Juist die pijn maakt het gesprek over overgewicht zo gevoelig. Medische professionals zien de gezondheidsrisico’s. Ouders voelen soms schaamte, verdriet of weerstand. En achter het gewicht speelt vaak veel meer dan eten en bewegen alleen.
Daarom stond tijdens de netwerkbijeenkomst ‘Samen praten, samen doen’, één vraag centraa: hoe voer je dit gesprek op een goede manier? En hoe zorg je dat gezinnen daarna passende steun krijgen?
Waarom overgewicht bij kinderen meer vraagt dan leefstijladvies
Steeds meer kinderen hebben overgewicht. Landelijk heeft 1 op de 7 kinderen overgewicht. In Den Haag gaat het om 1 op de 5 kinderen. 1 op de 30 kinderen heeft obesitas. Dat vergroot de kans op ziekten als diabetes, maar ook op angst en depressie.
Toch begint passende steun meestal niet bij een advies over gezonder eten of meer bewegen.
Leandra Koetsier van JOGG verwoordt het duidelijk:
“We weten inmiddels dat de oorzaken complex zijn. Biologische, sociale en omgevingsfactoren spelen mee. Waar je wieg staat, speelt een grote rol. Daar kun je niet alleen met een medische bril naar kijken.”
Ook moeder en gezondheidsambassadeur Aicha El-Kadiri herkent dat. “Moeders zijn vaak overbelast. Om te zorgen dat hun kind niet zeurt om eten is pizza of witte macaroni met melk een makkelijke oplossing. Ook is ongezond eten goedkoper.”
Dat maakt het gesprek ingewikkeld. Een ouder weet vaak zelf ook wel dat gezonder eten belangrijk is. De vraag is waarom het thuis toch moeilijk lukt. Daarvoor moet je verder kijken dan het gewicht.
Wat het gesprek over overgewicht zo moeilijk maakt
Voor professionals kan overgewicht een duidelijk medisch signaal zijn. Voor ouders kan hetzelfde woord voelen als kritiek op hun opvoeding.
Dat verschil maakt het gesprek kwetsbaar.
Een ouder hoort soms, ‘jij doet iets verkeerd’. Terwijl de professional bedoelt dat er iets aan de hand is en wil helpen. Als dat verschil blijft bestaan, ontstaat er afstand, komt de boodschap niet aan en haakt een gezin sneller af.
Daarom helpt het om niet te starten met wat er moet veranderen, maar met wat er speelt. Hoe gaat het thuis? Waar loopt het gezin tegenaan? Wat lukt al? Wat vraagt veel van ouders? Waar maakt het kind zelf zich zorgen over?
Shirley benoemt precies wat daarin het verschil maakte:
“Wat mij hielp was een hulpverlener die naar ons verhaal vroeg, in plaats van alleen over het gewicht van mijn zoon te praten. Dat zorgde voor vertrouwen om met elkaar aan de slag te gaan.”
Waarom overgewicht bij kinderen vraagt om samenwerking tussen zorg en sociaal domein
Een arts, verpleegkundige of POH kan signaleren dat een kind overgewicht heeft. Maar daarmee is het gezin nog niet geholpen.
Als er thuis stress is, geldzorgen spelen, ouders overbelast zijn of een kind slecht slaapt, vraagt dat om meer dan medische uitleg. Dan is het sociale domein nodig. Denk aan hulp rond opvoeding, schulden, welzijn, bewegen in de wijk of steun voor ouders.
Daar zit precies de kracht van samenwerking.
Het medische domein signaleert vaak dat er iets moet gebeuren gericht op de gezondheid van het kind. Het sociale domein kan helpen bij wat een gezin in het dagelijks leven nodig heeft. Samen kunnen zij voorkomen dat ouders van loket naar loket gaan of afhaken na een moeilijk gesprek.
Van medisch signaal naar passende steun voor gezinnen
De Haagse Aanpak Gezond Gewicht (HAGG) zet daarom in op een brede aanpak, waarin partijen uit verschillende domeinen samenwerken.
Niet alleen kijken naar gewicht, maar ook naar wat er in en om het gezin speelt.
“Wie in overlevingsstand staat, heeft geen ruimte om zich met voeding of bewegen bezig te houden”, zegt Remiz Maduro, projectleider Kind naar Gezonder Gewicht bij HAGG.
Binnen deze aanpak verbinden zogenaamde centrale zorgverleners zich voor een periode van twee jaar aan een gezin. Zij staan naast het kind en de ouders en kijken met een brede blik naar wat er nodig is. Ze zijn een spin in het web die zorgen dat mensen op de juiste plek terechtkomen, helpen bij een warme overdracht en blijven betrokken bij het gezin.
Zo wordt een medisch signaal het begin van passende steun.
Een goede ingang vinden
Kinderarts Lindsay Silva benadrukt tijdens de bijeenkomst hoe belangrijk het is dat kinderen niet met overgewicht de puberteit ingaan.
“Obesitas is een chronische ziekte. Het buikvet is continu laaggradig ontstoken. Dat zorgt voor veel onbalans in het lichaam. Daar kun je een leven lang last van hebben.”
Het goede nieuws is dat er bij jonge kinderen nog veel kan veranderen. Maar dat vraagt om een brede blik. Een goede ingang vinden is dan belangrijk. Waar gaat een kind op aan? Bij het ene kind is dat sport. Bij een ander kind helpt natuur, ontspanning of iets doen waar het plezier in heeft.
Het Leefstijlroer kan daarbij helpen. Deze tool brengt verschillende leefstijlelementen in kaart, zoals beweging, slaap, middelengebruik, voeding, ontspanning en verbinding.
“Samen met het kind en het gezin ga je voor een duurzame oplossing”, zegt Lindsay.
Kinderneuroloog Els Peeters gebruikt het Leefstijlroer ook bij andere chronische ziekten. Volgens haar is herstel belangrijk. Slapen en dingen doen die je leuk vindt vergroten het zelf herstellend vermogen van het lichaam.
Eerst contact, dan verandering
Een goed gesprek begint met contact maken zonder oordeel om zo de vraag achter de vraag te ontdekken.
Dat vraagt om open vragen stellen, echt luisteren en breed kijken. Wat vertelt het kind? Wat vertellen ouders? En welke vraag zit achter de vraag?
Els Peeters geeft daar mooie voorbeelden van. Je kunt een kind vragen zichzelf eens te beschrijven door de ogen van een ander. Of je kunt de wondervraag stellen, als je een toverstaf had, wat zou er dan veranderen?
Zulke vragen halen het gesprek weg bij schuld en brengen het dichter bij wat het kind en het gezin nodig hebben.
Over HAGG
HAGG is de Haagse vertaling van de landelijke JOGG aanpak en richt zich vooral op het creëren van een sociale en fysieke omgeving waarin Haagse kinderen gezond kunnen opgroeien.
De kracht zit in verbinden. Signaleren dat er iets speelt en samen kijken wat een gezin nodig heeft om verder te komen.
Volgende keer erbij zijn?
Wil je er volgend jaar ook bij zijn? Stuur een mail naar gezondgewicht@ggdhaaglanden.nl om je aan te melden voor de wachtlijst. Dan hoor je als eerste wanneer de volgende editie plaatsvindt en reserveren we alvast een plek voor jou op de deelnemerslijst.
