] Voor echt kleine kinderen weet ik niet of ze helpen. Maar daar hebben we ook nog weer andere materialen voor. We hebben bijvoorbeeld een boekje. Doek gaat naar de tandarts. En dat is echt een heel leuk boekje. En daar zit ook een animatiefilmpje bij. En dat duurt ook precies twee minuten. Dat is ook om te stimuleren. Om echt de tijd te nemen om je tanden te poetsen. En ik hoor vaak van ouders. Het lukt eigenlijk nooit. Maar sinds we dat boekje en het filmpje hebben.
[06:13] Gaat het eigenlijk veel beter. Omdat kinderen toch een beetje afgeleid zijn. En het leuk vinden.
LEILA
[06:18] Maar niet alleen kinderen vinden het heel lastig. ook heel veel volwassenen lijkt me.
ANITA
[06:22] Toch?
CHANTÉ
[06:23] Ja, nee, inderdaad. Volwassenen, je hoort het net, sommige volwassenen zijn ook een beetje lui of hebben geen zin om de tanden te poetsen. Dus het is belangrijk dat je er echt de tijd voor neemt. En de video’s kunnen je helpen. Als je weet wat je moet doen, dan is het al wat makkelijker.
LEILA
[06:38] ggdhaaglanden.nl slash mondgezondheid. Daar vinden we de video’s terug. Dus zo makkelijk is het. Er zijn ook landelijke richtlijnen rondom hoe je poetst, hoeveel tandpasta op je tandenborstel gaat, volgens mij. En al dat soort dingen, Anita.
ANITA
[06:53] Ja, dat klopt. Er zijn sinds kort wat nieuwe inzichten. De KNMT heeft dat aangegeven.
LEILA
[07:00] En wie is de KNMT?
ANITA
[07:02] Dat is in Montvel. De Koninklijke Nederlandse Maatschappij der Tandheelkunde. Oh, wauw. En ook koninklijk. Maar het was voorheen eigenlijk dat je op een tandenborstel een dopertje tandpasta deed, dus hoef je niet zo’n hele krul erop te doen. Maar nu adviseren ze toch een centimeter en als je vaak gaatjes hebt, dus cariërs gevoelig bent, dan zelfs twee centimeter. Hoe dat gaat lukken weet ik niet. Ja, want ik dacht,
LEILA
[07:29] hoe past dat op een elektrische ronde tandenborstel? Ja, dat weet ik ook niet, maar dat is wel het advies.
ANITA
[07:34] En voorheen was het zo dat ouders hun kind tot 10 jaar moesten napoetsen. Dus kinderen moeten zelf leren poetsen, maar ouders moeten eigenlijk helpen omdat ze nog niet zo handig zijn, de kinderen. En dat is nu tot 12 jaar geworden, dus dat is ook iets langer. Ja, nou ja, het is heel interessant.
LEILA
[07:51] Ik zit na te denken over mijn 8,5-jarige, die nu al zegt ik kan echt zelf poetsen hoor, je hoeft echt niet voor mij na te poetsen maar het moet dus eigenlijk tot 12. Ja eigenlijk tot 12 want ja het blijkt
ANITA
[08:03] toch dat het zelf niet, dat het niet echt lukt. Dat het echt best wel lastig is ook om goed te poetsen. Het lijkt heel makkelijk maar het is best wel lastig om echt al die randjes goed mee te nemen. En dat je dus niet
LEILA
[08:16] altijd per se die tanden hoeft te poetsen maar ook juist aan de tandvlees toch? Ja klopt juist. Juist het tandvlees toch? Want daar zit de grootste ophoping dus je poetst niet alleen maar de bovenkant maar juist tussen de wortel, ja niet de wortel maar de eindrand. Het randje van je tandvlees moet je altijd meenemen. Ja daar zit het meeste plak. En boven en beneden en zo kun je diecariërs helpen.
ANITA
[08:37] Of bijvoorbeeld je kiest van elkaar met poetsen. Je ziet vaak dat mensen een kies op elkaar klemmen maar dan ga je eigenlijk een beetje in het midden poetsen en dan vergeet
LEILA
[08:45] je het randje van je tandvlees. Kijk eens, nog meer tips? Wat je zegt van hey dat zijn ook van die vergeten stukjes, ook helemaal achterin hè, zo de achterste tanden goed proberen. Ja,
CHANTÉ
[08:56] de kiezen, sommige mensen hebben achter nog kiezen zitten, die moet je ook altijd goed mee poetsen en ook vooral bij kinderen wordt dat soms vergeten, dat zie je soms als de achterste kies doorkomt, dus die moet je ook goed mee poetsen. Ja, die wordt inderdaad vaak vergeten dat klopt want de
ANITA
[09:11] achterste dus de eerste blijvende kies komt achter de achterste melk kies door dus dat komt ja er de komt geen tand of kies uit bij het wisselen hij komt erachter dus hij wordt gewoon vergeten dus heel veel kinderen hebben al gaatjes in de eerste blijvende kiezen terwijl het eigenlijk niet nodig
LEILA
[09:28] is en dat kan allemaal voorkomen worden door de juiste technieken te gebruiken en daar kun je dus gewoon die filmpjes op nakijken maar je kunt ook gewoon langs een mondhygiëniste toch? Ja zeker want dat is inderdaad belangrijk
ANITA
[09:42] want een mondhygiënist of een tandarts of een preventie assistenten die heb je ook die kunnen gewoon kijken hoe de situatie in je mond is en je dan ook echt advies op maat geven dus dat nou ja hoe je het het beste kan doen ze geven tips over de moeilijke hoekjes en ja dat is eigenlijk eigenlijk is dat het beste
LEILA
[09:59] en daar daar gaan we zo echt veel verder over kleine teaser voor jou maar ja je hebt ook mensen die beugel in hun mond hebben jeugdige of volwassenen die de tanden weer en hoe moet je poets als je dan zo’n omding in je mond hebt soms nou we raden aan om naar de wiet naar de video te
CHANTÉ
[10:16] kijken er staat het echt heel goed in uitgelegd maar let ook op de aanwijzingen of het advies wat je mee krijgt bij de ortho die geeft altijd aan want je moet nou ja boven de brackets moet je moet je poetsen eronder moet je poetsen je moet extra ook tussen je kan wat moeilijker tussen je tanden komen dus het beste is om dan een rager te gebruiken dus het is heel goed om te luisteren naar de adviezen die je krijgt en die
[10:38] eigenlijk proberen toe te passen en in sommige gevallen moet je ook wat vaker
LEILA
[10:41] poetsen als je een beugel hebt en soms moet je zelfs een andere soort borstel gaan gebruiken. Als je mond ook nog eens extra gevuld wordt met een beugel.
ANITA
[10:51] Je hebt inderdaad speciale borstels. Maar het kan ook met een gewone zachte tandenborstel. Sowieso een zachte tandenborstel.
LEILA
[10:56] En waarom is dat zachte zo belangrijk?
ANITA
[10:58] Omdat je ook het randje van je tandvlees moet mee poetsen. En als je dat met een harde doet, dan trek je je tandvlees terug. En dat willen we niet.
LEILA
[11:06] Ja, dat is absoluut niet wat we willen. Je had het net ook over het melkgebit. Dat kinderen soms wel eens al in een melkgebit… te maken krijgen met vullingen. Waarom is het van belang dat we voorkomen… dat kinderen al in een melkgebit dat krijgen?
ANITA
[11:21] Een melkgebit is eigenlijk heel belangrijk… voor een goede doorbraak van het blijvend gebit. En als er dus al problemen zijn in het melkgebit… bijvoorbeeld gaatjes of je ziet ook echt kinderen… waarbij de voortanden echt helemaal verrot zijn… die moeten er dan ook uitgetrokken worden. Vroeger dan dat ze eigenlijk gaan wisselen. En dan breekt het blijvend gebit lastiger door. En vaak ook scheef.
[11:44] Dus je kan eigenlijk met een gezond melkgebit heel veel ellende voorkomen. En ook voor kinderen is het natuurlijk traumatisch als ze geopereerd moeten worden. Als ze echt onder narcose moeten en die tanden moeten eruit gehaald worden.
LEILA
[11:55] Exact. En heeft de goede gezondheid van het melkgebit ook invloed op de gezondheid van kinderen?
CHANTÉ
[12:01] Ja, vooral het blijvende gebit, het gebit wat erna komt. Je kunt je voorstellen, kinderen kunnen minder goed eten op het moment dat ze geen tanden hebben in hun mond. Daarnaast, als er bepaalde ontstekingen zijn, dan kan het gewoon het blijvende gebit ook beïnvloeden. Dus kinderen kunnen er hun leven lang last aan overhouden.
LEILA
[12:17] En dat die gewoontes en alles bouwen we in de kindertijd op. En dat kunnen we meenemen naar de volwassenheid om daar ook de lange termijn gevolgen van te kunnen voorkomen. En kronen bij kinderen in het melkgebit komt dat ook voor? Ja dat is echt, dat is dan
ANITA
[12:32] zuigfleskariërs zoals we dat noemen en dat zijn vaak kindjes die dus een flesje melk mee naar bed hebben gekregen of heel lang borstvoeding en vaak aangelegd want in melk zit suiker, melkzuikers. En die kunnen ervoor zorgen dat de tandjes kapot gaan. Je moet je voorstellen, als je steeds een sloekje neemt s’nachts…
[12:53] dan komt er steeds suiker op die tandjes, die melktandjes. En die zijn dan gevoelig voor het tandbederf. En dan verrotten ze eigenlijk, je ziet het ook wel eens. En het is belangrijk eigenlijk dat die melkkiesjes… dat die nog langer in de mond blijven. Maar ja, die zijn ook vaak kapot. En dan plaatsen ze daar zelfs kroontjes overheen.
[13:14] Je ziet best wel vaak kindjes met voortanden getrokken, de melkvoortanden, en dan op de melk kiezen kroontjes om die zo lang mogelijk in de mond te houden, zodat de kaak goed blijft groeien.
LEILA
[13:25] Anders heeft dat ook nog invloed op je kaak. Wat is advies hiervoor als je lang borstvoeding wil geven, of als je op die manier je kinderen voedt?
ANITA
[13:34] Nou ja, goed, dat flesje sowieso, natuurlijk. Ze moeten natuurlijk gewoon drinken. Maar geef dat flesje voordat ze gaan slapen en dan niet een flesje mee naar bed. Soms zie ik ook flesjes waar fris die of limonade in zit of vla. Dus gewoon, ja, gewoon opdrinken, gewoon helemaal opdrinken en dan nou ja, ik snap als je baby in slaap valt, dat je blij bent
[13:58] en dat je niet naar die tanden nog gaat poetsen. Dus dat snap ik wel, maar dat is ook helemaal niet nodig.
LEILA
[14:02] Als je maar niet het flesje mee daar…
ANITA
[14:04] Niet vaak… Ja, vaak geven. Dat is het eigenlijk.
LEILA
[14:08] Precies.
ANITA
[14:08] Dan kunnen de tanden niet tegen.
LEILA
[14:10] En dan heb je ook nog eens dat je te maken hebt met fluoride. En daar wordt ook heel veel over, zeg maar, beweerd. En soms wordt het zelfs met fluor in verwarring gebracht. Ja. Kun je ons daarin meenemen? Je moet al hard lachen.
ANITA
[14:23] Ja, dat hoor ik wel vaker. Ja, fluoride is lastig. Het is eigenlijk gewoon een natuurlijk product wat in de natuur voorkomt. Maar er zijn dus mensen die daar tegen zijn, omdat ze zeggen dat dat slecht voor je lichaam is. Maar als je gewoon aan fluoride advies houdt, en dat is ook aangepast vanuit de KNMT. Als je
[14:45] tot vijf jaar gebruikt een peutertandpasta en een peutertandpasta zit minder fluoride in. En dat is omdat kinderen niet zo goed kunnen uitspugen. Wij kunnen gewoon heel goed uitspugen dus als je gewoon je tanden poetst met een fluoride tandpasta, je spucht het uit dan kan dat helemaal geen kwaad. En als je elke dag een hele tube tandpasta op gaat eten, dan zou het kunnen zijn dat ze
[15:07] ergens in je lichaam iets terugvinden van de fluoride. Maar als je gewoon aan het advies
LEILA
[15:12] houdt, echt niet. En het verschil met fluoride en fluor?
ANITA
[15:16] Ja, fluor is echt een soort van arsenicum. Dat hoor je vaak in de volksmond. Ik gebruik geen fluor. Maar fluoride is de goede naam en de goede stof ook.
LEILA
[15:28] En je hoort wel eens dat het je immuunsysteem aantast, dat je dat kanker kan veroorzaken. Is dat waar?
ANITA
[15:35] Ja, ik heb me daar echt wel in verdiept, maar ik kan dit nergens terugvinden. Alleen als je natuurlijk wat ik net zei, die hele tube elke dag gaat opeten, dan zou je misschien te veel fluoride in je lichaam krijgen. Maar als je gewoon aan het advies houdt, helemaal niks aan de hand. Het positieve hieraan is dat fluoride er echt voor zorgt dat je tanden sterker worden. En daardoor zijn de gebitten natuurlijk ook wel wat beter geworden,
[15:59] als je het vergelijkt met 50 of 60 jaar geleden. Ik ben daar zelf het voorbeeld van.
LEILA
[16:05] Ja, en fluoride tabletjes of fluoride behandelingen geldt hetzelfde voor… als je bij de tandarts bijvoorbeeld krijgt.
CHANTÉ
[16:11] Ja, in Nederland houden we ons echt wel aan de richtlijnen. Wat veel mensen ook niet weten is dat wij hier geen of veel minder fluoride… geen fluoride hebben in onze drinkwater. In sommige landen wel. Dus krijgen mensen het veel meer binnen. Maar dat is hier eigenlijk niet het geval. Je moet juist poetsen met fluoride. We hebben het juist nodig. Want anders gaat je tandglazuur, heeft er anders geen baat bij.
LEILA
[16:30] Dus dat is belangrijk. En het is dus niet de overdaad dat je het via water binnenkrijgt. Het zijn die twee keer per dag dat je je tanden poetst. En twee keer per jaar dat je naar de tandarts gaat. Of de mondhygiëniste en of. En dat zijn de momenten waarop dat jou toegediend wordt.
ANITA
[16:46] Ja, bij kinderen maar tot 16 jaar. Want dan is eigenlijk het hele blijvend gebied afgevormd. En dan heb je in principe geen extra fluoride. Want dan is eigenlijk het hele blijvend gedicht afgevormd. En dan heb je in principe geen extra fluoride nodig. Buiten het poetsen natuurlijk. Twee keer per dag.
LEILA
[16:57] Kijk, dat zijn hele belangrijke dingen om even bij stil te staan. Omdat er soms zoveel rondgaat. En dan is het ook fijn om te weten wat is kloppend en feitelijk. En wat zijn dingen die we soms elkaar misschien ook aanpraten. En dan, hoe zit het met tandpasta bijvoorbeeld voor gevoelige tanden help dit echt ja dat kan zeker helpen
CHANTÉ
[17:18] sommige mensen hebben wat gevoeligere tanden dan raden we wel eens sensodyne aan of nou ja tandpasta wat gevoelig wat voor gevoelige tanden kan helpen ik ben niet om reclame te maken trouwens hoor maar er zijn een aantal tandpasta’s die je dan kan gebruiken en dat dat kan inderdaad het
LEILA
[17:34] verminderen en dat kan dus helpen en is het dan werkelijk de tanden zelf of is het het tandvlees wat is dan gevoelig bij sommige mensen ligt hebben wat
CHANTÉ
[17:43] teruggetrokken tandvlees bijvoorbeeld of ze zijn van nature wat gevoeligere tanden dan kan het dan helpt dus je tanden want daar voel je het kan dat helpen dus dan voel je daar die pijn maar het zit
LEILA
[17:53] in de al geheel is de mond ook gevoelig en de wortel de woorden een beetje bloot te liggen en
ANITA
[18:00] doordat je door te hard poetsen of door knarsen of zo en dan tre trek je tandvlees terug en dan komt eigenlijk de het laagje onder je glazuur bloot te liggen dat is dicht bij de zenuwen ja en dat voel je dus dat sluit je dus met die tandpasta een beetje af of met fluoride bij de tandarts kan ook of bij de mondhygiënist
LEILA
[18:17] kijk en dat zijn hele belangrijke dingen en hoe zit het met eten en drinken die momenten van dat je dan even je mond weer een aanval geeft van zuur en van al die andere smaken.
ANITA
[18:30] Ja, dat is ook veranderd. Want we mogen nu nog maar vijf keer per dag iets eten of drinken. Het was zeven keer, zeven eten- en drinkmomenten. Maar nu zijn het dus eigenlijk drie hoofdmaaltijden. En tussendoor mag je dus nog twee keer iets tussendoor eten of drinken. En drinken wordt heel vaak vergeten. Want een kopje koffie met een wolkje melk, zeg maar… dat is al een suikeraanval eigenlijk.
[18:55] Want in melk zit suiker. Echt? Ja. Dus je moet eigenlijk proberen om de maaltijden een beetje te koppelen. Dus als je eet, ook iets drinken, zeg maar. Dat is dan één moment. Dan zit tussen dat eetmoment, bijvoorbeeld het ontbijt, twee uur tot een kopje koffie of een broodje. Of kinderen op school die dan een tussendoortje mogen. En dan komt de lunch weer. Er zit ook weer twee uur tussen.
[19:18] Dus je speeksel moet eigenlijk even de tijd krijgen om die zuuraanval waar ik net over heb, om die even weer neutraal te krijgen.
LEILA
[19:27] Even te neutraliseren. En we begonnen al, jij zei al eerder van dat tandenpoetsen en je kunt poetsen en dan vrij snel daarna eten. Kun je heel even stilstaan bij hoe lang moeten we wachten voordat we poetsen als we iets gegeten of gedronken hebben?
CHANTÉ
[19:42] Nou je hoeft niet per se te wachten daarna, maar belangrijk is altijd eigenlijk voordat je gaat poetsen dat je je mond spoelt met water. Voorheen zeiden we spoelen na het poetsen, dat hoeft nu niet meer, maar het is belangrijk dus dat je voordat je gaat poetsen je mond even spoelt met water, dan neutraliseer je de zuurgraad in je mond, waardoor je ook je tantrazuur niet beschadigt op het moment dat je gaat poetsen.
LEILA
[20:02] Aha, dus als ik heb gegeten, doe ik even water, spoelen, uitspugen en dan doe ik poetsen. Dus dat is even heel erg belangrijk. En als ik zwanger ben, ik ben ochtendmisselijk en ik moet overgeven en al dat soort thema’s komen ook, dan heb je enorme zuuraanval gehad in die mond. Wat moet ik dan doen?
ANITA
[20:23] Niet gelijk poetsen. Goed je mond met water spoelen. En als je klaar bent met poetsen, niet meer spoelen. Dat zei Chantal. Je moet alleen maar uitspugen, want dan blijft die fluoride… en wordt dan opgenomen in je speeksel. En dat werkt dan nog langer door.
LEILA
[20:38] Dat werkt nog langer door. Oké, dat heb ik gelukkig ooit goed gedaan toen ik die fase heb gehad. Maar ik heb nu ook een vader en die heeft een gebitsprothese. En die heeft daar best wel moeite met hoe maak ik dit goed schoon? Hoe zorg ik ervoor dat het niet gaat ruiken dus wat zijn de tips voor gebit
ANITA
[20:58] protheses ja nou vroeger stond je prothese in een glaasje naast je bed nou ik wil niet weten hoeveel bacteriën daarin zitten maar ook dat is aangepast ook niet de ja ik mag natuurlijk niet noemen maar steradentablet dat is zo’n bruistablet waar je je gebit inzet die zorgt er erg voor dat je prothese echt een beetje, ja, die gaat hem gewoon sluiten.
[21:21] Die is poreus, die gaat slijten. Dus het nieuwe advies is eigenlijk je gebit uitsnachts in een bakje bewaren, droog bewaren. Zochtens natuurlijk wel even spoelen voordat je hem indoet, want anders is die wel erg droog. En dan eens per week in een glaasje water met natuurazijn zetten. En dan lost eigenlijk het tandsteen en de aanslag die erop zit, lost dan op.
[21:44] En je kan hem poetsen met, ze zeggen groene zeep of handzeep, een milde zeep, met een speciale protheseborstel. Die is wel hard, maar daar zit natuurlijk ook geen tandvlees. Dus met die harde borstel kan je hem goed reinigen.
LEILA
[21:57] Daar voel je niks van in dat opzicht.
ANITA
[21:59] Nee, en het is ook goed voor je tandvlees, als je altijd een prothese draagt, om dat even te laten luchten. Dat er even rust is in je mond.
LEILA
[22:08] Zodat daar ook eventjes zuurstof bij kan komen.
ANITA
[22:12] Ja, precies. En ik zeg ook wel eens, doe nog even met een zachte tandenborst… een beetje masseren over het tandvlees. Dat is ook stimuleren van je bloedsomloop.
LEILA
[22:20] En dan heb je ook mensen die een nachtbeugel hebben. Die dat ook weer overdag moeten bewaren. We zijn daar dezelfde richtlijnen voor.
ANITA
[22:28] Ja, ook droog bewaren.
LEILA
[22:30] Droog bewaren en ook met azijn schoonmaken.
CHANTÉ
[22:36] Nou, nee. Een nachtbeugel heb ik zelf ook ja dat is vaak van ander stofje gemaakt azijn kan dat stof je naar aantasten dus als je de gewoon goed schoon houden schoonmaken en hoe doe je dat met een beetje zeep kan je dat doen en droog bewaren
LEILA
[22:47] dat is het en dan hebben we de allerlaatste en dat is natuurlijk ja je ziet die leuke jongen of dat leuke meisje en je denkt wauw je komt dicht dichterbij en je denkt, die ruikt een beetje. De mond kan soms ook geurtjes veroorzaken waar we niet zo gelukkig van zijn. Dus wat moeten we daarmee doen?
CHANTÉ
[23:06] Nou ja, natuurlijk je mond gewoon goed schoon houden. En vooral de tong, die wordt soms vergeten. Maar daar komen soms ook vieze luchtjes van af. Omdat er etensressen op achter blijven. Vooral achter op de tong. En die moet je eigenlijk elke dag ook goed weghalen. En daar kan je het best een tongschraper voor gebruiken.
LEILA
[23:25] En een tongschraper kun je gewoon overal kopen?
ANITA
[23:28] Ja hoor, zeker. Wel opletten, want hij is best wel scherp. Er zijn mensen die gaan gelijk heel fanatiek die tongschraper over hun tong. Voorzichtig, want dan haal je ook je tong open. En dan doen ze het natuurlijk gelijk nooit meer.
LEILA
[23:40] Nou, dan heb je goed gepoetst. We hebben geschraapt en onze spullen goed bewaard. Dat is heel erg belangrijk. Maar naast het poetsen zijn er natuurlijk ook nog meer manieren om je gebit te reinigen. Hoe doe jij dat eigenlijk?
ANITA
[23:54] Ik gebruik ragers tussen mijn tanden en tandenstokers.
CHANTÉ
[23:59] Ik gebruik van die flossdingen, van die ragertjes. Ik gebruik elke dag ragers en flossstraat.
LEILA
[24:07] Een keer in de maand flossen, als ik het haal. Een keer in de maand flossen, als ik het haal. Een keer in de maand, vloss als ik het haal. Er wordt hier in het handje gelachen.
CHANTÉ
[24:15] Vertel eens Chanté. Ik moet lachen want een keer in de maand, hij zegt het heel trots, maar het liefst elke dag en het liefst ook met de rager. We hebben het ook langs zien komen, maar met de rager kan je het best eigenlijk tussen je tanden schoonmaken en je eet elke dag. Dus advies is ook om elke dag tussen de tanden te reinigen. En heel even een rager, hoe ziet het eruit?
LEILA
[24:38] Een tandenstoker is gewoon het houtje en is bijvoorbeeld een dunner of een dikkere of is
ANITA
[24:43] dat per persoon verschillend? Dat is echt wel per persoon verschillend en dat is juist zo goed, omdat is aan de mantigenisten vragen. Van welke past bij mij? Ja precies, want je kan natuurlijk zelf wel uitproberen, maar het moet wel echt zo zijn dat de rager ook echt zijn werk kan doen,
LEILA
[24:57] dat hij echt een beetje tegengas krijgt. En is de rager dat dingetje met een soort van kleine borsteltjes
ANITA
[25:01] eraan? Ja, en dat is, je hebt met haartjes, maar je hebt ook rubberen ragertjes. Daar zijn de meningen over verdeeld, maar als het goed past, dus als je een goede plak kan weghalen, dan werken die ook echt heel goed. Alleen flos niet. En vertel eens, wat is daar dan? Flos, dat is dat draadje. Nou, dat was vroeger natuurlijk heel erg in, maar het is heel moeilijk om het goed te doen. Je klapt dan
[25:28] soms op het tandvlees, waardoor mensen denken ja, dat ga ik niet meer doen, dat doet pijn. En het haalt niet zo goed de plak weg tussen de tanden als bijvoorbeeld een rager. Chanté zei het ook al, dat vult eigenlijk de hele ruimte op tussen je tanden. Je moet ook altijd je tandvlees een beetje wegduwen, zodat je er echt goed tussen kan komen. En langs de tanden,
LEILA
[25:47] toch? Een beetje zo schuin, een kant schuin, zo schuin. Eigenlijk negen keer.
ANITA
[25:52] Drie keer in het midden. Drie keer links en drie keer rechts.
LEILA
[25:54] Dat is gewoon meditatief dit. Je kan gewoon heel even de aandacht nemen. Om dat heel bewust te doen. Links en rechts. En dan was ik laatst bij de mondhygieniste. En ze adviseerde mij dan. Dat met tandenstokers te doen. De dunne. En ze zei voor de bovenste deel van je tanden. Want dan laat ze zo leuk dat roze zien, hè. Want dat vind ik dan altijd wel zelf ook interessant. Dan zie je waar je dan nog even mist. Moet je wel flossen.
[26:19] Dus in die bovenste stukjes zei ze flossen.
ANITA
[26:22] Nee. Nee, want die papier die duw je dus een beetje weg met die tandenstoker of met die rager. Dus flossen is eigenlijk helemaal niet nodig. Ze hebben nog wel jaren gedacht dat, ja, waar je tanden echt tegen elkaar komen.
LEILA
[26:34] Ja, dat stukje. Ja, dat zei ze.
ANITA
[26:36] Ja, maar dat is echt niet nodig. Nee. Om het te poetsen kan je dat echt goed…
LEILA
[26:40] Ja, dus gewoon nog beter daar poetsen.
CHANTÉ
[26:42] Ja, en ik hoor het vaker van mensen. En kijk, als je een stukje, een stuk biefstuk of zo ergens vast hebt zitten. Ja, tuurlijk, dan kan je een touwtje nemen, een flossstraat. Om dat even weg te krijgen. Maar je gaat het niet gebruiken om dus je tanden te reinigen.
ANITA
[26:54] Nee, niet elke dag. Echt een rager en een tandenstoker zijn veel effectiever dan floss.
LEILA
[27:01] En het is ook een soort van trucjes verzinnen. Hoe je die dingen bij de hand hebt. Ik heb hem in de auto. Dat is dan zo’n momentje. Ik heb hem in mijn handpas. Het zijn echt voor jezelf. Van die bewuste momenten creëren. Van wanneer kan ik nou zo’n dingetje. Zonder dat het me al te veel moeite kost. Even toch gebruiken.
ANITA
[27:21] Ja. Nou het mooiste zou natuurlijk zijn. Je kunt eerst. S’avonds bijvoorbeeld rager of tandenstokers en dan je tanden poetsen. Maar ik zei ook altijd tegen mijn patiënten, ik ben al blij als je het één keer per 24 uur doet. Dus doe het in de auto, als je voor de tv zit, ja als je er handiger mee wordt dan kan dat ook zonder spiegel.
LEILA
[27:41] Wat goed zeg zeg maar, ik wist ook helemaal niet dat je eerst eigenlijk dus die rager of de tandenstoker moet gebruiken en dan pas poetsen. Ik dacht dat het achteraf ging. Nee, dat zou echt het mooiste zijn.
ANITA
[27:51] Want wat je dus los hebt gemaakt met die ragertjes, of die tandenstokers, poets je daarna mooi weg.
LEILA
[27:55] Ah, logisch.
CHANTÉ
[27:57] Ja, en we hebben het er niet over gehad, maar mensen hebben soms last van bloedend tandvlees. En op het moment dat je een rager gebruikt, dan kan je ook heel goed zien waar de ontsteking in zit. Want het gaat dan vaak een beetje bloeden. En dan weet je dat je daar extra moet rageren, zeg maar, en extra goed moet poetsen. Dus het is ook een moment om te kijken van, joh, hoe zit het met de gezondheid van mijn tandvlees?
LEILA
[28:16] En je zegt extra goed poetsen, daar bedoel je niet mee hard drukken, toch?
CHANTÉ
[28:19] Nee, even extra stilstaan op dat plekje.
LEILA
[28:23] Dus met die elektrische tandenborstel of zachtjes de lang gaan met een handtandenborstel. Zeg ik dat goed?
ANITA
[28:28] Er is iets soms bij mensen dat ze altijd hetzelfde plekje overslaan. En dat is wat jij zegt, daar word je dan op gewezen.
LEILA
[28:37] Daar word je op gewezen. En dan dat mondwater. Wordt je mond daar werkelijk schoner van? Is dat een advies?
ANITA
[28:45] Alleen als je verstandskies getrokken moet worden of je hebt een mondoperatie. Of je hebt heel erg ontstoken tandvlees. Dan mag je maximaal twee weken met een mondspoelmiddel spoelen. Zonder alcohol, maar waar wel een bacteriedonend middel in zit.
LEILA
[29:02] Maximaal twee weken?
ANITA
[29:03] Ja, want je doodt niet alleen de slechte bacteriën, maar ook de goede. En dan gaat de hele balans van je bacterieflora in je mond echt verloren.
LEILA
[29:12] En Chanté, waarom moet er geen alcohol in zitten?
CHANTÉ
[29:15] Nou ja, van alcohol droogt je mond, ook de slijmvliesen in je mond drogen dan heel erg uit. En volgens mij gebruiken de meeste mensen een mondsponmiddel, zodat ze wat frisser gaan ruiken. Maar van een hele droge mond kan je ook gaan ruiken. Daarnaast is het ook gewoon schadelijk voor je mond. Kanker is eraan gelinkt. In verband gebracht. Dus het beste is om een mondspoelmiddel te gebruiken zonder alcohol. En eigenlijk heb je het niet
LEILA
[29:38] echt nodig. Je hebt het dus niet nodig tenzij het wellicht medisch is. En je wordt aangeruimd. En dan niet meer dan twee weken gebruiken.
ANITA
[29:46] Ja, en bijvoorbeeld wat we ook wel eens adviseren bij kinderen met een beugel. Omdat dat extra lastig is om goed te poetsen. Om dan bijvoorbeeld twee keer per dag te poetsen en dan op een, bijvoorbeeld tussen de middag, te spoelen met een fluoridespoelmiddel. Waar dus fluoride in zit. En dan krijgen ze toch die extra ondersteuning van die fluoride, waardoor ze minder snel gaatjes krijgen. Omdat het lastig is om de plak goed weg te krijgen.
LEILA
[30:10] Ongelooflijk. Wat is het een eigen wereld dat mondgezondheid zo ongelooflijk interessant en in zich voelt. Ik heb nu al heel veel geleerd en jij wellicht ook. Maar van wie je dit soort informatie kunt krijgen naast Anita en Shanté is natuurlijk ook een tandarts of een mondhygiënist of allebei. En hoe vaak ga je daar naartoe?
CHANTÉ
[30:30] Ja, ik ga twee keer per jaar en hij doet dan ook altijd een beetje schoonmaken. Dat doet hij allemaal zelf.
ANITA
[30:35] Ik ga twee keer per jaar naar de tandarts en ook naar de mondhygiënist.
CHANTÉ
[30:41] Inmiddels ga ik weer naar de tandarts. Ik was bang voor de tandarts.
LEILA
[30:44] Ieder half jaar naar de tandarts en naar de mondhygiëniste. Ieder half jaar, dus twee keer per jaar. Wat is het advies?
CHANTÉ
[30:50] Twee keer per jaar.
ANITA
[30:51] Ja, dat is het beste.
LEILA
[30:52] Het is bijna een koor. Twee keer per jaar. En waarom is dat het beste?
ANITA
[30:57] Nou, je kan dus goed zien hoe de situatie van het tandvlees is. En de tandarts kan kijken of je misschien beginnende gaatjes hebt. En als een gaatje beginnend is, dus een klein plekje, dan hoeft er ook maar een hele kleine vulling in. En hoe erger het is, hoe ernstiger de behandeling wordt en hoe duurder ook.
LEILA
[31:17] En hoe meer gevolgen er zijn voor jou. Hoeveel volwassenen en kinderen in Den Haag gaan er zelden of nooit naar de tandarts?
ANITA
[31:24] We hebben cijfers van 0 tot 4-jarigen. Dat gaat ongeveer 50% niet.
LEILA
[31:30] En waarom niet? Weten we daar al iets over?
ANITA
[31:33] Ja, daar zijn we onderzoek naar aan het doen. Om te kijken waarom dat dan zo is. En het is niet in bepaalde wijken, het is eigenlijk door de hele stad heen… dat die leeftijd niet naar de tandarts gaat nog.
LEILA
[31:46] En we hoorden net een mevrouw zeggen… ik ga niet omdat ik een tandarts een lange tijd eng en spannend vond. Dat kan bij kinderen als volwassenen zijn. Is dat ook een van de dingen die meespelen?
ANITA
[31:55] Ik denk wel dat angst ook meespeelt. Of dat er gedacht wordt, het is nog niet nodig. Zeker bij jonge kinderen niet. Doelgroep 4 tot 12 gaat trouwens wel heel goed naar de tandarts. Dat is echt de basisschoolleeftijd. En daarna wordt het ook weer minder. En dan bij de 65-plussers gaat 60% niet meer naar de tandarts. Dus ja, dat is ook wel shocking. Waarom?
LEILA
[32:15] De ouderen zo prothese soms.
ANITA
[32:18] Prothese ja, maar ook kosten.
CHANTÉ
[32:20] Kosten ja.
ANITA
[32:21] Angst. Niet meer mobiel. Angst, lang niet geweest.est toch maar niet meer gaan dan en dat is best wel
LEILA
[32:26] een dingetje dat kosten ja dat is een probleem kun je ons meenemen hoe dat zit nou ja wij
ANITA
[32:32] adviseren eigenlijk gaan wel gewoon voor controle naar de tandarts en dat kost iets van 8 29 euro en de vulling is ja is echt aanzienlijk duurder en een zenuwkanaalbehandeling is eigenlijk helemaal niet te betalen dus ook hier blijkt weer uit ga gewoon regelmatig dat het iets kleins is en ja dat je niet zo’n hele grote ingreep nodig hebt en ja als je goed je tanden poetst en tussen
LEILA
[32:58] je tanden reinigt hoef je ook geen problemen te krijgen dus hier is een wederom weer voorkomen is beter dan genezen dus als je twee keer per jaar naar de mondhygiënisten gaat en twee keer per jaar naar de tandarts gaat heb je die kostenicht wel, maar je voorkomt heel veel andere kosten omdat je dan niet gaat en het enorm groot problemen worden. En wat sommige mensen niet weten,
CHANTÉ
[33:22] want we moeten wel eerlijk zijn, voor sommige mensen is al een controle misschien te duur, sommige mensen moeten ook meer laten doen en in enkele gevallen kunnen ze dat aangeven en dan zijn er bepaalde fondsen voor. In de stad hier in Den Haag? In Den Haag. Ik weet niet hoe het zit in Haaglanden, maar de gemeente Den Haag die heeft er soms bepaalde potjes voor. Dus is je situatie zo dat je
[33:45] het echt niet kan betalen, trek dan even aan de bel en kijk wat de mogelijkheden zijn.
LEILA
[33:48] En er zijn ook fondsen toch die ook kunnen bijspringen. Dus niet per se alleen gemeente Den Haag, maar ook fondsen die mensen kunnen ondersteunen die hier tegenaan lopen financieel.
ANITA
[34:06] Ja, dat klopt. En er is ook een speciale ziektekostenverzekering waarbij de tandarts ook erin zit. Mensen betalen wel ietsje meer, maar dan krijgen ze dan ook weer korting op.
LEILA
[34:13] Dat is echt wel voor de mensen met een lager inkomen. En dit is zeg maar iets wat een heel belangrijk iets is om bij stil te staan, omdat bij tanden begint het vaak of bijna altijd klein en wordt op termijn groot.
ANITA
[34:26] Ja, precies. Het begint een ja een ontkalking noemen wij dat een klein plekje en nou ja als je er snel bij bent dan hoef je soms niet eens vulling te maken dan kan het ook met fluoride opgelost worden. En hoeft niet eens bij die wortelkanaalbehandeling
LEILA
[34:41] uiteindelijk uit te komen? Nee zeker niet. En waarom is het goed om ook naast de tandarts naar
ANITA
[34:48] die mondhygiënisten te gaan? Nou ik zeg altijd de tandarts heeft meer een witte blik en de mondhygiënist een roze blik. Want de tandarts kijkt eigenlijk vooral naar, ja goed, naar tanden en de kiezen, kronen, bruggen en dat. En ook wel naar het tandvlees, maar voor een mondhygiënist is dat echt haar core business, zeg maar. Die kijken echt naar het tandvlees, die kijken of het tandvlees bloedt, of er tandstenen zitten.
[35:11] Die geven instructies, vooral preventief.
LEILA
[35:14] En ze maken letterlijk je tanden roze, toch? En dan kun je gaan kijken waar
CHANTÉ
[35:18] allemaal zit die plak, toch? Ja, inderdaad. En ze kijken ook naar de gezondheid van je mond. Sommige mensen hebben andere problemen in de mond. Daar heeft de tandarts misschien geen oog voor, maar een mondhygienist
LEILA
[35:30] kan dat wel zien. En wat zijn andere problemen? Noem eens een paar dingen.
CHANTÉ
[35:33] Nou, sommige mensen hebben wondjes in de mond, of ze hebben een tong waar heel veel aanslag op zit. Dat zijn geen fijne tongen om naar te kijken, maar een mondhygiënist die kan dat zien
LEILA
[35:44] en advies overgeven. En ga je met je kind ook naar mondhygiënisten of kan dat ook om bijvoorbeeld goed te leren poetsen of dat die even inzicht kan geven als je als ouder denkt met je handen in het haar van hoe kan ik nou dat onzichtbare zichtbaar maken? Nou dat kan je zeker doen, net zoals het
CHANTÉ
[36:02] volwassenen ook wordt aangeraden om naar de mondhygiënist te gaan, kan je je kind ook meenemen.
LEILA
[36:08] En waarom is het voor een kind echt heel erg belangrijk dat zodra dat eerste tandje waar jij net Anita ook over sprak, toch echt naar de tandarts te gaan?
CHANTÉ
[36:17] Nou ja, doorbrekende tanden die zijn gewoon gevoeliger voor tandbederf. Dus het is belangrijk dat je er al vroeg bij bent en dat ze er ook al vroeg aan wennen dat ze ergens in de stoel gaan zitten. En dat er iemand kijkt of het allemaal goed gaat in de mond. Want als het een gewoonte wordt, dan wordt het op latere leeftijd ook makkelijker om te gaan.
LEILA
[36:34] En dat is die gewoonte, dat het er vanaf jongs af aan in gaat zitten. En dat we dan voorkomen wat die mevrouw ervaren. Dat je bang bent voor die tandart. En soms kunnen we ook bang zijn voor de kosten. En dan denken we, voor onszelf en dan die kinderen. Is mondzorg eigenlijk voor kinderen gratis?
CHANTÉ
[36:49] Geen idee. Maar ik heb ook geen kinderen. Voor kinderen tot en met 18 jaar worden tandarts betaald vanuit de basisverzekering. Volgens mij wel. Volgens mij zijn die gewoon meeverzekerd met de hoofdverzekeraar, met de ouders. Volgens mij zijn kinderen tot hun 18e jaar gratis.
LEILA
[37:09] Kinderen zijn gratis?
ANITA
[37:10] Ja, tot hun 18e.
LEILA
[37:11] Daar hoeven we dus niet onszelf door te laten weerhouden om met de kind naar de tandarts te gaan.
ANITA
[37:16] Nee, zeker niet.
CHANTÉ
[37:17] Ja, sterker nog. Ik weet niet of ik dat hier mag noemen, maar de jeugdhandszorg in Den Haag is met een pilot bezig waar ze kinderen tot en met 20 jaar die dat niet kunnen betalen, mogen ook voor controle blijven komen.
LEILA
[37:30] En waarom doen ze dat? Want daar zit een hele grote belang achter. Is dat je goed leert poetsen, waardoor het voor je algehele gezondheid je hele leven lang heel veel betekent, denk ik.
ANITA
[37:41] Nou, het is denk ik vooral dat, ja, wij zien gewoon dat als je 18 jaar bent dat ze niet meer naar het tandarts gaan. Dat ze dan denken, oh dan moet ik een tandartsverzekering afsluiten. En dan moet ik ergens anders naartoe. Want de jeugdhandszorg is in principe tot 18 jaar. Daarom doet de jeugdhandszorg, die geeft dus de mogelijkheid inderdaad om daarna nog te blijven komen. Om dan toch nog vinger aan de pols te houden.
[38:04] En dat het niet vanzelf gaat. Dat je niet vanzelf je mond gezond blijft. Maar dat je wel echt gewoon voor controle moet komen. En soms tips moet krijgen, tandsteen moet verwijderen of dat.
LEILA
[38:17] Dus het is gewoon überhaupt belangrijk. Is het voor kinderen ook twee keer per jaar?
ANITA
[38:22] Ja, zeker voor kinderen als ze, wat Jan T. net zegt, gevoelig zijn voor het tandbederf. Als de tanden en kiezen net doorbreken, is het wel goed dat dat in de gaten gehouden wordt.
LEILA
[38:32] Te voorkomen dat het erger wordt. En is het gewoon aanleg dat je soms meer kans hebt dat je gaatjes krijgt ofzo of heeft dat toch echt weer met dat poetsen te maken? Heel veel met poetsen,
ANITA
[38:45] heel veel met poetsen. Maar het kan inderdaad als je heel ziek bent met veel antibiotica keuren en inhalers en weet ik wat allemaal, dan kan je dat ook een negatief effect op je tanden hebben, maar in principe is het grootste deel is verzorging.
LEILA
[39:02] Verzorging en dat geldt dus ook voor kinderen? Zeker. Zijn gaatjes en ontstoken tandvlees alleen slecht voor je gebit of ook voor de rest van het lijf, die algehele gezondheid? Wat voor klachten kun je er allemaal van krijgen denk jij?
CHANTÉ
[39:16] Ik heb er eigenlijk nog nooit zo goed over nagedacht.
LEILA
[39:18] Als je er last van hebt in de zin van pijn, dan zal het sowieso slecht zijn voor meer, dus onder andere je gemoedstoestand en dergelijke. Nou volgens mij
CHANTÉ
[39:25] is dat niet zo goed voor je zelfvertrouwen als je gebitten niet zo best aan toe is. Zelfvertrouwen,
LEILA
[39:32] ik weet het niet, echt wel klachten. Chanté. Nou ja zelfvertrouwen is er misschien een van,
CHANTÉ
[39:37] maar het heeft ook gewoon effect op je algehele gezondheid, want ontstekingen in de mond zijn met verschillende andere ziektes in verband gebracht, bijvoorbeeld dementie, maar er zijn ook mensen met hart- en vaatziekten. Je suikerspiegel, als je diabetes hebt, dan kan je suikerspiegel het beïnvloeden. Het is echt wel belangrijk, niet alleen maar voor je zelfvertrouwen, maar ook gewoon voor de gezondheid van je lijf.
[39:59] En Anita heeft een voorbeeld van iemand waarop een hartzakje ontsteking geslagen is.
ANITA
[40:04] Een hele jonge vader overleden op een school in Den Haag. Die had slechte mondhygiëne, zeg maar, als ontstoken tandvlees. En hij was behandeld en die bacterie die daarbij vrij was gekomen… die was op zijn hartklep gaan zitten en daar is hij aan overleden. Jeetje. Ja, dus dat is echt heel erg. En dat gebeurt wel vaker, hoor.
LEILA
[40:24] Dus wat in ons mond ontstaat aan een…
ANITA
[40:28] Ontsteking, ja.
LEILA
[40:29] Dat kan dus in de rest van het lijf. En hoe gebeurt dat dan? Wordt opgenomen in je bloedbanen?
ANITA
[40:33] Ja, die bacteriën worden door je bloedbaan, eigenlijk door je lichaam, verspreid. En dat heeft heel veel gevolgen. En ze ontdekken steeds meer. Bijvoorbeeld ook als je zwanger bent en je hebt een ontstoken tandvlees… of een ontsteking in je mond. Dan kan ook je kindje te vroeg geboren worden… en met een te laag geboortegewicht.
LEILA
[40:53] Dus dat is ongelooflijk essentieel dat we bij onszelf door laten dringen… dat onze mondgezondheid zo immens belangrijk is. En zelfs dat ernstig ontstoken tandvlees, dat heeft ook een naam. Paradontitis heet dat. Je kan het zelfs ruiken van een afstandje. Vertel,
ANITA
[41:15] heb je daar voorbeelden van? Ja, paradontitis is eigenlijk een verwaarloosde tandvleesontsteking. Als het alleen een ontsteking van tandvlees is, dan kan je daar nog iets aan doen door een goed tandsteen te laten verwijderen, door goed je mondhygiëne te verbeteren. Maar als je die ontsteking laat zitten, dan kruipt die verder onder je tandvlees
[41:37] en dan wordt ook het pot aangetast. En dan krijg je een soort van zakjes waar die bacteriën in blijven zitten. In een warme, vochtige ruimte kan je zelf wel verzinnen. Voor die worden agressief natuurlijk. Dus dat wordt een hele nare samenstelling van bacteriën en ja het is eigenlijk gewoon een soort van rotting proces en dat ruik je en wat doe je daaraan ja dan moet je ook echt naar de
[42:01] mond in genees want die kan dan in de diepte die die pocket reinigen en dan ja soms is het zo dat het pot ja bot wat weg is kom niet maar terug dus dan moet soms ook het tandvlees gecorrigeerd worden dat is eigenlijk er weer een gezonde situatie ontstaat. Maar ja, dan heb je wel veel weefselverlies. Dus je tandvlees is een stuk teruggetrokken.
LEILA
[42:21] En heb je dan ook meer risico dat je tanden losser gaan zitten?
ANITA
[42:24] Ja, uiteindelijk.
CHANTÉ
[42:25] Om tanden te verliezen. Ja, je kan inderdaad je tanden kwijtraken. En als het kaakpot is aangetast en je tanden zijn ook weg… dus die moesten eruit getrokken worden… dan kan het zo zijn dat je ook last krijgt… als er op het moment een prothese in je mond moet komen. Want het heeft geen bot om aan vast te hechten. Ja, inderdaad. Dus je ziet dat mensen daardoor moeilijker kunnen eten. Ook praten gaat moeilijker. En in sommige gevallen willen mensen niet eens een prothese dragen…
[42:50] waardoor ze dus geen tanden in de mond hebben.
LEILA
[42:52] En zonder tanden kunnen we gewoon niet makkelijk praten.
ANITA
[42:55] En ook niet goed eten. En dat heeft weer effect op je hersenfunctie. Als je niet goed koudt.
LEILA
[43:02] Ongelooflijk, de verbindingen allemaal. En over eten, gesproken gezonde voeding, vitamine C, calcium. Zijn ook heel erg essentieel.
CHANTÉ
[43:09] Chanté. Zeker, ja. Calcium houdt je tanden sterk. Dus het is goed om dat in te nemen. En vitamine C is ook belangrijk voor de gezondheid van je mond. Wordt soms wel eens vergeten. Maar we zien soms mensen waar we bij komen, vooral ouderen. Die hebben of wondjes of in de mondhoeken openingen, wondjes of nou in de mondhoeken openingjes wondjes en dan raden we ook aan om meer vitamine c gebruik omdat dat de gezondheid op peil houdt en daar kun je niet te veel van slikken aan het plasje uit als
ANITA
[43:35] het te veel is van je lijf toch ja ze op water basis dus je kan nooit eigen te veel van krijgen
LEILA
[43:42] dus daar hoef je dan ook niet bang voor te zijn en dan ja nu heb jij het gehad en jullie vertelt over paradontitis en nu denk ik als ik maar een beetje bloed en tandvlees heb, oh moet ik gelijk naar de
CHANTÉ
[43:53] tandarts, hoe werkt dat? Chanté, je moet lachen. Ja ik lach, nee wat Anita zei, bloed en tandvlees betekent niet meteen dat al je tanden eruit gaan. Paradontitis is inderdaad als het verwaarloosd is, een verwaarloosde ontsteking in je mond. Heb je bloed en tandvlees, trek wel aan de bel. Als je merkt het gaat niet weg na het poetsen of ik heb goed gereinigd en ik heb het nog, ga dan naar de
LEILA
[44:13] mondhygienist, die helpt je graag verder verder en die kan je gewoon met extra zorg en extra tips
ANITA
[44:19] gewoon soms het aan steen verwijderen ja dus dan doen ze en kan je toch iets doen met een tandpasta of zo omdat dan lees de om ja dat is er zijn heel veel mensen die dat wel geloven maar dat is dan een zoute tandpasta je kan zelf wel verzinnen ja als je zout stopt het bloeden dus ja dat dan ja je houdt de oorzaak er niet mee weg.
LEILA
[44:41] En dat is het belangrijkste, dat je dus daarbij stilstaat. En jij had het heel even over dementie, Chanté. Hoe is dat verband?
CHANTÉ
[44:49] Nou ja, dat zijn ze nog ver aan het onderzoeken. Maar wat Anita net zei, op het moment dat je niet kan kouwen… Kouwen is heel belangrijk voor je hersenactiviteiten. Het is zelfs zo, mensen worden aangemoedigd, vooral ook ouderen… om goed te blijven kouwen. Niet alleen maar zachte dingen, maar gewoon goed… zodat de hersenactiviteiten goed blijven. Je kunt je voorstellen op het moment dat iemand dat niet meer doet en iemand heeft al aanleg, dan gaan ze gewoon sneller achteruit.
[45:13] Dus kou is heel belangrijk en ze zijn nog wel meer aan het onderzoeken hoe het nog meer verband houdt.
LEILA
[45:19] Dus kort samengevat, ontstoken tanden wat paradontitis kan worden, hart- en vaatziektes, dementie, diabetes patiënten vertellen jullie hebben het ook moeite om de bloedsuiker te reguleren. Dat zijn echt wel heftige dingen met lange termijn gevolgen.
ANITA
[45:35] Ja, en longontsteking is ook belangrijk.
LEILA
[45:37] Wat gebeurt er dan?
ANITA
[45:39] Ja, ook de bacteriën die hebben effect op je longen. En vooral oudere mensen, die zijn wat gevoeliger daarvoor, die kunnen daar een longontsteking van krijgen en ook daaraan overlijden.
LEILA
[45:50] Wauw, dat is echt ongelooflijk veel. leiden. Wauw, dat is echt ongelooflijk veel. Dus hoe belangrijk is die preventieve zorg voor je mond?
CHANTÉ
[45:59] Van uiterst belang.
ANITA
[46:01] Het is wel duidelijk nu dat het wel heel belangrijk is, inderdaad.
LEILA
[46:04] Dus nogmaals even samenvattend. Je staat op, de dag begint weer en dan?
CHANTÉ
[46:11] Dan ga je lekker ontbijten en daarna poets je goed je tanden. En dan eet je
LEILA
[46:16] vijf keer per dag en drink je vijf keer per dag.
ANITA
[46:18] In totaal.
LEILA
[46:24] In totaal. Heel belangrijk. En dan s’avonds ga je weer gezellig slapen. Ook heel belangrijk dat slapen. En dan? Met een schone mond. Begin je
ANITA
[46:32] eerst met je ragers en de tandenstokers en dan poets je. Ja. En niet meer spoelen daarna. En
LEILA
[46:38] niet meer spoelen daarna. En dan ga je met een gerust hart in slaap vallen. Zo is dat. En dat dag in dag uit. Zeker ja. Totdat we ons kaarsje uitblazen. Toch? En dan hopelijk hebben we onderweg zoveel problemen kunnen voorkomen.
ANITA
[46:51] Met een frisse adem. En hopelijk neem je ook al je tanden mee.
LEILA
[46:54] En een big smile. Want dat durven we ook veel meer. Als we ons zeker voelen over onze mond en over tanden. Dan durven we ook meer te lachen.
ANITA
[47:02] Lachen is gezond.
CHANTÉ
[47:04] Zeker ja.
LEILA
[47:04] Dat maakt het leven ook gewoon een heel stuk leuker. Ik heb ook met jullie ontzettend gelachen genoten. En heel veel geleerd vandaag. Dank je wel, Anita en Shanté. En ik hoop jij ook. Wil je meer tips over de gezonde mond, wat je allemaal kunt doen, die filmpjes kijken, poetstips? Je vindt het allemaal op ggdhaaglanden.nl slash mondgezondheid. En natuurlijk ook in onze show notes hieronder.
[47:29] En volg GGD Haaglanden via LinkedIn, Facebook en Instagram. En heel graag tot een volgende GGD Talks.

LEILA
[00:09] In deze aflevering van de GGD Talks praten we over infectieziekten. Iedereen is wel eens ziek door een koudje of griep. Als je bijvoorbeeld jong en gezond bent, sta je zelden stil bij de gevolgen die een infectieziekte kan hebben. Maar infectieziekten kunnen wel degelijk gevaarlijk zijn. Zeker als je heel jong en of wat ouder bent of een kwetsbare gezondheid hebt.
[00:35] Wat kunnen we hier tegen doen? Wat doet de GGD op dit gebied? En wat zijn de uitdagingen? Daarvoor ga ik in gesprek met Daphne. Hey Daphne.
DAPHNE
[00:44] Hallo.
LEILA
[00:44] Wat fijn dat je er bent. Jij bent als arts werkzaam voor de afdeling infectieziektebestrijding van GGD Haaglanden.
DAPHNE
[00:52] Dat klopt helemaal.
LEILA
[00:54] Ja en infectieziektebestrijding dat is een chique afdeling. Dat is een hele term. Zeker. En je bent helemaal bekend sinds de welbekende corona.
DAPHNE
[01:05] Ik niet, maar de afdeling heeft inderdaad wat naamsbekendheid gekregen.
LEILA
[01:10] En jij bent wel bekend op een verjaardag. Want iedereen vraagt dan aan jou, hoe zit het dan nu met dit? Of hoe zit het dan nu met dat?
DAPHNE
[01:15] Dat klopt helemaal. Door corona weet iedereen veel meer wat wij doen. Maar eigenlijk ook niet. Want corona is maar zeker nu zo’n ontzettend klein deel. Wij doen veel meer dan dat. En dat is leuk om te weten natuurlijk.
LEILA
[01:26] En daar horen we straks heel veel meer over. Want we zijn erg benieuwd wat de afdeling doet. Maar we zijn natuurlijk ook heel erg benieuwd naar wat jij denkt. Weet jij wel wat een infectieziekte is?
DAPHNE
[01:38] Of mazeren, griep, hepatitis.
LEILA
[01:42] Infectieziekten zijn ziekten die sterk in mate van dat je het kan overdragen op elkaar.
DAPHNE
[01:47] Dysenterie, malaria. het kan overdragen op elkaar. Dysenterie, malaria. Volgens mij zijn infectieziekten ziekten die je makkelijk overdraagt aan iemand anders die heel besmettelijk zijn en waar je tegen gevaccineerd kan worden. Bof, mazelen, rode hond. Longontsteking, hersenvliesontsteking. Ja, volgens mij is dat iets wat je kan overdragen als je zelf ziek bent aan iemand anders. Voorbeelden, ja, mazelen, corona, griep. Ja, mensen benoemen van alles.
LEILA
[02:16] Maar wat is een infectieziekte?
DAPHNE
[02:19] Ja, iedereen zat eigenlijk heel goed op een spoor. Een infectieziekte is eigenlijk niets minder dan een ziekte… die wordt veroorzaakt door een bacterie, een virus, een parasiet of een schimmel. Dat zijn dus allemaal beestjes die je binnen kan krijgen. En heel vaak zijn die onschuldig en merk je er niet zoveel van. Want gelukkig hebben wij een afweersysteem.
LEILA
[02:35] En dat zit in ons eigen lijf ingebouwd, ons immuunsysteem. Precies. En dat bouwen we op vanaf het moment dat we…
DAPHNE
[02:41] Geboren worden.
LEILA
[02:42] Geboren worden. Nog niet in de buik van onze moeder, maar echt geboren.
DAPHNE
[02:45] Ja, vanaf dat je geboren bent ga je het zelf opbouwen. Maar gelukkig heb je wel wat bescherming bij de geboorte nog van moeder meegekregen.
LEILA
[02:52] Precies. En dan noemde jij een aantal dingen. Je noemde bacteriën, virussen, parasieten en…
DAPHNE
[02:58] Schimmels.
LEILA
[02:59] Schimmels, precies. Tussen bacteriën en virussen, daar is altijd heel veel verwarring. Kun je ons meenemen wat het een en wat het ander is?
DAPHNE
[03:07] Jazeker, in detail is een bacterie eigenlijk echt een levend organisme. Dat is iets wat leeft. En een virus is dat eigenlijk niet. Die kan niet op zichzelf overleven. Die heeft wat wij noemen een gastheer nodig. Om zich te kunnen vermenigvuldigen en dus te overleven. Wat dat in de praktijk betekent, is dat we voor bacteriën antibiotica kunnen geven. Want die leven, daar kunnen we op aangrijpen. Maar voor virussen kunnen we dat niet.
LEILA
[03:30] Ah, dus dat is het grote verschil. En daarom heb je soms dat ze dan onderzoeken, is het een bacteriële infectie of is het een virale infectie?
DAPHNE
[03:38] Exact, want als het een virus is, dan hoef je geen antibiotica te geven, want dat gaat nooit werken.
LEILA
[03:43] Ah, en bij bacteriën werkt dat wel. En in sommige gevallen is dat dus heel bepalend of je het redt of niet redt.
DAPHNE
[03:51] Exact, ja, want we zien ook veel ernstige virusinfecties die er zijn gewoon bijna geen behandelingen voor en juist dan zijn die vaccinaties die je kan krijgen extra belangrijk want dan kan je echt maar beter voorkomen dat je ziek wordt want als je eenmaal ziek bent zijn er bijna geen
LEILA
[04:05] behandelmogelijkheden. Dus dan is er de vooraf zijn dus doordat je gevaccineerd bent op een jonge leeftijd en afweer hebt opgebouwd kan daarbij helpen? Zeker dan kan je voorkomen dat je ziek wordt. Ah, interessant. En kan je voor ons voorbeelden geven van ziekten die door een bacterie worden veroorzaakt of die door een virus ontstaan?
DAPHNE
[04:26] Zeker. Voorbeelden van ziektes die door een bacterie worden veroorzaakt, dat is bijvoorbeeld de kinkhoest, de meningokokken. En bij virussen kan je denken aan de mazelen, maar ook aan bijvoorbeeld het poliovirus. Ze zijn er honderden.
LEILA
[04:41] En wat ik heel interessant vind terwijl je al die ziektes noemt. Ik heb er eigenlijk bijna geen beelden bij. En ik denk dat dat een van de grootste cruxen is in jouw werk. En in jouw ding is dat ze zijn er soms al best wel lang niet meer onder ons. En dan denken we, wat is dat dan? Is dat dan niet iets van toen, van ooit?
DAPHNE
[05:03] Ja, het is eigenlijk heel bijzonder dat je het zegt. Dat wij dat kunnen zeggen. Want ik denk dat er heel veel mensen zijn die ook dit idee hebben. Terwijl als je het aan mensen van 80 vraagt, die weten nog heel goed wat polio is en wat maaslen zijn. En dat staat op het netvlies gebrand, die beelden. En juist omdat dat nu bijna niet meer voorkomt, hebben wij er geen beeld meer bij. En dat is natuurlijk fantastisch, want dat betekent dat we zo ver zijn gekomen dat we niet meer weten hoe dat eruit ziet. En dat is iets dat willen we graag
[05:29] zo houden. Maar wat we zien de laatste tijd is dat dat toch weer wat terug begint te komen.
LEILA
[05:33] Ja, en wat heel interessant, ik ben ooit bij Rijksmuseum Boerhaven geweest en daar zag ik dus ook hele tentoonstellingen over, zeg maar, ziek zijn, hoe die ziektes eruit zien en toen dacht ik, wow, dat is dus wat je overkomt als je dat hebt, want sommige worden zijn zelfs scheldwoordig geworden, terwijl het dus een ziekte is die je vroeger echt kon krijgen en heel veel
[05:54] gevolgen van kon hebben of aan kon sterven.
DAPHNE
[05:56] Ja, bizar hè?
LEILA
[05:57] Ja, dat vind ik heel bizar. En wat je dus zegt, het is dus iemand van 80, kan nog steeds wel een broertje, een zusje, een neefje, een nichtje, een klasgenoot hebben gehad, die daar wel mee geconfronteerd is geweest.
DAPHNE
[06:08] Ja, daar hoef je niet te vragen hoe polio eruit ziet, want dat weten ze nog heel goed.
LEILA
[06:12] Wat moeten we ons daarbij voorstellen?
DAPHNE
[06:14] Veel mensen kennen polio nog in de volksmond wel als kinderverlamming. Het waren echt de kinderen die verlamd raakten, niet meer konden lopen, maar ook de misvormde ledematen, waar je nog wel eens de zwart-wit plaatjes van ziet, die op krukken lopen met scheven benen, et cetera.
LEILA
[06:27] Jeetje, wat intens. En dat is dus eigenlijk 80 jaar geleden gewoon ook een ziekte geweest die wij hier ook kregen.
DAPHNE
[06:35] Die wij hier in Nederland gewoon hadden en gewoon voorkwam.
LEILA
[06:38] En dat is er dus nu niet omdat we zijn gaan vaccineren.
DAPHNE
[06:41] Ja, en dat zien we dus met heel veel ziektes, waaronder dus ook de mazelen.
LEILA
[06:45] En welke infectieziekten komen wereldwijd veel voor?
DAPHNE
[06:47] Nou wereldwijd is dat anders dan in Nederland. Wereldwijd zien we nog steeds heel veel tuberculose wat nog meer dan 10 miljoen mensen per jaar krijgen. Maar ook bijvoorbeeld de HIV en de aids dat is echt flink afgenomen sinds de jaren 80 maar ook nog steeds een half miljoen mensen per jaar overlijden daaraan. En ook bijvoorbeeld malaria die je via de mug kan krijgen uit de tropen ook daar overlijden echt nog een half miljoen mensen per jaar aan. Ja, want voor dat laatste kun je soms ook,
LEILA
[07:11] als je gaat reizen naar een land waar de beesten rondgaan, dan kun je je ook laten vaccineren,
DAPHNE
[07:18] toch? Ja, voor malaria kan je dan weer pillen slikken om te voorkomen dat je het oploopt.
LEILA
[07:21] Pillen, aha. Zie je, heb ik dan ook allemaal gehad. En er zijn nog meer van die reisziektes waar je wel een prikje voor krijgt, toch? Absoluut, ja. Als je op reis gaat,
DAPHNE
[07:28] dan kan je altijd langskomen bij de reispoli en dan vaccineren we je voor allerlei ziektes, als je dat wilt, die daar voorkomen. Dus inderdaad van hepatitis A tot rabies. We hebben het over malaria, et cetera.
LEILA
[07:40] En dat is ook soms handig. En zeker als je naar landen van herkomst. Mijn roots liggen in voormalig Joegoslavië, in Bosnië. En daar is bijvoorbeeld hepatitis A nog steeds voorkomend. En als je daar dan niet voor ingeënt bent of met reisgenoten gaat…
Other speaker
[07:52] die daar geen ingeënting voor hebben, dan kun je daarbij stilstaan.
LEILA
[07:55] Toch?
DAPHNE
[07:56] Absoluut. En ook voorkomen dat je het weer mee terugneemt naar Nederland.
LEILA
[07:59] Want dat is eigenlijk het belangrijkste, toch?
DAPHNE
[08:01] Ja, en we willen natuurlijk jou beschermen, want we vinden het heel fijn als je niet ziek wordt. Maar we vinden het ook heel fijn als die ziektes niet weer opnieuw in Nederland geïntroduceerd worden.
LEILA
[08:09] Dus op die manier kunnen we er samen voor zorgen dat dat niet gebeurt. Exact. Nou, we hebben deze drie genoemd wereldwijd. Welke infectieziektes komen dan het meeste voor in Nederland?
DAPHNE
[08:19] Om daar precies aantallen over te noemen, dat is eigenlijk heel lastig. Want je kan je voorstellen dat niet iedereen die een simpel griepje heeft naar de huisarts gaat of zich meldt dus daar hebben we niet heel goed zicht op we kunnen wel een beetje een inschatting maken aan de hand van waar komen mensen mee bij de huisarts of waar worden ze mee opgenomen in het ziekenhuis nou dan zie je toch inderdaad veel de griepvirus de buikvirus et cetera maar waar we ook vooral naar kijken is naast hoeveel het
[08:43] voorkomt hoe ernstig is de ziekte en hoeveel last hebben mensen daarvan. Dat meten we wel. En dan in die top 10 zien we eigenlijk heel veel verschillende soorten infectieziekten. Dus we zien ziekten van de luchtwegen, zoals influenza of legionella. Maar we zien ook soa’s daarin terugkomen, zoals HIV. Maar ook buikbacteriën, zoals de campylobacter. Dus eigenlijk van alles zien we in die top 10 terugkomen.
LEILA
[09:07] Dit zijn infectieziektes natuurlijk die wij hier veel zien en die hier veel voorkomen. Maar ik ben ook gewoon heel erg benieuwd. Weet jij welke infecties het recent voor uitbraak in Den Haag en andere gemeenten hebben gezorgd?
DAPHNE
[09:21] Dat was toch in oude tongen, die tuberculose? Ja, dat is de mazelen. Ik heb er wel iets over gelezen, maar heb niet onthouden om welke ziekte het ging.
LEILA
[09:31] Mazelen.
DAPHNE
[09:32] Was dat kinkhoest?
LEILA
[09:34] Ik weet het niet.
DAPHNE
[09:35] Het goede antwoord staat er zeker bij. Er zijn zelfs meer dan goede antwoorden bij. Maar wat we vooral heel veel zien nu in de uitbraak in Den Haag… zijn de mazelen.
LEILA
[09:44] Mazelen. En wat is mazelen?
DAPHNE
[09:46] Mazelen, dat is een virus, een heel besmettelijk virus… wat we eigenlijk heel lang niet hebben gezien… maar wat we nu weer terug zien komen. En wat er gebeurt, is dat als je mazelen krijgt… dan word je eerst gewoon ziek. Je voelt je niet lekker, je krijgt koorts, je krijgt spierpijn, je krijgt oogontsteking, je gaat hoesten. En dan na een tijdje, dan begint de huiduitslag die we allemaal kennen van de mazelen.
LEILA
[10:07] En wat gebeurt er dan op de huid?
DAPHNE
[10:08] Daar komen die rode vlekken te zitten. Nou, en dat kan het zijn, maar dat kan ook heel ernstig verlopen. Want je kan er dus ook een longontsteking van krijgen, je kan er een hersenontsteking van krijgen. En wat veel mensen niet weten, is dat je zelfs een aantal jaren nadat je de mazelen hebt doorgemaakt,toch weer op kan spelen en je een fatale hersenontsteking kan krijgen. Dus dan kan je alsnog tien jaar nadat je mazelen hebt
[10:31] doorgemaakt, daaraan komen te overlijden. Jeetje. Ja en dat zijn hele heftige beelden en voor ons ook best wel weer nieuw om dat te zien omdat het gewoon niet zo heel vaak meer voorkwam. Als je kijkt naar drie jaar geleden dan hadden we minder dan 20 gevallen in het hele land en dan nu in 2025 zitten we op meer dan 500 mensen die mazelen hebben.
LEILA
[10:52] En hoe is die opleving ontstaan?
DAPHNE
[10:54] Wat we zien is toch dat die vaccinatiegraad aan het dalen is. Dus minder mensen zijn gevaccineerd. En dan zien we nu vooral dat mensen op vakantie gaan naar het buitenland. Daar de mazelen oplopen. Die komen vervolgens weer terug in Nederland. En die zijn dan nog besmettelijk. En omdat niet zo heel veel mensen meer gevaccineerd zijn, kan het zich hier gaan verspreiden. En daardoor zien we nu ineens weer veel meer uitbraken dan dat we eerst deden.
[11:17] Want toen kreeg dat virus eigenlijk geen kans.
LEILA
[11:20] En dat vaccineren doen we als kind?
DAPHNE
[11:23] Dat doen we als kind. Op 14 maanden krijg je de eerste vaccinatie… en met drie jaar krijg je nog een tweede.
LEILA
[11:27] En dat is de BMR?
DAPHNE
[11:29] Correct, de bof mazelen rode hond.
LEILA
[11:31] En dat doen we dus omdat we dan tijdig willen zijn om te voorkomen dat dit gebeurt. Kan je als oudere kind of volwassenen ook in enten?
DAPHNE
[11:40] Zeker kan dat maar het allerliefst doen we het gewoon op de kinderleeftijd want dan ben je zo snel mogelijk beschermd maar mocht je het gemist hebben kan je het altijd inhalen. Als je het ooit hebt gehad is het niet nodig want dan ben je
LEILA
[11:52] gewoon levenslang beschermd. Als je de ziekte hebt gehad bedoel je? Als je de vaccinatie hebt gehad. En is dit ook zo’n herhaal vaccinatie?
DAPHNE
[12:00] Je krijgt dus op 14 maanden de eerste en dan zien we eigenlijk dat voor 95% iedereen beschermd is die dat heeft gehad. Die tweede, die doen we om het nog net wat op te krikken, dan zien we dat 99% van de mensen beschermd is. Dus als je die twee prikken hebt gehad, dan kan er vanuit gaan dat je beschermd bent.
LEILA
[12:15] Jeetje, dus dat is echt wel enorm effectief gebleken. En maatselen is een ziekte wat we vaker over horen en zo. Soms denken mensen van, oh maar dat is gewoon net zoals waterpokken.
DAPHNE
[12:27] Dat denken inderdaad veel mensen. Het lijkt er ook een beetje op met die huiduitslag. Maar mazelen kan echt een stuk ernstiger verlopen. Met bijvoorbeeld een longontsteking, een hersenontsteking die kan optreden. En dat hebben we dus ook echt gezien de afgelopen tijd in die uitbraken. Dat er echt jonge kinderen op de intensive care aan de beademing komen te liggen van de mazelen.
LEILA
[12:45] En dan daar uiteindelijk levend uitkomen of ook echt sterfgevallen?
DAPHNE
[12:49] Bij ons zijn er gelukkig nog geen sterfgevallen. Maar het kan zeker gebeuren.
LEILA
[12:54] En als je dus niet op tijd bij een arts terechtkomt?
DAPHNE
[12:57] Dat heeft niet eens zo erg met op tijd te maken, want mazelen is een virus en daar hebben we geen behandeling voor. Dus we kunnen eigenlijk alleen maar ondersteunen om je daar zo goed mogelijk doorheen te halen.
LEILA
[13:06] Dus in die wereld van die infectieziekten gaan er ook heel veel termen rond. Er zijn epidemieën, het R-getal.
DAPHNE
[13:13] Het R-getal, dat kennen we denk ik allemaal van corona, de R0. Het is niks minder dan hoe besmettelijk is een ziekte.
LEILA
[13:21] Hoe besmettelijk is een ziekte. Pandemie. En dan ook nog de term endemisch. En wij zijn natuurlijk ook benieuwd, weet jij wat endemisch betekent?
DAPHNE
[13:30] Geen idee. Volgens mij betekent dat dat een ziekte in een bepaalde regio voorkomt. Endemisch? Nee, nooit verhoord. Nee, ik weet wel wat een pandemie is, maar een endemie? Dat betekent dat het binnen Nederland, betekent dat het een, hoe moet ik dit netjes verwoorden? Je hebt bijvoorbeeld een endemische soort. Een soort die alleen voorkomt binnen een bepaalde regio.
LEILA
[13:56] Binnen een bepaalde regio, ik weet het niet. Allemaal mensen hoor je, maar wat is endemisch?
DAPHNE
[14:02] Het is ook een moeilijke term, maar als we het hebben over ziektes die endemisch zijn, bedoelen we eigenlijk niks minder dan dat de ziekte nooit helemaal weg is. Dus dat het toch sluimerend in de samenleving voor blijft komen en dat het zo af en toe weer de kop opsteekt.
LEILA
[14:15] En kun je ons een paar endemische ziektes noemen?
DAPHNE
[14:18] Nou, ik denk dat vooral de waterpokken en de griep de meest bekende zijn. Die zijn er eigenlijk het hele jaar door wel en af en toe zie je het weer wat toenemen, maar het is nooit helemaal weg.
LEILA
[14:26] En hoe moeten we met dit omgaan? Hoort erbij?
DAPHNE
[14:30] Dat kan je ter discussie stellen. Wij zeggen, nou ja, waterpokken dat gaan we gewoon doormaken. Maar bijvoorbeeld vroeger was mazelen dus ook endemisch in Nederland. En daarvan hebben we gezegd, nou dat vinden we te ernstig. Daar overlijden mensen aan. Mensen worden daar heel erg ziek van. We hebben een vaccinatie. We gaan ervoor zorgen dat het niet meer endemisch is. En dat is dus gelukt.
LEILA
[14:50] En dat is gelukt. Is corona dan ook
DAPHNE
[14:52] endemisch? Ja, inmiddels wel.
LEILA
[14:54] En hoe is dat inmiddels wel gebeurd?
DAPHNE
[14:56] We zien dus dat het nooit helemaal weg is. Het hele jaar door blijven er mensen met corona.
LEILA
[15:01] En daardoor is het een ziekte die we doormaken, maar niet meer zo ernstig als toen het de tijd was, de coronatijd.
DAPHNE
[15:10] We zien echt dat het nu minder ernstig verloopt. Daar doen we natuurlijk nog wat wel voor, want je zei het al, de oudere mensen, de kwetsbaren, daarvoor kan het nog wel heel ernstig zijn. Dus daar bieden we dan toch nog de vaccinaties voor aan in het najaar. Maar we gaan het niet meer voor de hele bevolking doen.
LEILA
[15:25] En er is sprake van epidemie als een ziekte in korte tijd veel mensen ziek maakt. Denk bijvoorbeeld aan corona wat we hadden. Dreigt mazelen ook zo’n epidemie te worden?
DAPHNE
[15:35] Nou, ik denk met de dalende vaccinatiegraad dat je echt wel kans hebt dat er weer grootschalige uitbraken van de mazelen gaan komen. En hoe groot dat gaat worden en of dat een epidemie is, dat hangt met heel veel dingen samen. Dus hoeveel zijn er gevaccineerd, maar ook hoe gaat het met de besmettingen, hoeveel mensen steken ze aan of blijven ze thuis, dus dan kan het ook niet
LEILA
[15:55] verder verspreiden, maar dat zou best kunnen. En geldt dit eigenlijk voor alle infectieziektes zo? Bijna wel ja. Dus daar gaan we straks veel meer natuurlijk over in gesprek en dat vaccineren is nu zo vaak voorbijgekomen, ja dat wij ook gewoon benieuwd zijn. Weet jij eigenlijk wat een vaccinatiegraad is en wat daarmee bedoeld wordt?
DAPHNE
[16:16] Volgens mij is vaccinatiegraad hoeveel mensen bij jou in de straat gevaccineerd zijn. Ja. Dat is het percentage mensen dat tegen een ziekte is ingeënt. Dat wil zeggen het percentage binnen een bepaalde groep. Ja, een bepaalde groep die is gevaccineerd.
LEILA
[16:32] Een bepaalde groep die is gevaccineerd. Een bepaalde groep die is gevaccineerd. Wat is een vaccinatiegraad?
DAPHNE
[16:37] Het goede antwoord zat er eigenlijk tussen. Dus het vaccinatiegraad is eigenlijk het deel of het percentage van een bepaalde groep die is gevaccineerd.
LEILA
[16:44] En zo simpel is het.
DAPHNE
[16:46] Zo simpel is het.
LEILA
[16:47] En hoe hoog is en hoort een vaccinatiegraad te zijn in percentages bijvoorbeeld om de bevolking te beschermen tegen een infectieziekte? Om een beetje te begrijpen waarom we überhaupt een bepaald percentage houden,
DAPHNE
[17:01] moet ik toch even komen op het begrip van de groepsimmuniteit. Dat kennen we denk ik ook allemaal uit corona. Maar wat betekent dat nou echt? Dat betekent dat hoe meer kinderen er gevaccineerd zijn, hoe minder kans die infectieziekte heeft om er te zijn. Daarmee bescherm je dus indirect ook de kinderen die niet gevaccineerd zijn. Ik zie het zelf een beetje als een soort vlammetje. Het vlammetje is de infectieziekte. En als dat vlammetje heel veel zuurstof krijgt, dan wordt het een heel groot vuur.
[17:28] Nou, de zuurstof in dit geval, dat zijn de ongevaccineerden. Als er daar heel veel van zijn, dan gaat het als een vuurtje, gaat die infectieziekte rond. Terwijl als er heel veel mensen gevaccineerd zijn, komt er niet zoveel zuurstof bij dat vuur. En dan dooft het langzaam weer uit. En wat we daarmee dus willen, is de groep beschermen. Ja, dan heb je het inderdaad over de kwetsbaren, de ouderen. Maar we hebben het veel over mazelen gehad. Als je dan kijkt, dan kan je de eerste vaccinatie pas op 14 maanden krijgen. Dat betekent dat alle kinderen onder de
[17:55] 14 maanden niet beschermd zijn tegen mazelen en zich ook niet kunnen beschermen tegen mazelen. Dus dan ben je afhankelijk van alle mensen om je heen of jij het kan krijgen of niet.
LEILA
[18:06] En voor die baby’s het extra ernstig lijkt me.
DAPHNE
[18:10] Juist, precies. En dan hebben we het dus over de vaccinatiegraad. Hoe hoog willen we die nou hebben? Dat wisselt een beetje per ziekte, maar over het algemeen zeggen we… het liefst willen we 95% hebben om de groep te kunnen beschermen… en grote uitbraken te voorkomen.
LEILA
[18:26] Oké, en is dit zowel voor volwassenen als voor kinderen?
DAPHNE
[18:30] In principe wel, maar het ligt een beetje aan de ziekte. Bijvoorbeeld kinkhoest is voor jonge kinderen heel ernstig. Daar vaccineren we voor, maar dat beschermt maar tijdelijk. Heel veel volwassenen maken in het dagelijks leven gewoon kinkhoes door, maar daar is het niet zo ernstig voor. Dus daar hoeven we niet een bepaalde vaccinatiegraad te hebben om elkaar te beschermen.
LEILA
[18:48] Maar wel richting die kinderen weer.
DAPHNE
[18:49] Wel richting de kinderen.
LEILA
[18:51] Er is ontzettend veel onwetendheid en verschillende informatie wat rondgaat. En waarom is het belangrijk om die gesprekken ook te voeren?
DAPHNE
[19:01] Ja, absoluut. Ben ik helemaal met je eens. Want het is ook heel, ja je wil natuurlijk alles heel graag vatten en je neemt een vaccinatie en je bent levenslang beschermd. Maar zo werkt het ook niet. Dat is echt per ziekte anders. Per ziekte maken we afwegingen. Wie willen we beschermen? Hoe goed kunnen we dat? Op wat voor manier willen we dat doen? Het is inderdaad heel goed om met elkaar over in gesprek te blijven. En ook omdat natuurlijk dit
LEILA
[19:21] ook steeds meer verandert en we lezen en horen en zien het in het nieuws ook, de vaccinatiegraad voor kinderen is de laatste jaren gedaald. Daardoor krijgen niet gevaccineerde kinderen infectieziektes, alzema’selen waar we het net over hadden. En waarom is het van belang dat we ons daar bewust van zijn?
DAPHNE
[19:41] Ik denk als je je bewust bent dat die ziektes dus bestaan, dat die voorkomen, dat die ernstig kunnen verlopen, dat je ook weet waarom je bepaalde keuzes maakt. Dus daarom moet je in gesprek blijven, want er gaan ook gewoon heel veel verhalen rond op dit moment. Er komt heel veel informatie op je af, er wordt van alles geroepen op sociale media. Hoe weet je nou wat waar is en wat niet waar is? Dus door je bewust te zijn dat
[20:03] je daar informatie over op kan zoeken en wat de juiste bronnen zijn, dan kan je dus voor jezelf een afweging maken. Wil ik wel of niet vaccineren? Wat vind ik belangrijk? En daarvoor moet je open
LEILA
[20:12] gesprek met elkaar kunnen gaan. En één van die informatiebronnen is natuurlijk de GDH-landen. Absoluut, absoluut. Ja, want met elkaar kunnen we er ook dus ook voorkomen dat al die spookverhalen ontstaan.
DAPHNE
[20:24] We kunnen niet voorkomen dat die verhalen ontstaan. Nee, die verhalen die zijn er, die verhalen gaan rond. En dat is ook heel lastig. En ik snap ook dat mensen daarvan in de wal raken, want je hoort zoveel. En hoe kan je nou weten wat waar is of niet? Dus ja, wij proberen daar heel hard aan te werken. We gaan de wijk in om juist laagdrempelig met mensen in gesprek te gaan. Zodat ze een manier hebben om hun vragen te stellen.
[20:46] Om hun zorgen te uiten. En zodat we ze kunnen wijzen op de juiste informatie. Zodat ze zelf die keus kunnen maken. Maar wel op basis van de goede informatie.
LEILA
[20:54] En de overwegingen dus zo voor zichzelf kunnen bedenken. En bevoelen ook vaak. Het is ook vaak een gevoel wat mensen hebben. En hoe kunnen we voorkomen dat die vaccinatiegraad nog minder wordt?
DAPHNE
[21:07] Ja, daar zijn we heel hard mee aan het werken. En dat is natuurlijk heel lastig, want je ziet dat het gestaag gedaald is. En als we het willen laten stijgen, zal dat ook gestaag zijn. Dat is niet iets wat binnen een jaartje is opgelost. Dus dat is echt iets waar we op de lange termijn aan moeten werken. En dat kan op allerlei verschillende manieren. We zijn met heel veel dingen bezig. We krijgen bijvoorbeeld terug van mensen dat ze het ontzettend fijn vinden… dat ze in Den Haag nu de kinkhoestvaccinatie bij de verloskundige kunnen halen.
[21:33] We gaan dus echt de wijken in, samen met de jeugdgezondheidszorg, het consultatiebureau, om te zorgen dat mensen laagdrempelig die vragen kunnen stellen. Maar we zien ook dat af en toe de deur echt nog dichtgehouden wordt, want het is een ontzettend controversieel onderwerp.
LEILA
[21:47] En wat maakt dat zo controversieel?
DAPHNE
[21:49] Ik denk toch alle verhalen die de ronde gaan. Het was nooit denk ik een controversieel onderwerp en nu in deze tijd juist wel. Door alle verhalen die de ronde gaan. Sommigen doen het wel, sommigen doen het niet. Het is echt een moeilijk onderwerp geworden waar mensen zich ook een beetje voor schamen. Dus niet durven te zeggen wat ze doen. Ook een soort groepsdruk ervaren van oh maar niemand in mijn buurt doet het en ze vinden het gek als ik het wel doe. Dus dan doe ik het ook maar niet.
LEILA
[22:14] Nou Daphne, je zegt heel terecht dat sommige mensen het ook ontzettend lastig vinden. Zelf ook in dubio zitten. Niet durven te delen wat ze wel of niet. Vaccineer ik wel, vaccineer ik niet. Nou ja, we vroegen het ook aan jou. Laat jij jouw kind vaccineren? En heb je het gedaan?
DAPHNE
[22:30] Nou, ik heb geen kind. Maar ik zou het zeker laten doen om ernstige ziektes te voorkomen. Zeker?
LEILA
[22:37] Ja, een heel groot probleem dat dat niet gedaan wordt.
DAPHNE
[22:39] Ja, sterker nog. Hij heeft zelf ook de HPV vaccinaties gekozen. Daar had ik niks meer over te zeggen. Mocht hij zelf besluiten, dan heeft hij gedaan. Ik twijfel omdat ik denk dat het goed is dat mijn kind weerstand opbouwt tegen ziektes. Dus ik denk dat ze door ziekte worden ook sterker wordt. Vandaar dat ik twijfel. Vanmorgen hebben we nog de BMR gehad. De een
LEILA
[23:00] doet het wel, de ander twijfelt. Zij of haar kind wil zelf het immuun, het werk laat doen.
DAPHNE
[23:08] Ja, zeker. Dat is ook een reden die we vaak horen. Mijn kind kan beter weerstand opbouwen door de ziekte door te maken. Nu is het inderdaad zo dat je door sommige ziektes door te maken weerstand opbouwt. Maar het risico is dat ziektes zodanig ernstig kunnen verlopen… dat je daar ontzettend ziek van kan worden of zelfs aan gaat overlijden. En dat proberen we te voorkomen.
LEILA
[23:29] Doordat je op jonge leeftijd een kleine hoeveelheid van het virus of de bacterie in de vaccin aan het kind toedient en het lijf het werk laat doen om die bescherming op te bouwen. Precies, het lijf
DAPHNE
[23:43] dat krijgt dus, die ziet dat stukje virus of dat stukje bacterie en gaat als het ware soldaatjes tegenmaken. Dat op het moment als ze er echt mee in aanraking komen, dan denken die soldaatjes, hé dat kennen wij en dan gaan ze het vernietigen. Dus dan gaat het lichaam zelf aan het werk. Het lichaam gaat zelf aan het werk.
LEILA
[23:59] Dus eigenlijk ben je dat immuunsysteem ook al aan het opvoeden en aan het trainen.
DAPHNE
[24:02] Precies, dat is wat je doet.
LEILA
[24:03] En het is dus niet dat je het kind ziek maakt, doordat je die vaccinatie geeft. Of bewust iets naars aan doet. Maar het is juist helpen iets op te bouwen in kleine hoeveelheid.
DAPHNE
[24:14] Precies. En het kan echt wel dat iemand daar even last van heeft. Je kan een beetje een rood plekje krijgen waar je gevaccineerd bent. Je kan er zelfs wat koorts van krijgen, wat spierpijn. Maar dat is dus een teken dat jouw lichaam, dat die soldaatjes aan het werk zijn.
LEILA
[24:27] In gevecht is die. Precies. En het is niet alleen voor je eigen kind dus van belang. Die wil je natuurlijk heel graag oud en gezond worden en blijven. Maar het is dus ook voor de gemeenschap, hoor ik je de hele tijd zeggen.
DAPHNE
[24:40] Ja, je doet het niet voor jezelf, maar je doet het ook voor anderen.
LEILA
[24:43] En angst is ook een een groot ding wat speelt en wat je vaak voorbij je hoort komen wel of niet vaccineren soms wordt in verband gebracht met mijn kind heeft daardoor autisme gekregen of heel veel dingen gaan de ronde. Er gaan heel veel
DAPHNE
[24:57] dingen rond autisme die je noemt dat is inderdaad een hele bekende die we helaas nog steeds vaak noemen en dat is ook een hele aanwijsbare oorzaak want in de jaren negentig is er dus een onderzoek geweest wat heeft gezegd dat de BMR-vaccinatie, dus de bof-mazelen-rode-hond-vaccinatie, autisme kan veroorzaken.
LEILA
[25:15] En is dat waar?
DAPHNE
[25:16] Nou, dat is niet waar, want de arts die dit onderzoek heeft gedaan, die blijkt dus gewoon de gegevens vervalsd te hebben. Dat is allemaal aangetoond. De studie is teruggetrokken en de arts, die is zelfs in Engeland, is in zijn registratie als arts verloren. Dat is allemaal teruggetrokken, maar dat is toch een mythe die rond is blijven zweven.
LEILA
[25:34] En dat zijn dingen die die angst voeden?
DAPHNE
[25:36] Absoluut.
LEILA
[25:37] Kun je ons vertellen wat nog meer de redenen zijn waarom mensen zeggen, nee, ik ga toch mijn kind niet vaccineren?
DAPHNE
[25:43] Ja, dat is hele uiteenlopende redenen. Sommigen zeggen, ik vind mijn kind nog veel te jong om te vaccineren. Sommigen zeggen inderdaad, het is beter als ze het doormaken. We horen veel, de ziektes komen toch niet meer voor, dus waarom zou ik het doen? Maar het kan ook op religieuze basis bijvoorbeeld zijn. Het kan inderdaad dus door spookverhalen uit de sociale media komen. Het kan groepsdruk zijn uit de omgeving. Dus we
LEILA
[26:06] horen echt van alles als reden. Je hebt ons heel duidelijk verteld wat de gevolgen zijn als er zoveel weerstand is. De gevolgen voor de vaccinatiegraad die zo ongelooflijk belangrijk is. En jouw afdeling infectieziektes van de GGD Haaglanden doet hier heel veel aan. Maar we zijn natuurlijk ook heel benieuwd. Weet je wat de afdeling infectieziektes van de GGD eigenlijk doet?
[26:28] Vroegen we aan jou.
DAPHNE
[26:29] Ik denk dat zij onder andere bezig zijn met de hoog over de vaccinatiegraad. Maar natuurlijk ook de prikken en dergelijke. Dat hoort er ook allemaal bij.
LEILA
[26:41] Ja, vast mensen opsporen die ziek zijn. Zodat ze anderen niet besmetten.
DAPHNE
[26:45] En vaccineren. Oeh, leuk dat je niet eens dat die bestond eerlijk gezegd. Ja, die afdeling die voorkomt en spoort ook de infectieziektes op en bestrijdt ze ook.
LEILA
[27:00] Ben je een opspoorder?
DAPHNE
[27:02] Ja, ik ben een detective. Ja? Ja, zeker. Ja, want we hebben het heel veel gehad over vaccineren en de vaccinatiegraad is eigenlijk maar een heel klein deeltje van wat wij doen. Dus het klopt wel, we vaccineren af en toe, maar als we het nu echt hebben over die vaccinatiegraad in de jonge kinderen, dat doet eigenlijk allemaal de jeugdgezondheidszorg, het consultatiebureau. Wij doen dus veel meer de vaccinaties van de reizigers, of wij vaccineren als mensen echt een risico hebben gelopen op een ziekte.
[27:28] Bijvoorbeeld, ze zijn in het buitenland geweest, ze zijn gebeten door een hond, dan kan je hondsdolheid of rabies hebben opgelopen. Dan komen wij in actie.
LEILA
[27:35] Dus er is zoveel meer eigenlijk binnen jouw afdeling waar we helemaal niks van weten.
DAPHNE
[27:39] Absoluut. We hebben nu maar een heel klein deeltje aangetipt überhaupt. Want wat ik al zei, we zijn echt een beetje detectives. Dus dat is heel breed. Stel, er worden heel veel kinderen ziek. Dan gaan wij op zoek, waarom zijn die kinderen ziek? Wat hebben ze eigenlijk? Maar het kan ook zijn dat we ineens heel veel mensen met hepatitis A hebben. En die zijn helemaal niet in het buitenland geweest. Nou, dat is heel gek, want hepatitis A hoort niet voor te komen in Nederland. En dan ga je onderzoeken, hoe kan dat dan eigenlijk?
LEILA
[28:06] Dus zelfs via planten en voeding en dieren… kunnen dus ook heel veel ziektes onze kant op komen.
DAPHNE
[28:13] Absoluut, en daar houden we ons ook heel veel mee bezig. Bijvoorbeeld met de klimaatverandering, de aarde wordt warmer… er komen hier allemaal nieuwe muggen die ziektes hebben die we niet kennen. Er zijn teken die ziektes meenemen. Dus we zien steeds meer en daar houden we ons ook mee bezig, ja.
LEILA
[28:25] Maar er is ook bron- en contactonderzoek. Dat hebben we natuurlijk met corona heel veel over gehoord en gedaan. En dat is dus ook dat detectivewerk.
DAPHNE
[28:34] Dat is ook dat detectivewerk, want dat doen we dus voor meerdere… hele ernstige infectieziektes. Bijvoorbeeld, misschien heb je wel eens gehoord van legionella, de longontsteking. Dan willen we graag weten, wat is de bron? Waar komt dat vandaan? Want als dat hier ergens in het water zit, dan willen we dat opsporen… om te voorkomen dat andere mensen ziek worden. Maar stel, er is een heel ziek kindje met de hersenvliesontsteking…
[28:56] door de meningokokken, dan gaan we juist meer het contactonderzoek doen. We hebben nu ook risico om die ziekte te krijgen… en kunnen we die bijvoorbeeld nog antibiotica voorschrijven… om te voorkomen dat ze ziek worden.
LEILA
[29:07] En dat gaat met heel veel samenwerking, lijkt me. Hoe gaat dit? Zo’n kindje komt bij de huisarts of via de eerste hulp in het ziekenhuis. Hoe werkt dat?
DAPHNE
[29:20] Er zijn heel veel verschillende manieren. Wij werken heel veel met wat we noemen de meldingsplichtige ziekte. Dat zijn infectieziekten die zodanig ernstig zijn dat we daar zicht op willen hebben. Dus dat betekent dat die gemeld moeten worden. En dat kan gebeuren door de huisarts. Dat kan gebeuren door een arts in het ziekenhuis. Dat kan gebeuren door het laboratorium waar die ziekte is vastgesteld. En op die manier komen die meldingen bij ons binnen. En als we zo’n melding binnenkrijgen, dan gaan we dus kijken…
[29:45] wie heeft dit? Dan nemen we dus contact op met de persoon die die ziekte heeft… of de ouder van het kind wat de ziekte heeft. Om dus te gaan kijken waar komt het vandaan? Wat is er nodig? Wie moeten we beschermen? En dat doen we zelf. Maar we werken met heel veel verschillende mensen samen… om dat allemaal in goede banen te leiden.
LEILA
[30:03] En kun je ons meenemen in jullie samenwerkingspartners?
DAPHNE
[30:06] Nou, dat is heel breed. Voor de vaccinatiegraadmer werken we dus veel samen met de jeugdgezondheidszorg bijvoorbeeld. Wij hebben ook echt mensen die zijn gespecialiseerd in de hygiëne… om te voorkomen dat infectieziektes zich verspreiden. Dus daarmee denken we ook bijvoorbeeld mee met kinderdagverblijf of zorginstellingen… hoe je dat het beste vorm kan geven. Wij werken samen met mensen die heten epidemiologen, dat is een moeilijke term, maar die houden overzicht over welke ziektes spelen er, hoe vaak komen die ervoor, wat dreigt er weer de kop op te steken, waar moeten we wat mee. En wij hebben in het team verpleegkundigen, we hebben artsen. Dus ja, we zijn echt heel veel met elkaar bezig.
LEILA
[30:46] Ongelooflijk, want er is veel en veelzijdigheid binnen jouw afdeling. En ben jij jezelf ergens op aan het specialiseren of heb je dat gedaan?
DAPHNE
[30:55] Dat is een leuke vraag. Ik ben op dit moment in opleiding voor de specialisatie infectieziektebestrijding. Dus op dit moment doe ik nog een beetje alles. Maar ik heb me de afgelopen jaren vooral bezig gehouden met de samenwerking met de jeugdgezondheidszorg en de vaccinatiegraad.
LEILA
[31:09] En als we daar dan ook even mee mogen afsluiten. Wat zijn dan de initiatieven om die vaccinatiegraad in de Haaglanden te verhogen?
DAPHNE
[31:15] Ik heb ze kort al even aangestipt. Bijvoorbeeld dat zwangeren nu de kinkhoestvaccinatie bij de verloskundige kunnen halen. Er is een grote campagne geweest met posters die je op straat hebt gezien. En we hebben een heel groot team waar we dus allemaal samenwerken, waar we dus echt laagdrempelig de wijk in gaan, naar buurthuizen, allerlei verschillende plekken om daar met mensen in gesprek te gaan hierover.
LEILA
[31:35] Je geeft ook aan dat je mensen graag informeert, maar als mensen zeggen ik wil het gewoon echt niet, ik ga mijn kinderen of ik ga mezelf niet vaccineren.
DAPHNE
[31:44] Ja dat is prima. Het is gewoon een vrije keuze in Nederland. En die keuze mag je maken. Wij zijn er ook niet om te overtuigen. Wij zijn er om mensen die twijfelen of vragen hebben. Dat die de vragen kunnen stellen. De juiste informatie krijgen. En uiteindelijk maken zij zelf een wel overwogen keuze. En daar willen wij aan bijdragen.
LEILA
[32:01] Ontzettend bedankt. Want ik heb ongelooflijk veel geleerd. En ik hoop jij ook. Die hier naar GG Dets luistert. Wat fijn dat je bij ons was en dit zo helder kon uitleggen.
DAPHNE
[32:11] Dank je wel.
LEILA
[32:13] En meer informatie over infectieziektebestrijding is te vinden op ggdhaaglanden.nl. En deze informatie staat uiteraard ook in onze show notes. En volg ons GGD Haaglanden via LinkedIn, Facebook en Instagram. En heel graag tot een volgende GGD Talks. Fijne dag.
[32:31] Dag. En heel graag tot een volgende GGD Talks. Fijne dag. Dag.